త్రిమూర్తులు (బ్రహ్మ, విష్ణు, ఈశ్వరులు) సూర్య భగవానుని చేసిన దివ్య స్తుతి.
వేగం:
(సాంబుని తపస్సుకు మెచ్చి సూర్యభగవానుడు ప్రత్యక్షమైనప్పుడు, ఆయన దివ్య తేజస్సును చూసి బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరాది దేవతలు ఆశ్చర్యచకితులవుతారు. ఆ సమయంలో సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుడు మొదటగా సూర్యుని స్తుతించిన ఘట్టం ఇది. బ్రహ్మదేవుడు తన స్తుతిని ముగించిన తర్వాత, త్రిపురాంతకుడైన మహాశివుడు సూర్యదేవుని అద్భుతమైన విశేషణాలతో కీర్తిస్తాడు. సూర్యునిలోని శివ తత్త్వాన్ని, సృష్టిలోని ఆయన సర్వవ్యాపకత్వాన్ని ఈ శ్లోకాలు చాటిచెబుతాయి. బ్రహ్మదేవుడు, పరమశివుడు తమ స్తుతులను ముగించిన తర్వాత, స్థితికారుడైన మహావిష్ణువు సూర్యుని ప్రార్థిస్తాడు. ఈ స్తోత్రంలో సూర్యుడే సర్వదేవతా స్వరూపుడని, త్రిమూర్తులు సైతం ఆయన నుండే ఉద్భవించారని విష్ణువు చాటిచెబుతాడు. పఠన ఫలితాలు: ఆయురారోగ్య ప్రాప్తి, చతుర్విధ పురుషార్థ సిద్ధి, పాప విముక్తి, శాంతి)
దృష్ట్వైవం దేవదేవస్య రూపం భానోర్మహాత్మనః |
విస్మయోత్ఫుల్లనయనాస్తుష్టవుస్తే దివాకరమ్ ॥ ౧ ॥
మహాత్ముడైన సూర్యదేవుని అట్టి దివ్య రూపాన్ని చూసి, దేవతలు ఆశ్చర్యంతో వికసించిన కన్నులు కలవారై ఆ దివాకరుని స్తుతించారు.
కృతాంజలిపుటో భూత్వా బ్రహ్మా స్తోతుం ప్రచక్రమే |
ప్రణమ్య శిరసా భానుమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ ౨ ॥
బ్రహ్మదేవుడు దోసిలి ఒగ్గి (చేతులు జోడించి), శిరస్సు వంచి సూర్యునికి ప్రణామం చేసి, స్తుతించడం ప్రారంభించి ఈ మాటలు పలికాడు.
బ్రహ్మోవాచ |
నమస్తే దేవదేవేశ సహస్రకిరణోజ్జ్వల |
లోకదీప నమస్తేఽస్తు నమస్తే కోణవల్లభ ॥ ౩ ॥
దేవదేవుడవు, వేల కిరణాలతో ప్రకాశించేవాడవు, లోకానికి దీపం వంటివాడవు, కోణవల్లభుడవైన (మూలస్థానానికి నాథుడవు) నీకు నమస్కారము.
భాస్కరాయ నమో నిత్యం ఖషోల్కాయ నమో నమః |
విష్ణవే కాలచక్రాయ సోమాయామితతేజసే ॥ ౪ ॥
నిత్యము కాంతిని ఇచ్చే భాస్కరుడికి, ఆకాశంలో తేజరిల్లే ఖషోల్కుడికి (ఆకాశ ఉల్క వంటివాడు), విష్ణువుగా, కాలచక్రముగా, అమితమైన తేజస్సు గల సోమునిగా (చంద్రునిగా) ఉన్న నీకు నమస్కారములు.
నమస్తే పంచకాలాయ ఇంద్రాయ వసురేతసే |
ఖగాయ లోకనాథాయ ఏకచక్రరథాయ చ ॥ ౫ ॥
ఐదు కాలాల స్వరూపుడివి, ఇంద్రుడివి, అగ్ని తేజస్సు (వసురేతస్సు) కలవాడివి, ఆకాశంలో విహరించేవాడివి, లోకనాథుడివి మరియు ఒకే చక్రము గల రథము కలవాడివి అయిన నీకు నమస్కారము.
జగద్ధితాయ దేవాయ శివాయామితతేజసే |
తమోఘ్నాయ సురూపాయ తేజసాం నిధయే నమః ॥ ౬ ॥
లోక కళ్యాణం చేసే దేవుడికి, అమిత తేజస్సు గల శివ స్వరూపుడికి, చీకటిని (తమో) నాశనం చేసేవాడికి, సుందర రూపం కలవాడికి, తేజస్సుల నిధివైన నీకు నమస్కారము.
అర్థాయ కామరూపాయ ధర్మాయామితతేజసే |
మోక్షాయ మోక్షరూపాయ సూర్యాయ చ నమో నమః ॥ ౭ ॥
క్రోధలోభవిహీనాయ లోకానాం స్థితిహేతవే |
శుభాయ శుభరూపాయ శుభదాయ శుభాత్మనే ॥ ౮ ॥
క్రోధము, లోభము లేనివాడికి, లోక స్థితికి కారకుడికి, శుభప్రదుడికి, శుభ రూపం కలవాడికి, శుభాలను ఇచ్చే శుద్ధాత్ముడికి నమస్కారము.
శాంతాయ శాంతరూపాయ శాంతయేఽస్మాసు వై నమః |
నమస్తే బ్రహ్మరూపాయ బ్రాహ్మణాయ నమో నమః |
౯
శాంతమూర్తికి, శాంత రూపం కలవాడికి నమస్కారము. మా యందు శాంతిని ప్రసాదించుము. బ్రహ్మ స్వరూపుడికి, బ్రాహ్మణ ప్రియుడికి (వేదరూపుడికి) నమస్కారము.
బ్రహ్మదేవాయ బ్రహ్మరూపాయ బ్రహ్మణే పరమాత్మనే |
బ్రహ్మణే చ ప్రసాదం వై కురు దేవ జగత్పతే ॥ ౧౦ ॥
బ్రహ్మదేవుడివి, పరబ్రహ్మ స్వరూపుడివి, పరమాత్మవైన ఓ జగత్పతీ! నీవు బ్రహ్మదేవుడిపై (నాపై) అనుగ్రహాన్ని చూపుము.
ఏవం స్తుత్వా రవిం బ్రహ్మా శ్రద్ధయా పరయా విభో |
తూష్ణీమాసీన్మహాభాగ ప్రహృష్టేనాంతరాత్మనా ॥ ౧౧ ॥
ఈ విధంగా పరమ శ్రద్ధతో సూర్యుని స్తుతించి, ఆ మహాభాగ్యవంతుడైన బ్రహ్మదేవుడు అత్యంత సంతోషంతో నిండిన అంతరాత్మతో మౌనంగా ఉన్నాడు.
బ్రహ్మణోఽనంతరం రుద్రః స్తోత్రం చక్రే విభావసోః |
త్రిపురారిర్మహాతేజాః ప్రణమ్య శిరసా రవిమ్ ॥ ౧౨ ॥
బ్రహ్మదేవుని తర్వాత, మహా తేజోశాలి, త్రిపురాసుర సంహారి అయిన రుద్రుడు (శివుడు) సూర్యునికి శిరస్సు వంచి నమస్కరించి, ఆ కాంతిమూర్తిని (విభావసు) స్తుతించడం ప్రారంభించాడు.
మహాదేవ ఉవాచ |
జయ భావ జయాజేయ జయ హంస దివాకర |
జయ శంభో మహాబాహో ఖగ గోచర భూధర ॥ ౧౩ ॥
జయము! సర్వానికి మూలమైనవాడా (భావ), జయము! ఎవరికీ లొంగనివాడా (అజేయ), జయము! హంస స్వరూపుడా, పగలును కలిగించే దివాకరా! జయము! సుఖకారకుడా (శంభో), గొప్ప బాహువులు కలవాడా, ఆకాశంలో విహరించేవాడా, భూమిని ధరించేవాడా!
జయ లోకప్రదీపేన జయ భానో జగత్పతే |
జయ కాల జయాఽనంత సంవత్సర శుభానన ॥ ౧౪ ॥
జయము! లోకాలను వెలిగించే దీపమా! జయము! ఓ భానుదేవా, జగత్పతీ! జయము! కాల స్వరూపుడా, అంతులేనివాడా (అనంత), సంవత్సర స్వరూపుడా, శుభప్రదమైన ముఖము కలవాడా!
జయ దేవాఽదితేః పుత్ర కశ్యపానందవర్ధన |
తమోఘ్న జయ సప్తేశ జయ సప్తాశ్వవాహన ॥ ౧౫ ॥
జయము! అదితి పుత్రుడవైన దేవుడా, కశ్యప ప్రజాపతికి ఆనందాన్ని పెంపొందించేవాడా! చీకటిని హరించేవాడా, సప్తలోకాలకు ఈశ్వరుడా (సప్తేశ), ఏడు గుర్రములు వాహనముగా కలవాడా, నీకు జయము!
గ్రహేశ జయ కాంతీశ జయ కాలేశ శంకర |
అర్థకామేశ ధర్మేశ జయ మోక్షేశ శర్మద ॥ ౧౬ ॥
గ్రహాలకు రాజువైనవాడా, కాంతికి అధిపతివి, కాలానికి ఈశ్వరుడివి, శుభం చేసే శంకరుడివి నీవే. అర్థ, కామ, ధర్మాలకు ప్రభువువు, మోక్షానికి అధిపతివి, సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడవు (శర్మద) అయిన నీకు జయము!
జయ వేదాంగరూపాయ గ్రహరూపాయ వై గతః |
సత్యాయ సత్యరూపాయ సురూపాయ శుభాయ చ ॥ ౧౭ ॥
వేదాంగ స్వరూపుడికి, గ్రహ స్వరూపుడికి జయము. సత్యానికి, సత్య రూపానికి, సుందర రూపానికి మరియు శుభానికి నిలయమైన నీకు జయము.
క్రోధలోభవినాశాయ కామనాశాయ వై జయ |
కల్మాషపక్షిరూపాయ యతిరూపాయ శంభవే ॥ ౧౮ ॥
క్రోధమును, లోభమును వినాశనం చేసేవాడా, కోరికలను (కామము) నశింపజేసేవాడా, నీకు జయము. కల్మాష పక్షి (గరుత్మంతుని వంటి తేజస్సు) రూపం కలవాడికి, యతి (తపస్వి) రూపంలో ఉన్న శంభుడికి (సుఖకరుడికి) జయము.
విశ్వాయ విశ్వరూపాయ విశ్వకర్మాయ వై జయ |
జయోంకార వషట్కార స్వాహాకార స్వధాయ చ ॥ ౧౯ ॥
విశ్వానికి, విశ్వరూపానికి, విశ్వకర్మకు (సృష్టికర్తకు) జయము. ఓంకారము, వషట్కారము, స్వాహాకారము మరియు స్వధాకారము (యజ్ఞ మంత్ర రూపాలు) అన్నీ నీవే! నీకు జయము.
జయాశ్వమేధరూపాయ చాగ్నిరూపార్యమాయ చ |
సంసారార్ణవపీతాయ మోక్షద్వారప్రదాయ చ ॥ ౨౦ ॥
అశ్వమేధ యాగ స్వరూపుడికి, అగ్ని స్వరూపుడికి, ఆర్యముడికి (పితృదేవతా రూపం) జయము. సంసార సముద్రాన్ని పీల్చివేసేవాడా, మోక్ష ద్వారాన్ని ప్రసాదించేవాడా, నీకు జయము!
సంసారార్ణవమగ్నస్య మమ దేవ జగత్పతే |
హస్తావలంబనో దేవ భవ త్వం గోపతేఽద్భుత ॥ ౨౧ ॥
ఓ దేవా! జగత్పతీ! సంసారమనే సముద్రంలో మునిగిపోతున్న నాకు, ఓ అద్భుతమైన గోపతీ (కిరణాలకు ప్రభువా/వేదాలకు ప్రభువా)! నీవే హస్తావలంబనము (చేయి అందించి కాపాడే ఆధారం) కావాలి.
ఈశోఽప్యేవమహీనాంగం స్తుత్వా భానుం ప్రయత్నతః |
విరరాజ మహారాజ ప్రణమ్య శిరసా రవిమ్ ॥ ౨౨ ॥
మహాదేవుడైన ఈశ్వరుడు కూడా ఈ విధంగా గొప్ప తేజస్సు గల సూర్యుడిని భక్తితో స్తుతించి, శిరస్సు వంచి నమస్కరించి తన స్తోత్రాన్ని ముగించాడు.
అథ విష్ణుర్మహాతేజాః కృతాంజలిపుటో రవిమ్ |
ఉవాచ రాజశార్దూల భక్త్యా శ్రద్ధాసమన్వితః ॥ ౨౩ ॥
ఓ రాజశ్రేష్ఠుడా! శివుని తర్వాత, మహా తేజోవంతుడైన మహావిష్ణువు కూడా చేతులు జోడించి, భక్తి శ్రద్ధలతో సూర్యుని ప్రార్థించడం ప్రారంభించాడు.
విష్ణురువాచ |
నమామి దేవదేవేశం భూతభావనమవ్యయమ్ |
దివాకరం రవిం భానుం మార్తండం భాస్కరం భగమ్ ॥ ౨౪ ॥
ఇంద్రం విష్ణుం హరిం హంసమర్కం లోకగురుం విభుమ్ |
త్రినేత్రం త్ర్యక్షరం త్ర్యంగం త్రిమూర్తిం త్రిగతిం శుభమ్ ॥ ౨౫ ॥
నీవు ఇంద్రుడివి, విష్ణువువు, హరివి, హంసవు, అర్కుడివి, లోకగురువువు మరియు సర్వవ్యాపివి (విభువు). మూడు నేత్రములు (సూర్య, చంద్ర, అగ్ని), మూడు అక్షరములు (అ-ఉ-మ / ఓంకారము), మూడు అంగములు (వేదత్రయి), త్రిమూర్తి స్వరూపము, మూడు గతులు (ఉదయ, మధ్యాహ్న, సాయంకాలాలు) కలిగిన శుభకరుడివి నీవే.
షణ్ముఖాయ నమో నిత్యం త్రినేత్రాయ నమో నమః |
చతుర్వింశతిపాదాయ నమో ద్వాదశపాణినే ॥ ౨౬ ॥
ఆరు ముఖములు కలవానికి (ఋతువుల రూపం), మూడు కన్నులు కలవానికి నిత్యము నమస్కారము. ఇరవై నాలుగు పాదములు (24 పక్షములు), పన్నెండు చేతులు (12 మాసములు/ద్వాదశ ఆదిత్యులు) కలిగిన నీకు వందనము.
నమస్తే భూతపతయే లోకానాం పతయే నమః |
దేవానాం పతయే నిత్యం వర్ణానాం పతయే నమః |
౨౭
సమస్త ప్రాణులకు ప్రభువువు, లోకాలకు అధిపతివి, దేవతలకు నాయకుడివి మరియు వర్ణ వ్యవస్థకు (ధర్మానికి) రక్షకుడవైన నీకు నమస్కారము.
త్వం బ్రహ్మా త్వం జగన్నాథో రుద్రస్త్వం చ ప్రజాపతిః |
త్వం సోమస్త్వం తథాదిత్యస్త్వమోంకారక ఏవ హి ॥ ౨౮ ॥
నీవే బ్రహ్మవు, నీవే జగన్నాథుడవు, నీవే రుద్రుడివి మరియు నీవే ప్రజాపతివి. సోముడు (చంద్రుడు), ఆదిత్యుడు మరియు ఓంకారము కూడా నీవే అయి ఉన్నావు.
బృహస్పతిర్బుధస్త్వం హి త్వం శుక్రస్త్వం విభావసుః |
యమస్త్వం వరుణస్త్వం హి నమస్తే కశ్యపాత్మజ ॥ ౨౯ ॥
బృహస్పతి, బుధుడు, శుక్రుడు, అగ్ని (విభావసు) నీవే. యముడు, వరుణుడు కూడా నీవే. ఓ కశ్యప ప్రజాపతి పుత్రుడా (కశ్యపాత్మజ)! నీకు నమస్కారము.
త్వయా తతమిదం సర్వం జగత్ స్థావరజంగమమ్ |
త్వత్త ఏవ సముత్పన్నం సదేవాసురమానుషమ్ ॥ ౩౦ ॥
కదిలేవి (జంగమ), కదలనివి (స్థావర) అయిన ఈ సమస్త జగత్తు నీ చేతనే వ్యాపించబడి ఉంది. దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులతో కూడిన ఈ సృష్టి అంతా నీ నుండి మాత్రమే ఉద్భవించింది.
బ్రహ్మా చాహం చ రుద్రశ్చ సముత్పన్నా జగత్పతే |
కల్పాదౌ తు పురా దేవ స్థితయే జగతోఽనఘ ॥ ౩౧ ॥
ఓ జగత్పతీ! పాపరహితుడా! పూర్వము కల్పాదిలో ఈ జగత్తును రక్షించుట కొరకు బ్రహ్మ, నేను (విష్ణువు), రుద్రుడు… మేమందరము నీ నుండియే జన్మించాము.
నమస్తే వేదరూపాయ అహ్నరూపాయ వై నమః |
నమస్తే జ్ఞానరూపాయ యజ్ఞాయ చ నమో నమః |
౩౨
వేద స్వరూపుడికి, పగలు (అహ్న) రూపంలో ఉన్నవానికి నమస్కారము. జ్ఞాన స్వరూపుడికి, యజ్ఞ స్వరూపుడికి మాటిమాటికి నమస్కారము.
ప్రసీదాస్మాసు దేవేశ భూతేశ కిరణోజ్జ్వల |
సంసారార్ణవమగ్నానాం ప్రసాదం కురు గోపతే |
వేదాంతాయ నమో నిత్యం నమో యజ్ఞకలాయ చ ॥ ౩౩ ॥
దేవదేవా! భూతేశా! కిరణాలతో ప్రకాశించేవాడా! మా యందు ప్రసన్నుడవు కావాలి. సంసార సముద్రంలో మునిగిపోయిన మమ్ములను అనుగ్రహించుము. ఓ వేదాలకు ప్రభువా (గోపతే)! వేదాంత స్వరూపుడికి, యజ్ఞకళా స్వరూపుడికి నిత్యము నమస్కారము.
ఇతి శ్రీభవిష్యే మహాపురాణే బ్రాహ్మేపర్వణి త్రిపంచాశదుత్తరశతతమోఽధ్యాయే త్రిదేవకృత శ్రీ రవి స్తుతిః |
❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
