ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు
Divine artwork representing Annapurna Stotram

శ్రీ అన్నపూర్ణా స్తోత్రం

Annapurna Stotram

🪷

శ్రీ అన్నపూర్ణా స్తోత్రం

Annapurna Stotram

12 శ్లోకాలు🦁 Goddess Durga

జగద్గురు శ్రీ ఆదిశంకరాచార్య విరచిత శ్రీ అన్నపూర్ణా స్తోత్రం (అష్టకం) — కాశీక్షేత్రాధిష్ఠాత్రి అన్నపూర్ణాదేవి దివ్య స్తుతి; సంస్కృత మూల శ్లోకములు, ఛందస్సు, పదచ్ఛేదము, ప్రతిపదార్థము మరియు శాస్త్రీయ తాత్పర్యము.

🕉️ తాత్పర్యం (Overall Meaning)

శ్రీ అన్నపూర్ణా స్తోత్రము జగద్గురు శ్రీ ఆదిశంకరాచార్య భగవత్పాదులచే రచింపబడిన అత్యంత మహిమాన్వితమైన స్తోత్రరాజము. కాశీపురాధీశ్వరియైన అన్నపూర్ణామాత దివ్య లావణ్యమును, అఖిల బ్రహ్మాండ పోషకత్వమును, సకల దోషహరణమును మరియు కైవల్య ముక్తిప్రదాతృత్వమును ఈ స్తోత్రము పరమోత్కృష్టముగా కీర్తించుచున్నది. దేహధారణకు అవసరమైన అన్నముతో పాటు జీవుని సంసారబంధముల నుండి విముక్తుని కావించు జ్ఞానవైరాగ్యములను భిక్షగా అనుగ్రహింపవలసినదిగా జగన్మాతను వేడుకొనుట ఈ స్తోత్రము యొక్క పరమ రహస్యము.

📖 సులభమైన వివరణ (Simple Explanation)

స్కందపురాణాంతర్గత కాశీఖండము మరియు శంకర విజయ కావ్యముల సంప్రదాయానుసారము... కాశీనగరమునందు కరువు సంభవించిన సమయమున మరియు జగత్తునకు జ్ఞాన-కర్మ-వైరాగ్యముల సమన్వయమును ప్రబోధించుటకై సాక్షాత్ పరమేశ్వరుడే కపాలమును చేతబూని జగన్మాతయైన అన్నపూర్ణాదేవి ముంగిట భిక్షార్థియై నిలిచెను. ఆ సమయమున శ్రీ ఆదిశంకరాచార్యులు అమ్మవారి పరబ్రహ్మ మహిషీ తత్త్వమును దర్శించి గానము చేసిన స్తోత్రమే ఈ అన్నపూర్ణా స్తోత్రము. మొదటి పది శ్లోకములలో శ్రీదేవి దివ్యమంగళ స్వరూపము, అనంత లీలా విభూతులు, సమస్త మాతృకా వర్ణ వ్యాపకత్వము స్తుతింపబడి, 'కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ' అను పాదముతో మాతృకారుణ్యము వేడబడినది. పదకొండవ శ్లోకమున 'జ్ఞానవైరాగ్యసిద్ధ్యర్థం భిక్షాం దేహి చ పార్వతి' అనుచు పరమ పురుషార్థమైన కైవల్యజ్ఞానము ప్రార్థింపబడినది. పన్నెండవ శ్లోకమున అఖిల సృష్టియే ఏక కుటుంబమను అద్వైతానుభూతి (మాతా చ పార్వతీ దేవీ పితా దేవో మహేశ్వరః) ఆవిష్కరింపబడినది.

వేగం:
నిత్యానందకరీ వరాభయకరీ సౌందర్యరత్నాకరీ నిర్ధూతాఖిలదోషపావనకరీ ప్రత్యక్షమాహేశ్వరీ । ప్రాలేయాచలవంశపావనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౧ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

నిత్యానందకరీ — నిరంతర ఆనందమును అనుగ్రహించునట్టి తల్లి; వరాభయకరీ — వరములను, అభయమును ప్రసాదించు హస్తములు కలది; సౌందర్యరత్నాకరీ — లావణ్యమునకు రత్నాకరము (సముద్రము) వంటిది; నిర్ధూతాఖిలదోషపావనకరీ — సమస్త పాపదోషములను దూరం చేసి పవిత్రతను చేకూర్చునట్టిది; ప్రత్యక్షమాహేశ్వరీ — కనుల ఎదుట సాక్షాత్కరించు పరమేశ్వరి; ప్రాలేయాచలవంశపావనకరీ — హిమవత్పర్వత వంశమును పావనము కావించినది; కాశీపురాధీశ్వరీ — పవిత్ర కాశీనగరమునకు అధిష్ఠాత్రి; కృపావలంబనకరీ — దయాదాక్షిణ్యములను ఆశ్రయముగా కల్పించునట్టిది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — జగజ్జననియైన ఓ అన్నపూర్ణాదేవీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను ప్రసాదించుము.

సదా నిత్యానందస్వరూపిణియై, భక్తులకు వరములను అభయమును ప్రసాదించుచు, సౌందర్యమునకు రత్నాకరమువలె శోభిల్లుచు, సమస్త దోషములను ప్రక్షాళన మొనర్చి పునీతులను గావించు సాక్షాత్ పరమేశ్వరీ! హిమవత్పర్వత వంశోద్ధారిణియు, పుణ్యక్షేత్రమైన కాశీపురమునకు అధీశ్వరియు, శరణాగతులకు దయావలంబనము నొసగు లోకమాతవునైన ఓ అన్నపూర్ణేశ్వరీ దేవీ! నాకు జ్ఞానవైరాగ్యభిక్షను అనుగ్రహింపుము.

O Mother Annapurneshwari, eternal bestower of supreme bliss, who grants boons and fearlessness, the limitless jewel-ocean of beauty! You who wash away all imperfections and purify the soul, manifest visibly as the Supreme Goddess Maheshwari; O sanctifier of the snow-peaked Himalayan lineage and sovereign Empress of holy Kashi, who extends the loving shelter of compassion, grant me your divine alms!

నానారత్నవిచిత్రభూషణకరీ హేమాంబరాడంబరీ ముక్తాహారవిడంబమానవిలసద్వక్షోజకుంభాంతరీ । కాశ్మీరాగరువాసితాంగరుచిరా కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౨ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

నానారత్నవిచిత్రభూషణకరీ — వివిధ మణిమాణిక్య ఖచితములైన విచిత్ర దివ్యాభరణములను ధరించునది; హేమాంబరాడంబరీ — బంగారు పీతాంబరముల వైభవముతో ప్రకాశించునది; ముక్తాహారవిడంబమానవిలసద్వక్షోజకుంభాంతరీ — ముత్యాల హారముల శోభతో ప్రకాశించు కుంభసదృశ వక్షస్థలము కలది; కాశ్మీరాగరువాసితాంగరుచిరా — కుంకుమపువ్వు, అగరు చందన సుగంధములతో పరిమళించు మనోహర శరీరకాంతి గలది; కాశీపురాధీశ్వరీ — కాశీక్షేత్రాధిదేవత; కృపావలంబనకరీ — కరుణాధారను ఆశ్రయముగా నొసంగునది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — ఓ జననీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను దయచేయుము.

రకరకములైన అమూల్య రత్నఖచిత విచిత్రాభరణములను ధరించి, సువర్ణచేలాంచల వైభవముతో వెలుగొందుచు, ముత్యాలహారముల కాంతులతో భాసిల్లు వక్షస్థలము కలదానవై, కాశ్మీర కుంకుమ, అగరు పరిమళములచే సుగంధభరితమై ప్రకాశించు దివ్యమంగళ విగ్రహము గలిగిన ఓ కాశీపురాధీశ్వరీ! శరణాగతుల పట్ల కారుణ్యమును ఆలంబనముగా అనుగ్రహించు తల్లీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ! నాకు భిక్షను ప్రసాదింపుము.

Adorned with exquisite ornaments studded with multifaceted gemstones, radiant in the splendour of woven golden garments, whose bosom shines with strings of lustrous pearl necklaces, her divine form richly scented with fragrant saffron and agaru paste, O Empress of Varanasi and compassionate Mother Annapurna, bestow your grace upon me!

యోగానందకరీ రిపుక్షయకరీ ధర్మైకనిష్ఠాకరీ చంద్రార్కానలభాసమానలహరీ త్రైలోక్యరక్షాకరీ । సర్వైశ్వర్యకరీ తపఃఫలకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౩ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

యోగానందకరీ — సమాధిజన్య యోగానందమును ప్రసాదించునది; రిపుక్షయకరీ — అంతశ్శత్రువులైన కామక్రోధాదులను సంహరించునది; ధర్మైకనిష్ఠాకరీ — సనాతన ధర్మమునందు అనన్యమైన నిష్ఠను కలిగించునది; చంద్రార్కానలభాసమానలహరీ — చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్నిహోత్రుల తేజోలహరియై ప్రకాశించునది; త్రైలోక్యరక్షాకరీ — ముల్లోకములను సంరక్షించునది; సర్వైశ్వర్యకరీ — సమస్త భౌతిక, పారమార్థిక ఐశ్వర్యములను దయచేయునది; తపఃఫలకరీ — ఋషుల తపస్సుకు సార్థక ఫలము నొసంగునది; కాశీపురాధీశ్వరీ — కాశీరాజ్ఞి; కృపావలంబనకరీ — దయను ఆధారముగా నిచ్చునది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — ఓ అంబ అన్నపూర్ణేశ్వరీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను దయచేయుము.

యోగనిష్ఠుల హృదయములలో బ్రహ్మానందమును నింపుచు, అంతర-బాహ్య శత్రువులను రూపుమాపుచు, ఏకాగ్ర ధర్మనిష్ఠను నెలకొల్పుచు, సూర్య చంద్ర అగ్నుల ప్రచండ తేజోప్రవాహముగా భాసిల్లుచు, ముల్లోకములను కనిపెట్టి రక్షించుచు, సకలైశ్వర్యములను, తపోఫలమును సాధకులకు అందించు ఓ కాశీనగరాధీశ్వరీ! కృపావలంబనకారిణివైన ఓ జగన్మాతా అన్నపూర్ణాదేవీ! నాకు భిక్షను అనుగ్రహింపుము.

Bestower of meditative bliss, vanquisher of inner impurities and outer adversaries, anchor of unwavering righteous duty, radiating vibrant crests of brilliance like the moon, sun, and fire, guardian of all three spheres, granter of spiritual and material prosperity, fruitful culmination of deep austerities, O Sovereign of Kashi and merciful Mother Annapurna, grant me your divine alms!

కైలాసాచలకందరాలయకరీ గౌరీ హ్యుమాశాంకరీ కౌమారీ నిగమార్థగోచరకరీ హ్యోంకారబీజాక్షరీ । మోక్షద్వారకవాటపాటనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౪ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

కైలాసాచలకందరాలయకరీ — కైలాసగిరి గుహాలయమునందు నివసించునది; గౌరీ — గౌరవర్ణ శోభితయైన గౌరీదేవి; హి — నిక్కముగా; ఉమా — ఉమాదేవి; శాంకరీ — శంకరుని అర్ధాంగి; కౌమారీ — నిత్యకన్యకారూపిణియైన కౌమారీశక్తి; నిగమార్థగోచరకరీ — వేదవేదాంతముల నిగూఢార్థములను గోచరింపజేయు జ్ఞానప్రదాత్రి; ఓంకారబీజాక్షరీ — ప్రణవనాదమైన ప్రథమ బీజాక్షరస్వరూపిణి; మోక్షద్వారకవాటపాటనకరీ — ముక్తిద్వారపు తలుపులను తెరచునట్టి సమర్థురాలు; కాశీపురాధీశ్వరీ — కాశీనాథుని రాజ్ఞి; కృపావలంబనకరీ — కరుణాధారను ఆధారముగా నిచ్చునది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — ఓ లోకమాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను దయచేయుము.

కైలాసపర్వత గుహాగృహములయందు పరమేశ్వరునితో విహరించుచు, గౌరీ, ఉమా, శాంకరీ, కౌమారీ దివ్యరూపములతో పూజింపబడుచు, వేదశాస్త్రముల నిగూఢ తత్త్వమును సాధకుల అంతరంగమున సాక్షాత్కరింపజేయుచు, ప్రణవాత్మక ఓంకార బీజాక్షరమై, మోక్షద్వారపు కవాటములను తెరచు పరమేశ్వరీ! కాశీనగరాధిష్ఠాత్రియై దయావలంబనము నిచ్చు ఓ జననీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ! నాకు భిక్షను అనుగ్రహింపుము.

Dwelling in the sacred mountain sanctuaries of Kailash, manifest as Gauri, Uma, Shankari, and youthful Kaumari; revealer of the deepest truths of Vedic wisdom, vibrant embodiment of the sacred syllable Om, opener of the golden gates of eternal liberation, O Empress of Kashi, compassionate Mother Annapurna, grant me divine alms!

దృశ్యాదృశ్యవిభూతివాహనకరీ బ్రహ్మాండభాండోదరీ లీలానాటకసూత్రఖేలనకరీ విజ్ఞానదీపాంకురీ । శ్రీవిశ్వేశమనఃప్రసాదనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౫ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

దృశ్యాదృశ్యవిభూతివాహనకరీ — గోచర-అగోచర సమస్త జగద్విభూతులను సృష్టించి భరించునది; బ్రహ్మాండభాండోదరీ — సమస్త అండపిండ బ్రహ్మాండములను కుండవలె తన గర్భమునందు ధరించు జగజ్జనని; లీలానాటకసూత్రఖేలనకరీ — ఈ సృష్టిరూప లీలానాటకమును సూత్రధారిణియై ఆడించునట్టి మాయాశక్తి; విజ్ఞానదీపాంకురీ — ఆత్మజ్ఞానమను దివ్యజ్యోతికి మొదటి అంకురము; శ్రీవిశ్వేశమనఃప్రసాదనకరీ — కాశీవిశ్వనాథుని హృదయమునకు అమితానందమును ప్రసాదించునది; కాశీపురాధీశ్వరీ — కాశీపుర సామ్రాజ్ఞి; కృపావలంబనకరీ — దయను ఆలంబనముగా అనుగ్రహించునది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — ఓ పరమేశ్వరీ అన్నపూర్ణాదేవీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను ప్రసాదించుము.

కనిపించు భౌతిక సృష్టిని, కనిపించని సూక్ష్మ దివ్యవిభూతులను నడిపించునట్టి పరమశక్తివి; అఖిల బ్రహ్మాండములను ఉదరమునందు నిలుపుకున్న జగద్భాండ గర్భవు; ఈ సృష్టి లీలానాటకమును అద్భుతముగా నడిపించు జగన్నటనా సూత్రధారిణివి; విజ్ఞానమనెడి దివ్యదీపమునకు ప్రాథమిక ప్రరోహమవు; పరమశివుడైన కాశీవిశ్వేశ్వరుని చిత్తమును ప్రసన్నము కావించు ఓ కాశీపురాధీశ్వరీ! కారుణ్యావలంబనము నిచ్చు ఓ జననీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ! నాకు భిక్షను అనుగ్రహింపుము.

Sustainer of all manifest and unmanifest splendours of existence, holding the vast cosmos within her womb like a sacred urn, mastermind navigating the intricate puppet strings of the cosmic illusion, luminous sprout of the lamp of supreme awareness, delighter of Lord Vishwanatha's heart, O Queen of holy Kashi and merciful Mother Annapurna, grant me your divine alms!

ఆదిక్షాంతసమస్తవర్ణనకరీ శంభుప్రియా శాంకరీ కాశ్మీరత్రిపురేశ్వరీ త్రినయనీ విశ్వేశ్వరీ శర్వరీ । స్వర్గద్వారకవాటపాటనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౬ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

ఆదిక్షాంతసమస్తవర్ణనకరీ — 'అ' కారము మొదలు 'క్ష' కారము వరకు గల సమస్త మాతృకా వర్ణములను ప్రతిపాదించునది; శంభుప్రియా — సదాశివునికి పరమప్రీతిపాత్రురాలు; శాంకరీ — కల్యాణకారిణియైన శంకరుని శక్తి; కాశ్మీరత్రిపురేశ్వరీ — కాశ్మీర శారదా పీఠమునందు త్రిపురసుందరిగా పూజింపబడు దేవి; త్రినయనీ — ముక్కంటి; విశ్వేశ్వరీ — నిఖిల బ్రహ్మాండములకు ఈశ్వరి; శర్వరీ — రాత్రిస్వరూపిణి; స్వర్గద్వారకవాటపాటనకరీ — దివ్యలోకముల ద్వారములను సాధకులకు తెరుచునది; కాశీపురాధీశ్వరీ — కాశీక్షేత్రాధిదేవత; కృపావలంబనకరీ — కరుణాధారను ఆలంబనముగా నిచ్చునది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — ఓ పరమపావని అన్నపూర్ణాదేవీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను అనుగ్రహింపుము.

'అ' నుండి 'క్ష' వరకు గల సమస్త వర్ణమాలారూప మాతృకా శక్తులను వ్యాపింపజేయు వాక్ప్రదాత్రివి; శంభుని ప్రాణప్రియురాలవు, శుభంకరివి; కాశ్మీర పీఠార్చిత త్రిపురాదేవివి; సూర్యచంద్రాగ్నులను త్రినేత్రములుగా ధరించిన విశ్వారాధ్యురాలవు; ప్రళయ సంధ్యారూపిణివైన శర్వరివి; స్వర్గద్వారపు కవాటములను తెరచు దివ్యశక్తివి; భక్తులకు కరుణనే ఆశ్రయముగా అనుగ్రహించు ఓ కాశీనగరాధీశ్వరీ, మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ! నాకు భిక్షను దయచేయుము.

Source of all speech from the primal syllable 'A' to 'Ksha', darling beloved of Shambhu, auspicious Shankari, celebrated Empress of Kashmir's Tripureshwari shrine, three-eyed ruler of cosmos, solemn embodiment of peaceful night, key that unbars the doorways to the heavenly realm, O Queen of Kashi, merciful Mother Annapurna, grant me divine alms!

ఉర్వీసర్వజనేశ్వరీ జయకరీ మాతా కృపాసాగరీ నారీనీలసమానకుంతలధరీ నిత్యాన్నదానేశ్వరీ । సాక్షాన్మోక్షకరీ సదా శుభకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౭ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

ఉర్వీసర్వజనేశ్వరీ — భూమండలమునందలి సమస్త ప్రాణులకు ఈశ్వరి; జయకరీ — ధర్మవిజయమును సమకూర్చునది; మాతా — సకల లోకములను కనిపెంచిన తల్లి; కృపాసాగరీ — అపార కరుణాసముద్రము; నారీనీలసమానకుంతలధరీ — తుమ్మెదలవలె నల్లనైన నీలకేశపాశమును ధరించిన సౌందర్యమూర్తి; నిత్యాన్నదానేశ్వరీ — అనునిత్యము ఆకలి తీర్చు అన్నదానమునకు అధిష్ఠాత్రి; సాక్షాన్మోక్షకరీ — సాక్షాత్తు కైవల్యముక్తిని ప్రసాదించునది; సదా శుభకరీ — ఎల్లవేళలా సకల మంగళములను కలిగించునది; కాశీపురాధీశ్వరీ — కాశీనగర రాజ్ఞి; కృపావలంబనకరీ — కరుణను ఆలంబనముగా నిచ్చునది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — ఓ పరమేశ్వరీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను దయచేయుము.

ఈ పృథ్వీమండలమునందలి సకల జీవకోటికి పరిపాలకురాలవై, ధర్మవిజయములను చేకూర్చుచు, దయాసాగరమైన మాతృహృదయముతో అలరారుచు, తుమ్మెదల కాంతిని తిరస్కరించు నిగనిగలాడు నల్లని కేశభారమును దాల్చి, ప్రాణికోటికి నిత్యాన్నదానము కావించు అన్నదాతవై, తుదకు సాక్షాత్ కైవల్యముక్తిని, సదా సర్వశుభములను అనుగ్రహించు ఓ కాశీనగరాధీశ్వరీ! కృపావలంబనకారిణివైన ఓ తల్లీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ! నాకు భిక్షను అనుగ్రహింపుము.

Supreme Sovereign presiding over all souls on this earth, grantor of triumphant righteousness, loving mother, boundless reservoir of compassion, graced with flowing black tresses dark as emerald bees, dispenser of unending daily nourishment, giver of direct spiritual liberation and perpetual auspiciousness, O Empress of Kashi, Mother Annapurna, grant me divine alms!

దేవీ సర్వవిచిత్రరత్నరచితా దాక్షాయణీ సుందరీ వామా స్వాదుపయోధరా ప్రియకరీ సౌభాగ్యమాహేశ్వరీ । భక్తాభీష్టకరీ సదా శుభకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౮ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

దేవీ — దివ్యప్రకాశరూపిణియైన దేవి; సర్వవిచిత్రరత్నరచితా — సమస్త విచిత్ర మణిగణములతో అలంకరింపబడినది; దాక్షాయణీ — దక్షప్రజాపతి పుత్రికయైన దాక్షాయణి; సుందరీ — త్రిపురసుందరీ స్వరూపము; వామా — మనోహరమూర్తి; స్వాదుపయోధరా — అమృతతుల్య దుగ్ధములతో సర్వలోకములను పోషించు అమృతస్తన్యధారిణి; ప్రియకరీ — సకలప్రాణులకు హితమును కూర్చునది; సౌభాగ్యమాహేశ్వరీ — అఖండ సౌభాగ్యములకు అధిదేవతయైన మహేశ్వరి; భక్తాభీష్టకరీ — భక్తుల సకల సత్సంకల్పములను నెరవేర్చునది; సదా శుభకరీ — నిరంతరము శ్రేయస్సును వర్షించునది; కాశీపురాధీశ్వరీ — కాశీక్షేత్రాధిదేవత; కృపావలంబనకరీ — కరుణాలంబనము నొసంగునది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — ఓ జననీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను ప్రసాదించుము.

దివ్యప్రకాశమానయై, విచిత్ర రత్నాభరణాలంకృతయై, దాక్షాయణీ-సుందరీ రూపములతో పూజింపబడుచు, శివుని వామభాగమున కొలువుదీరిన వామాదేవివై, అమృతమయ స్తన్యముచే సమస్త జగత్తులను పోషించు లోకమాతవై, సకల ప్రాణులకు హితము గూర్చు సౌభాగ్య మహేశ్వరివై, భక్తుల కోరికలను సఫలము చేయుచు సదా శుభములను అనుగ్రహించు ఓ కాశీపురాధీశ్వరీ! కృపావలంబనకారిణివైన ఓ తల్లీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ! నాకు భిక్షను ప్రసాదింపుము.

Luminous Goddess shimmering in jewel-bedecked glory, enchanting daughter of Daksha, graceful Vama seated on the left of Shiva, nurturing mother sustaining worlds with sweet nectarine nourishment, bestower of universal delight and marital blessings, fulfiller of every humble prayer, O Empress of Kashi, compassionate Mother Annapurna, bestow your gracious alms!

చంద్రార్కానలకోటికోటిసదృశీ చంద్రాంశుబింబాధరీ చంద్రార్కాగ్నిసమానకుండలధరీ చంద్రార్కవర్ణేశ్వరీ । మాలాపుస్తకపాశసాంకుశధరీ కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౯ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

చంద్రార్కానలకోటికోటిసదృశీ — కోట్లాది చంద్రులు, సూర్యులు, అగ్నుల ప్రచండ తేజస్సుతో సమానమైన కాంతి గలది; చంద్రాంశుబింబాధరీ — చంద్రకిరణముల శీతలత్వమును, బింబఫలపు అరుణిమను పోలిన దివ్యమైన పెదవులు కలది; చంద్రార్కాగ్నిసమానకుండలధరీ — సూర్య, చంద్ర, అగ్నుల భాస్వరతను తలపించు కర్ణాభరణములు ధరించినది; చంద్రార్కవర్ణేశ్వరీ — చంద్రుని శ్వేతకాంతి, సూర్యుని స్వర్ణకాంతుల సమ్మేళన వర్ణముతో భాసిల్లు ఈశ్వరి; మాలాపుస్తకపాశసాంకుశధరీ — అక్షమాలను, జ్ఞానపుస్తకమును, భవపాశమును, అంకుశమును చతుర్భుజములలో ధరించిన జ్ఞానరూపిణి; కాశీపురాధీశ్వరీ — కాశీరాజ్ఞి; కృపావలంబనకరీ — కరుణను ఆధారముగా నిచ్చునది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — ఓ పరమేశ్వరీ అన్నపూర్ణాదేవీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను అనుగ్రహింపుము.

కోటి చంద్రులు, కోటి సూర్యులు, కోటి అగ్నిహోత్రుల సమాహార దివ్యతేజముతో దేదీప్యమానమై, చంద్రకిరణ శీతలత్వము, బింబఫలారుణ వర్ణములను తలపించు అధరములు కలదానవై, సూర్య చంద్రాగ్నులకు సమమైన తేజోకుండలములను కర్ణములందు ధరించి, చతుర్భుజములలో జపమాల, వేదపుస్తకము, పాశము, అంకుశములను ధరించిన పరమ విద్యాస్వరూపిణివైన ఓ కాశీనగరాధీశ్వరీ! శరణాగతులకు దయావలంబనము నిచ్చు ఓ జననీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ! నాకు భిక్షను ప్రసాదింపుము.

Effulgent as millions of blended suns, moons, and blazing fires, whose rosy lips reflect gentle beams of lunar coolness, wearing brilliant earrings shining like celestial spheres, holding the holy rosary, scripture, noose, and restraining goad, O Sovereign Queen of Varanasi, compassionate Mother Annapurna, grant me divine alms!

క్షత్రత్రాణకరీ మహాభయహరీ మాతా కృపాసాగరీ సర్వానందకరీ సదా శివకరీ విశ్వేశ్వరీ శ్రీధరీ । దక్షాక్రందకరీ నిరామయకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ ॥ ౧౦ ॥
📜 ఛందస్సు:మాత్రావృత్త లయాత్మక గీతి — పాదాంత అంత్యప్రాస యుతము.
📝 ప్రతిపదార్థం:

క్షత్రత్రాణకరీ — క్షత్రియ ధర్మమును, రక్షణ శక్తిని అనుగ్రహించునది; మహాభయహరీ — సంసార చక్రమువలన కలుగు మహత్తర భయములను పోకార్చునది; మాతా — సమస్త చరాచర సృష్టికి మాత; కృపాసాగరీ — దయాసముద్రము; సర్వానందకరీ — సమస్త ప్రాణులకు ఆనందమును కూర్చునది; సదా శివకరీ — నిత్యము శుభములను చేకూర్చు మంగళమూర్తి; విశ్వేశ్వరీ — అఖిలాండ కోటి బ్రహ్మాండ నాయకి; శ్రీధరీ — లక్ష్మీసౌభాగ్యములను ధరించునది; దక్షాక్రందకరీ — అహంకారియైన దక్షుని గర్వభంగమొనర్చి రోదనము కలిగించిన పరాశక్తి; నిరామయకరీ — సకల శారీరక, మానసిక వ్యాధులను నిర్మూలించి ఆరోగ్యమును ఒసంగునది; కాశీపురాధీశ్వరీ — కాశీనగరాధిదేవత; కృపావలంబనకరీ — కరుణాధారను ఆధారముగా నిచ్చునది; మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరీ — ఓ పరమేశ్వరీ అన్నపూర్ణాదేవీ!; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను అనుగ్రహింపుము.

దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణలను కాపాడు రక్షకశక్తివై, జననమరణ సంసార మహాభయములను పటాపంచలు చేయుచు, దయాసాగరమైన తల్లివై, సకల జీవులకు ఆనందమును, నిత్యమంగళములను ప్రసాదించుచు, విశ్వేశ్వరీ-శ్రీధరీ రూపములతో భాసిల్లుచు, దక్షుని యజ్ఞగర్వమును తుదముట్టించి, ఆశ్రితులకు సర్వరోగవిముక్త సంపూర్ణారోగ్యమును దయచేయు ఓ కాశీపురాధీశ్వరీ! కృపావలంబనకారిణివైన ఓ జగజ్జననీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ! నాకు భిక్షను ప్రసాదింపుము.

Shield of righteous power, vanquisher of existential fears, loving mother and vast ocean of mercy, source of all gladness, perpetual harbinger of well-being, ruler of creation endowed with limitless wealth, chastiser of arrogant Daksha, healer of every affliction, O Empress of sacred Kashi, merciful Mother Annapurna, grant me your divine alms!

అన్నపూర్ణే సదాపూర్ణే శంకరప్రాణవల్లభే । జ్ఞానవైరాగ్యసిద్ధ్యర్థం భిక్షాం దేహి చ పార్వతి ॥ ౧౧ ॥
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:

అన్నపూర్ణే — అన్నముతో పరిపూర్ణురాలవైన ఓ దేవీ!; సదాపూర్ణే — ఎల్లవేళలా పరిపూర్ణ బ్రహ్మస్వరూపమున భాసిల్లుదానా!; శంకరప్రాణవల్లభే — పరమేశ్వరుని ప్రాణప్రియురాలవైన తల్లీ!; పార్వతి — ఓ హిమవత్పుత్రీ పార్వతీదేవీ!; జ్ఞానవైరాగ్యసిద్ధ్యర్థమ్ — పరతత్త్వ జ్ఞానము, సంసారబంధవిముక్త వైరాగ్యము లభించుట కొరకు; భిక్షాం దేహి — నాకు భిక్షను అనుగ్రహింపుము.

ఓ జగన్మాతా అన్నపూర్ణా! కేవలము ప్రాణధారణకు తోడ్పడు స్థూలాన్నముతో మాత్రమే గాక, ఆధ్యాత్మిక పరిపూర్ణతతో సదా నిండియుండు పరబ్రహ్మ స్వరూపిణీ! భక్తశంకరుని ప్రాణప్రియార్ధాంగీ! ఓ పార్వతీ దేవీ! నాకు లౌకిక భోగములకై గాక, పరమపురుషార్థములైన ఆత్మజ్ఞానము మరియు మోక్షప్రదమైన నిష్కామ వైరాగ్యములు సిద్ధించుట కొరకు నీ దివ్యహస్తములతో జ్ఞానభిక్షను ప్రసాదింపుము.

O Annapurna, eternally complete and brimming with divine plenitude, beloved of Shankara's life! O Goddess Parvati, grant unto me the alms of supreme spiritual illumination and resolute dispassion!

మాతా చ పార్వతీ దేవీ పితా దేవో మహేశ్వరః । బాంధవాః శివభక్తాశ్చ స్వదేశో భువనత్రయమ్ ॥ ౧౨ ॥ ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిందభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ అన్నపూర్ణా స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ ॥
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:

మాతా చ — నాకు జగన్మాతయైన తల్లి; పార్వతీ దేవీ — సాక్షాత్ పార్వతీదేవి; పితా — నాకు జగత్పితయైన తండ్రి; దేవః మహేశ్వరః — ఆదిదేవుడైన పరమశివుడు; బాంధవాః చ — నాకు ఆత్మీయ బంధువులు; శివభక్తాః — శివభక్తులైన సాధకులు; స్వదేశః — నా స్వదేశము; భువనత్రయమ్ — ఈ సమస్త త్రిభువనములు (ముల్లోకములు).

సాక్షాత్ జగజ్జననియైన పార్వతీదేవియే నా తల్లి; జగన్నాథుడైన మహేశ్వరుడే నా తండ్రి; పరమేశ్వరుని భజించు శివభక్తులందరూ నాకు స్వజనులైన ఆప్తబాంధవులు; భగవత్స్వరూపమైన ఈ ముల్లోకములే నా స్వదేశము. సర్వాత్మభావముతో కూడిన అద్వైతానుభూతికి, జగత్కుటుంబ భావనకు ఈ శ్లోకము పరమోత్కృష్ట నిదర్శనము. ఇట్లు శ్రీ ఆదిశంకరాచార్య భగవత్పాదులు విరచించిన అన్నపూర్ణా స్తోత్రము సంపూర్ణము.

Goddess Parvati is my eternal mother, the Lord Maheshwara is my father, all ardent devotees of Lord Shiva are my loving kinsfolk, and the expanse of all three realms is my native homeland. Thus concludes the Annapurna Stotram composed by Jagadguru Sri Adi Shankaracharya.

❓ తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

ఈ పాఠ్యంలో ఏదైనా తప్పు లేదా పాఠాంతరం గమనించారా? తప్పులు మరియు సవరణలను తెలియజేయడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
✦ 🙏 ✦