శ్రీ మహాత్రిపురసిద్ధాంతోక్త శ్రీ అన్నపూర్ణా మంత్ర స్తవః — భగవాన్ దక్షిణామూర్తి పార్వతీదేవికి ఉపదేశించిన దివ్య మంత్రోద్ధారము, ధ్యానము, జప పురశ్చరణా విధి మరియు అక్షయ దారిద్ర్యనాశక ప్రయోగములు.
🕉️ తాత్పర్యం (Overall Meaning)
శ్రీ అన్నపూర్ణా మంత్ర స్తవము శ్రీమహాత్రిపురసిద్ధాంతమునందు జగద్గురువైన దక్షిణామూర్తి పార్వతీదేవికి అనుగ్రహించిన పరమ రహస్య మంత్రస్తోత్రము. అష్టాదశాక్షరీ అన్నపూర్ణా మంత్ర స్వరూపము (ఓం హ్రీం శ్రీం క్లీం నమో భగవతి మాహేశ్వరి అన్నపూర్ణే స్వాహా), ఋషి-ఛందో-దేవతాన్యాసములు, అమృతతుల్యమైన దివ్య ధ్యాన శ్లోకములు, మరియు హోమ ప్రయోగములు ఇందులో ఉపదేశింపబడినవి. దీని శ్రవణ పఠనముల వలన అలక్ష్మి (దారిద్ర్యము) సమూలముగా నశించి అక్షయాన్న సమృద్ధి, కుబేరతుల్య ఐశ్వర్యము, అంతిమమున ముక్తి సిద్ధించును.
📖 సులభమైన వివరణ (Simple Explanation)
మంత్రశాస్త్ర సంప్రదాయమునందు ఈ స్తోత్రమునకు అగ్రతాంబూలము కలదు. శ్లోకములు 1 నుండి 3 వరకు దివ్య మంత్రోద్ధారము; 4-5 శ్లోకములలో బ్రహ్మ ఋషి, గాయత్రీ ఛందస్సు, అన్నపూర్ణేశ్వరీ దేవత, మాయాబీజము, లక్ష్మీశక్తి, మదనకీలకములతో కూడిన అంగన్యాస కరన్యాసములు; 6-7 శ్లోకములలో చంద్రకళాధారియై, సువర్ణ దర్వీ (గరిటె), రత్నమయ పాయసాన్న పాత్రలను ధరించి, శివుని తాండవమును గాంచుచు ఆనందించు అన్నపూర్ణామాత ధ్యానము; 8 నుండి 18 వరకు జపసంఖ్య, దశాంశ హవనము, పలాశపుష్ప-పయో-హవిష్యాన్న హోమముల విశేష ఫలితములు వివరించబడినవి.
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:
శ్రీ దక్షిణామూర్తిః ఉవాచ — శ్రీ దక్షిణామూర్తి చెప్పెను; అన్నపూర్ణామనుం — అన్నపూర్ణా దేవి మంత్రమును; వక్ష్యే — చెప్పెదను; విద్యాప్రత్యంగమ్ — సకల విద్యలకు ముఖ్య అంగమైనది; ఈశ్వరీ — పరమేశ్వరిని; యస్య శ్రవణమాత్రేణ — దేనిని విన్నంత మాత్రముననే; అలక్ష్మీః నాశమాప్నుయాత్ — దారిద్ర్యము నశించిపోవునో.
భగవాన్ శ్రీ దక్షిణామూర్తి పలికెను: ఓ పార్వతీ! సమస్త శ్రీవిద్యలకు ముఖ్య ప్రత్యంగమైన పరమేశ్వరీ అన్నపూర్ణా మంత్రమును నీకు ఉపదేశించుచున్నాను. ఈ దివ్య మంత్రమును కేవలము శ్రవణము చేసినంత మాత్రముననే సమస్త దారిద్ర్యము (అలక్ష్మి) సమూలముగా నశించిపోవును.
Lord Dakshinamurti said: I shall now reveal the sacred mantra of Goddess Annapurna, which is the vital limb of supreme Vidya, by the mere hearing of which all misfortune and poverty are utterly destroyed.
ప్రణవం పూర్వముచ్చార్య మాయాం శ్రియమథోచ్చరేత్ ।
కామం నమః పదం ప్రోక్తం పదం భగవతీత్యథ ॥ ౨ ॥
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:
ప్రణవం పూర్వముచ్చార్య — మొదట ఓంకారమును పలికి; మాయాం — హ్రీంకారమును; శ్రియమథోచ్చరేత్ — అటుపై శ్రీంకారమును పలకవలెను; కామం — క్లీంకారమును; నమః పదం ప్రోక్తం — నమః అను పదము చెప్పబడినది; పదం భగవతీత్యథ — పిమ్మట భగవతి అను పదమును.
మొదట ప్రణవమైన 'ఓం' కారమును ఉచ్చరించి, పిదప మాయాబీజమైన 'హ్రీం', లక్ష్మీబీజమైన 'శ్రీం', కామరాజబీజమైన 'క్లీం' బీజములను పలికి, తరువాత 'నమః' పదమును, అటుపై 'భగవతి' అను దివ్య పదమును చేర్చవలెను.
First uttering the Pranava (Om), followed by Maya beeja (Hrim) and Shri beeja (Shrim), then Kama beeja (Klim), the word 'Namah', followed by the sacred word 'Bhagavati',
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:
మాహేశ్వరీ పదం పశ్చాత్ — తరువాత మాహేశ్వరి అను పదమును; అన్నపూర్ణేతి అథ ఉచ్చరేత్ — పిమ్మట అన్నపూర్ణే అని పలకవలెను; ఉత్తరే — అంతమున; వహ్నిదయితాం — అగ్నిపత్నియైన స్వాహాకారమును చేర్చగా; మంత్ర ఏష ఉదీరితః — ఈ దివ్య మంత్రము చెప్పబడినది.
దాని తరువాత 'మాహేశ్వరి' అను పదమును, అటుపిమ్మట 'అన్నపూర్ణే' అను సంబోధనను ఉచ్చరించి, అంతమున అగ్నిపత్నియైన 'స్వాహా' పదమును చేర్చవలెను. (దీనితో సంపూర్ణ మంత్రము: 'ఓం హ్రీం శ్రీం క్లీం నమో భగవతి మాహేశ్వరి అన్నపూర్ణే స్వాహా' అని సిద్ధించును).
Then pronouncing the word 'Maheshwari', followed by 'Annapurne', and concluding with the consort of fire (Swaha). Thus is declared this supreme mantra (Om Hrim Shrim Klim Namo Bhagavati Maheshwari Annapurne Swaha).
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:
ఋషిః బ్రహ్మా అస్య మంత్రస్య — ఈ మంత్రమునకు బ్రహ్మ ఋషి; గాయత్రీ ఛందః ఈరితమ్ — గాయత్రి ఛందస్సు అని చెప్పబడెను; అన్నపూర్ణేశ్వరీ దేవీ — శ్రీ అన్నపూర్ణేశ్వరి; దేవతా ప్రోచ్యతే బుధైః — దేవతయని విద్వాంసులచే చెప్పబడుచున్నది.
ఈ అన్నపూర్ణా దివ్య మంత్రమునకు బ్రహ్మదేవుడు ఋషి; గాయత్రీ ఛందస్సుగా చెప్పబడినది; సాక్షాత్ శ్రీ అన్నపూర్ణేశ్వరీ దేవియే అధిష్ఠాన దేవతయని జ్ఞానులచే నిరూపింపబడినది.
Brahma is the revered Rishi of this mantra; Gayatri is declared as its meter; and Goddess Annapurneshwari is pronounced by the wise as its presiding deity.
The Maya beeja (Hrim) is declared as the seed; Lakshmi beeja (Shrim) is spoken of as its Shakti; the Kama beeja (Klim) is its Keelaka; and one should perform nyasa using the Maya beeja.
ఎర్రని శరీరకాంతి కలదానవై, విచిత్రమైన నూతన స్వర్ణవస్త్రములను ధరించినదానవై, జటాజూటమున బాలచంద్రుని ధరించి, నిరంతరము అన్నదానము చేయుటయందు ఆనందించుచు, భక్తులపట్ల పరమ వాత్సల్యము గల ప్రసన్న ముఖారవిందముతో, బంగారు మరియు ముత్యాల హారములతో భాసిల్లు జగజ్జననిని భజించుచున్నాను.
I adore the Divine Mother of rosy hue, attired in marvelous fresh golden silks, bearing the crescent moon in her coiffure, constantly engaged in granting food, inclined slightly with motherhood's fullness, beaming with loving grace upon her devotees, and dazzling with radiant necklaces of pearls and gold.
చంద్రకళాధారియై దివ్య తాండవమాడు పరమేశ్వరుని దర్శించి అమితానందమును పొందుచున్నదానవై, సంసార దుఃఖములను సమూలముగా హరించుచు, కుడిచేతియందు బంగారు గరిటెను, ఎడమచేతియందు అమృతతుల్య క్షీరాన్నముతో నిండిన రత్నపాత్రను ధరించిన భగవతీ అన్నపూర్ణాదేవిని భక్తితో సేవిస్తున్నాను.
Gazing upon Lord Shiva adorned with the crescent moon as he dances, she smiles with joy; I worship that Supreme Goddess who obliterates worldly miseries, holding a golden ladle in her right hand and a gem-studded vessel brimmed with sweet milk-rice in her left.
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:
ఏవం ధ్యాత్వా మహాదేవీం — ఈ విధముగా మహాదేవిని ధ్యానించి; లక్షమేకం జపేత్ మనుమ్ — లక్ష జపము చేయవలెను; దశాంశం అన్నం జుహుయాత్ — దశాంశము అన్నముతో హోమము చేయవలెను; మంత్రసిద్ధిః భవిష్యతి — అప్పుడు మంత్రసిద్ధి కలుగును.
ఈ విధముగా మహామంగళకరమైన జగన్మాతను ధ్యానించి సాధకుడు లక్ష సంఖ్యలో ఈ మంత్రమును జపించవలెను. జపించిన సంఖ్యలో దశాంశము (పదివేల సంఖ్య) అన్నముతో హోమము చేసినచో పరిపూర్ణ మంత్రసిద్ధి కలుగును.
Having meditated thus upon the Great Goddess, one should chant the mantra one hundred thousand times, and offer ten percent (ten thousand) of cooked food oblations into the sacred fire; thereby mantra-siddhi is attained.
ఓ పార్వతీ! ఈ విధముగా సిద్ధిపొందిన మంత్రము యొక్క అద్భుత ప్రయోగములను వినుము: లక్షసార్లు మంత్రమును జపించి, వేయి సంఖ్యలో నేయితో కూడిన హవిస్సును హోమము చేసినచో,
Now listen, O Parvati, to the miraculous applications of this consecrated mantra: by chanting this mantra a hundred thousand times and offering one thousand oblations of sacred ghee,
ఆ సాధకుడు ముగ్గురు కుబేరుల సంపదతో సమానమైన అపరిమితమైన ఐశ్వర్యమును పొందును. లక్ష జపము పూర్తిచేసి, దశాంశముగా అన్నముతో హోమము ఆచరించినచో,
One secures boundless wealth comparable to three Kuberas together. Chanting one hundred thousand times, the knower of mantra should offer ten percent in food oblations;
అతని వంశమునందు అన్నసమృద్ధి అక్షయముగా స్థిరపడియుండును, ఇందు ఎట్టి సంశయము లేదు. ప్రతిదినము సిద్ధమైన అన్నమును స్పర్శించి నాలుగుసార్లు ఈ మంత్రమును జపించినచో,
In his family lineage there shall forever remain an inexhaustible abundance of nourishment, without a shadow of doubt. Touching food and chanting this mantra daily four times,
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:
ఇహ భోగాన్ యథాకామాన్ భుక్త్వా — ఇహమందు కోరికలన్నింటిని అనుభవించి; అంతే ముక్తిం ఆప్నుయాత్ — అంతమున మోక్షమును పొందును; కులే న జాయతే తస్య — అతని వంశమందు కలుగదు; దారిద్ర్యం — పేదరికము; కలహావళిః — కలహముల వరుస.
అతడు ఇహలోకమున కోరిన సకల భోగభాగ్యములను అనుభవించి అంత్యమున పరమ ముక్తిని పొందును. అతని వంశమునందు ఎన్నడూ దారిద్ర్యము గాని, కుటుంబ కలహములు గాని కలుగవు.
He relishes worldly prosperities to his heart's desire in this life and attains final liberation at the end; in his household, neither poverty nor discord shall ever arise.
న కదాచిదవాప్నోతి దారిద్ర్యం పరమేశ్వరి ।
పలాశపుష్పైర్హవనమయుతం యస్సమాచరేత్ ॥ ౧౪ ॥
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:
న కదాచిత్ అవాప్నోతి దారిద్ర్యం — ఎన్నడూ దారిద్ర్యమును పొందడు; పరమేశ్వరి — ఓ పరమేశ్వరీ; పలాశపుష్పైః హవనం — మోదుగ పూలతో హోమము; అయుతం యః సమాచరేత్ — పదివేల సంఖ్యలో ఎవరైతే చేయుదురో.
ఓ పరమేశ్వరీ! పలాశ (మోదుగ) పుష్పములతో పదివేల ఆహుతులను హోమము చేసినవాడు జీవితములో ఎన్నడూ దారిద్ర్యమును చవిచూడడు.
Never ever does he suffer destitution, O Parameshwari! Whosoever performs ten thousand oblations into the sacred fire with the auspicious blossoms of the Palasha tree,
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:
తద్గేహే పశువృద్ధిః స్యాత్ — అతని ఇంట గోసంపద వృద్ధియగును; గావశ్చ బహుదుగ్ధదాః — ఆవులు పుష్కలముగా పాలిచ్చును; ఏవం మంత్రం జపేత్ మర్త్యః — ఈ విధముగా మానవుడు మంత్రజపము చేసినచో; న కదాచిత్ లభేత్ భయమ్ — ఎన్నడూ భయమును పొందడు.
అతని గృహమునందు పశుసంపద విస్తారముగా వృద్ధిచెందును; గోవులు సమృద్ధిగా పాలను అనుగ్రహించును. ఈ విధముగా నిత్యము మంత్రజపము చేయు మానవునకు ఎన్నడూ ఎట్టి భయము కలుగదు.
In his dwelling, cattle wealth prospers and cows yield bountiful milk. Thus reciting this sacred mantra, a person shall never encounter any manner of fear.
అతనికి అశాంతి, దురదృష్టము, దుఃఖములు దరిచేరవు, ఇందు ఎట్టి సంశయము లేదు. ఏ మానవోత్తముడు లక్ష సంఖ్యలో పవిత్ర హవిష్యాన్నముతో హోమమును ఆచరించునో,
Unpleasantness, misfortune, and sorrow shall never touch him; of this there is no doubt. Whichever supreme among mortals offers one hundred thousand oblations with pure havishya food grains,
📜 ఛందస్సు:అనుష్టుప్ ఛందస్సు — శ్లోకము (పాదమునకు ఎనిమిది అక్షరములు).
📝 ప్రతిపదార్థం:
సర్వాన్ కామాన్ అవాప్నోతి — సమస్త కోరికలను పొందును; దుర్లభాన్ అపి — దుర్లభమైనవాటినైనను; అసంశయః — సంశయము లేకుండా; అన్నపూర్ణాప్రయోగః అయం ఉక్తః — ఈ అన్నపూర్ణా ప్రయోగము చెప్పబడినది; భక్తేష్టదాయకః — భక్తుల కోరికలనిచ్చునది; కిం అన్యత్ ఇచ్ఛసి శ్రోతుం — ఇంకేమి వినగోరుచున్నావు; భూయః మే వద పార్వతి — మరల నాకు చెప్పుము పార్వతీ; ఇతి సంపూర్ణః — ఇట్లు ముగిసినది.
అతడు లోకమున అత్యంత దుర్లభములైన సమస్త కోరికలను నిస్సంశయముగా పొందును. భక్తుల సమస్త మనోవాంఛలను సిద్ధించునట్టి అన్నపూర్ణా దివ్యప్రయోగము చెప్పబడినది. ఓ పార్వతీ! ఇంకనూ నీవు ఏమి వినదలచుచున్నావో నాకు తెలుపుము! ఇట్లు శ్రీ మహాత్రిపురసిద్ధాంతమునందలి అన్నపూర్ణా మంత్రస్తవము సంపూర్ణము.
He undoubtedly secures the fulfillment of all desires, even those deemed rarest and most unattainable. Thus has been revealed the rite of Annapurna, which fulfills every prayer of devotees. What else do you wish to hear, tell me again, O Parvati! Thus concludes the Annapurna Mantra Stava from the Sri Maha Tripura Siddhanta.
