ఆనందలహరీ

ఓ భవానీ దేవీ! నాలుగు ముఖములు గల బ్రహ్మదేవుడు, ఐదు ముఖములు గల త్రిపురాంతకుడైన పరమశివుడు, ఆరు ముఖములు గల కుమారస్వామి, వేయి ముఖములు గల ఆదిశేషుడు సైతం నిన్ను సంపూర్ణముగా స్తుతించుటకు సమర్థులు కానప్పుడు, సామాన్య మానవులమైన మాకు నిన్ను స్తుతించు అవకాశము ఎక్కడిది తల్లీ!

O Bhavani! When Brahma the creator of beings is incapable of praising thee adequately with his four faces, Lord Shiva the destroyer of Tripura with his five, Kumara the commander of celestial armies with his six, and even Adishesha the lord of serpents with his thousand mouths—tell me, how could there be any possibility for lesser mortals like us to measure thy glory?

నేయి, పాలు, ద్రాక్ష, తేనెల మాధుర్యము మాటలతో వర్ణించుటకు వీలుపడక కేవలము నాలుకకు మాత్రమే అనుభవవేద్యమగును. అట్లే ఓ సమస్త వేదములకు అగోచరమైన గుణములు గల జననీ! నీ దివ్య సౌందర్యము కేవలము పరమశివుని నేత్రములకు మాత్రమే అనుభవగమ్యము. దానిని మేమెట్లు వర్ణించగలము?

Just as the exquisite sweetness of ghee, milk, grapes, and pure honey cannot be captured in spoken words and can only be directly experienced by the tongue, so too thy divine beauty can only be perceived by the eyes of Parama Shiva. O Mother beyond the grasp of all Vedas, how could we ever describe thy transcendent grace?

ముఖమున తాంబూల రసము, నేత్రద్వయమున కాటుక రేఖ, లలాటమున కుంకుమ తిలకము, కంఠమున ముత్యాలహారము, నితంబమున సువర్ణమయ మొలనూలుతో శోభిల్లు పట్టుచీర ధరించిన పర్వతరాజ పుత్రియైన ఓ గౌరీదేవి! నిన్ను నిరంతరము భక్తితో సేవింతును.

Fragrant tambulam graces thy lips, delicate collyrium adorns thy two eyes, saffron kashmir-kumkuma shines upon thy forehead, a garland of pure pearls gleams on thy neck, and a golden girdle clasps the silken sari about thy hips. I constantly worship thee, O Gauri, the youthful daughter of the king of mountains.

మందార పుష్పమాలికలు వక్షస్థలమున ప్రకాశించునదియు, వీణానాదమును ఆలకించుచు ఊగులాడు కర్ణాభరణములు కలదియు, సుకుమారమైన అవయవ సౌష్ఠవముతో మనోహరముగా నడచునదియు, పరమశివుని ధర్మపత్నియై పద్మముల వంటి చంచల నేత్రములు కలదియునైన మాతంగీ భగవతి సర్వోత్కృష్టముగా జయించుచున్నది.

Her bosom graced by garlands of blossoms from celestial Mandara trees, earrings swaying to the resonance of the Veena, with gently bent slender waist, Matangi of enchanting graceful gait, supreme Bhagavati, chaste consort of Shambhu, with trembling lotus-petal eyes—triumphant is the Divine Mother!

బాలసూర్యుని వలె వెలుగు బంగారు ఆభరణములతో అలంకరింపబడినదియు, లేడికన్నుల వంటి నేత్రములతో శివుని హృదయమును వశపరచుకున్నదియు, మెరుపుతీగ వంటి కాంతితో పీతాంబరమును మంజీరములను ధరించిన పూర్ణానంద స్వరూపిణియైన అపర్ణాదేవి నాకు అవధులు లేని పరమ సుఖమును అనుగ్రహించుగాక.

Decked with golden ornaments sparkling like the morning sun, with eyes sweet as a doe that have captivated Lord Shiva, bright as yellow lightning, dressed in golden yellow silks with tinkling anklets—may that Aparna, full with limitless bliss and radiating a gracious countenance, bless me eternally.

హిమవత్పర్వతమున ఉద్భవించి, చిగురుటాకుల వంటి కోమల హస్తములు, పుష్పముల వంటి ముత్యాలహారములు, తుమ్మెదల వంటి ముంగురులు కలిగి, స్థాణువైన పరమశివుని ఆధారముగా చేసుకొని, సద్వాక్కులనెడి అమృతముతో సమస్త రోగములను హరించు చిదానందలతగా పార్వతీదేవి విరాజిల్లుచున్నది.

Born of the snowy Himalayas, her tender hands are like sprout shoots, pearls like white flowers, curly locks like hovering bees, resting upon Sthanu (the immovable Lord Shiva / a sturdy tree-trunk), bent with the fruit of motherly bosom, sweet with melodious wisdom, destroying all diseases and sorrows—gloriously shines this divine creeper of Supreme Consciousness and Bliss!

సామాన్య జనులు ఆకులు గల లతలను (సపర్ణలను) స్వల్ప ప్రయోజనములకై ఆశ్రయింతురు. కానీ నా మతి ఈ విధముగా నిశ్చయించినది: సమస్త లోకములచే సేవించదగినది ఒక్క అపర్ణాదేవి మాత్రమే! ఎందుకనగా, ఆమె ఆలింగనము పొందిన ప్రాచీన స్థాణువైన పరమశివుడు సైతం ముక్తిదాయక ఫలమును అనుగ్రహించుచున్నాడు.

Others in this world devotedly seek ordinary creepers having leaves (saparna) for limited earthly fruits. But my intellect resolves thus: Aparna (the leafless ascetic Mother) alone is worthy of worship by all, embracing whom even the ancient immovable post (Sthanu / Shiva) yields the supreme fruit of Kaivalya liberation!

సమస్త వేదములకు జననివై ధర్మములను నిర్దేశించుదానవు నీవే; కుబేరునిచే నమస్కరింపబడు పాదపద్మములు కలదానవై సకల సంపదలకు మూలము నీవే; మన్మథుని జయించిన ఓ తల్లీ, సకల కామములకు మూలము నీవే; సజ్జనుల మోక్షమునకు బీజభూతురాలవైన పరబ్రహ్మ మహిషివి నీవే.

Thou art the author of righteousness (Dharma) and Mother of all sacred Vedas; thou art the fountainhead of all prosperity (Artha) whose lotus feet are revered by Kubera; thou art the origin of all pure aspirations (Kama) having conquered worldly passion; thou art the seed of liberation (Moksha) for the virtuous, O Queen Consort of the Supreme Brahman!

చంచల మనస్కుడనైన నాకు నీయందు ప్రగాఢ భక్తి లేకున్ననూ, పరమ దయామయివైన ఓ శ్రీమాతా! నీవు నాపై కృపా దృష్టిని ప్రసరింపజేయవలెను. మేఘము చాతక పక్షి ముఖమునందు యాచనను అడగకయే అమృతజలమును వర్షించును కదా! అట్లే నీ కరుణ నాపై కురియుగాక.

Even though I, with my restless and wavering mind, possess no deep devotion unto thee, yet, O Auspicious Mother, look upon me with merciful benevolence! Does not the raincloud pour sweet water directly into the beak of the thirsty chataka bird without demanding eligibility? Surely, thy boundless compassion shall redeem me.

పవిత్ర చరిత గల ఓ తల్లీ! నీ శరణుజొచ్చిన నాపై నీ కరుణా కటాక్షములను శీఘ్రముగా ప్రసరింపజేయుము. నన్ను ఉపేక్షించుట నీకు తగదు. కోరిన వెంటనే వరములనివ్వనిచో కల్పవృక్ష లతకు, అడవిలోని సామాన్య తీగలకు భేదమేముండును?

Bestow swiftly thy compassionate sidelong glance, O Mother of stainless conduct! Having taken the vow of sole refuge in thee, it does not befit thee to neglect me. If the celestial wish-fulfilling Kalpalata does not grant the seeker's wish instantly, how would it differ from common wild vines?

ఓ ఉమాదేవీ! నీ పాదపద్మముల యందు అచంచలమైన నమ్మకమును ఉంచి, ఈ జగత్తునందు వేరొక దైవమును నేను ఆశ్రయించలేదు. అయిననూ నీ హృదయము నా యెడల దయతో కరుగనిచో, ఏ ఆధారము లేని అనాథనైన నేను ఎవరిని శరణు వేడగలను ఓ లంబోదర జననీ!

Placing absolute, unshakable faith in the pair of thy lotus feet, I have sought refuge in no other deity in this world, O Uma! Yet, if thy heart does not soften with mercy toward me, helpless and devoid of all support as I am, O Mother of Lambodara (Ganesha), to whom else shall I flee for refuge?

ఇనుము స్పర్శవేదిని తాకినంతనే బంగారమగునట్లు, మురికి కాలువ నీరు గంగా ప్రవాహములో కలసినంతనే పరమ పవిత్రమగునట్లు, అనేక పాపములచే మలినమైన నా అంతరంగము భక్తితో నిన్ను ఆశ్రయించినప్పుడు నిర్మలము కాకుండా ఎట్లుండును తల్లీ!

Just as base iron contacting the philosopher's touchstone instantly attains the state of pure gold, and street runoff water becomes holy upon merging into the surge of the Ganga, even so, if my inner mind—sullied by various sins—attaches itself in love unto thee, how could it not become flawlessly pure?

ఇతర దేవతల వద్ద కోరికలు తీరుటలో నియమములు ఉండును. కానీ అజ్ఞానులైన భక్తుల కోరికల కంటె మిన్నగా వరములనిచ్చు సమర్థురాలవు నీవేనని బ్రహ్మాది ప్రాచీనులు చెప్పియున్నారు. కనుక ఓ ఈశానీ! నా మనస్సు రాత్రింబవళ్ళు నీయందే లగ్నమగునట్లు చేయుము.

From gods other than thee, attainment of desired fruits has strict conditions; but thou art capable of bestowing even far beyond the wishes of ignorant souls! Thus proclaim ancient sages and Brahma himself. Therefore, O Ruler, make my heart attached unto thee day and night.

నవరత్నములు, స్ఫటికపు గోడల యందు ప్రతిబింబించు నీ దివ్య స్వరూపము కలదియు, చంద్రకళా శోభిత సౌధ శిఖరములు కలదియు, విష్ణు-బ్రహ్మ-ఇంద్రాది దేవతల పరివారముతో సేవింపబడునదియునైన నీ రమ్య భవనము ముల్లోకముల మహారాజ్ఞివైన ఓ జననీ, నిరంతరము జయించుచున్నది.

Reflecting thy luminous form across glistening walls of diverse gems and crystals, its crest crowned by the glowing crescent moon, attended reverently by Vishnu, Brahma, and Indra—victorious is thy celestial mansion, O Empress of the Three Worlds!

కైలాసము నీ నివాసము; బ్రహ్మ ఇంద్రాదులు నీ స్తోత్రకారులు; ముల్లోకములు నీ కుటుంబము; అణిమాది అష్టసిద్ధులు చేతులు జోడించి నిలబడు సేవకులు; మహేశ్వరుడు నీ ప్రాణనాథుడు! ఓ పర్వతరాజ పుత్రీ! నీ సౌభాగ్య మహిమకు ఎక్కడా ఇసుమంతైనా సాటి కలదా!

Thy abode is sacred Mount Kailash, Brahma and Indra are thy hymn-singers, the three worlds are thy household, all eightfold yogic perfections stand with folded hands before thee, and Mahesha is thy beloved consort—therefore, O Daughter of the Mountain King, there is nowhere any comparison to thy supreme auspicious glory!

ముసలి వృషభము వాహనము, విషము ఆహారము, దిక్కులే వస్త్రములు, శ్మశానము క్రీడాస్థలము, సర్పములే ఆభరణములు—మన్మథారియైన పరమశివుని సామగ్రి ఇట్టిదని లోకప్రసిద్ధమే! అయిననూ ఆయన సర్వేశ్వరుడై వెలుగొందుచున్నాడంటే అది కేవలము నీ పాతివ్రత్య సౌభాగ్య మహిమయే కదా ఓ జననీ!

An aging bull is his vehicle, deadly poison his food, empty space his garment, the cremation ground his pleasure field, and serpents his ornaments—such is the well-known humble estate of Shiva the foe of Kama! Whatever supreme sovereignty he commands in this universe is solely the fruit of thy glorious marital fortune, O Mother!

సమస్త బ్రహ్మాండములను ప్రళయము చేయు స్వభావము కలవాడై, శ్మశానములో బూడిద పూసుకుని కూర్చుండు పశుపతి, లోకములపై దయతో హాలాహల విషమును కంఠమున ధరించెననగా, అది నీతోడి సహవాస ఫలముచేత కలిగిన కరుణా విశేషమేనని నేను భావించుచున్నాను ఓ కళ్యాణీ!

Whose natural inclination is cosmic dissolution of all universes, who sits amidst cremation grounds smeared with ashes—that Pashupati held the deadly Halahala poison in his throat out of mercy for the entire cosmos! O Kalyani, I understand that this protective compassion was solely the sublime fruit of his sacred union with thee!

ఓ పార్వతీ! నీ సాటిలేని దివ్య సౌందర్యమును చూచి గంగాదేవి లజ్జా భయములతో కరిగి నీటి రూపముగా మారెను. ఆమె దీన ముఖకమలమును చూచి దయతో పరమశివుడు తన శిరస్సుపై నివాసమిచ్చి ఆమెకు గౌరవ స్థానమును కల్పించెను.

Beholding thy matchless, unsurpassable beauty, Ganga melted out of sheer bashful awe into a liquid form of water, O Daughter of the Mountain! Observing her helpless state, Lord Girisha mercifully accorded her shelter and dignity by placing her upon his holy head.

సుగంధ చందనము, కస్తూరి, కుంకుమపువ్వులతో కూడిన నీ దివ్య అభ్యంగన జలమును, నీ పాదధూళి కణములను సేకరించియే బ్రహ్మదేవుడు దేవలోకమునందలి రంభాది అప్సరసల సౌందర్యమును సృష్టించుచున్నాడు.

Gathering with his own hands the sacred bath-water washed from thy limbs—fragrant with liquid sandalwood, musk, and saffron paste—mingled with the sacred dust shed from thy moving lotus feet, the Creator Brahma fashions the beauty of all heavenly apsaras!

పూలతీగలతో నిండిన ఆనంద వసంతకాలమున, విరిసిన తామరలతోను హంసల గుంపులతోను శోభిల్లు సరస్సులో, మలయమారుతపు తరంగములలో చెలికత్తెలతో జలక్రీడలాడు నిన్ను ఎవడు ధ్యానించునో, అతని సమస్త తాపములు, జ్వరపీడలు శాశ్వతముగా తొలగిపోవును.

Whoever meditates upon thee in the delightful spring season, surrounded by blossoming creepers, sporting with celestial maidens in a lotus-covered lake filled with calling swans, its waters gently rippling with southern malaya breezes—from him all afflictions and feverish distresses flee away forever!