BG 1.9:ఇంకా నా కొరకు తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేయడానికి సిద్ధపడిన ఎంతో మంది శూరులు ఉన్నారు. వీరందరూ రకరకాల ఆయుధాలు ధరించినవారే కాక, యుద్ధ తంత్రాలలో నిపుణులు.
అన్యే చ బహవః శూరా మదర్థే త్యక్తజీవితాః ।నానాశస్త్ర ప్రహరణాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః ।। 9 ।।
అన్యే — ఇతరులు; చ — కూడా; బహవః — చాలామంది; శూరాః — వీర యోధులు; మత్-అర్థే — నా కోసం; త్యక్త-జీవితాః — ప్రాణాలు అర్పించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారు; నానా-శస్త్ర-ప్రహరణాః — అనేక ఆయుధములు కలిగినవారు; సర్వే — అందరూ; యుద్ధ-విశారదాః — యుద్దరంగంలో నిపుణులు.
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
ముఖ్యమైన మహారథులను పేర్కొన్న తర్వాత, దుర్యోధనుడు మరింత విస్తృతంగా మాట్లాడుతున్నాడు — ఇంకా అనేక మంది శూరులు తన పక్షంలో ఉన్నారని, వారందరూ నానా విధాలైన అస్త్రశస్త్రాలతో సమర్థులు, యుద్ధంలో నేర్పరులు అని చెప్తున్నాడు. కానీ ఈ శ్లోకంలో అత్యంత గమనించవలసిన పదాలు — మదర్థే త్యక్తజీవితాః.
ఈ ఒక్క పదబంధంలో దుర్యోధనుని అంతరంగం బట్టబయలవుతుంది. యుద్ధం రాజ్య విజయం కోసం కాదు, ధర్మ స్థాపన కోసం కాదు — ఇది పూర్తిగా అతని వ్యక్తిగత అధికార కాంక్ష కోసం జరుగుతున్నది.
ఇంత గొప్ప సైన్యం తన కోసం ప్రాణాలు ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉందని చెప్పుకున్న దుర్యోధనుడు, తాను చేసిన అన్యాయాలను, మోసాలను ఒక్క క్షణం కూడా తలచుకోలేదు. పాండవులకు న్యాయంగా రావలసిన రాజ్యాన్ని కాజేసిన తను ఇప్పుడు తన వీరుల త్యాగాన్ని గురించి మాట్లాడుతున్నాడు.
ఇది దుర్యోధనుని అంతిమ విషాదం — అతని చుట్టూ ఉన్న వీరులు నిజంగా గొప్పవారే, కానీ వారి పరాక్రమం అధర్మం కోసం వినియోగింపబడుతోంది.
ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధమైన యోధులు అనే భావన భారతీయ యుద్ధ సంస్కృతిలో అత్యున్నత విలువగా పరిగణించబడేది. అలాంటి వీరులు తమ పక్షంలో ఉన్నారని చెప్పటం ద్వారా దుర్యోధనుడు తన సైన్యం యొక్క నైతిక దృఢత్వాన్ని చాటుకోవాలని ప్రయత్నించాడు.
అయితే "ధర్మం కోసం ప్రాణత్యాగం" వేరు, "ఒక వ్యక్తి కోసం ప్రాణత్యాగం" వేరు. ఈ సూక్ష్మ భేదంలోనే దుర్యోధనుని పతనానికి బీజం దాగి ఉంది.