ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Balakanda: సర్గ 2 - బ్రహ్మాగమనం (Brahmagamana)

110%

క్రౌంచ వధ చూసిన వాల్మీకి శోకం శ్లోకంగా మారడం, బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై రామాయణ రచనకు ప్రేరేపించడం.

శ్లోకం 1.2.1
నారదస్య తు తద్వాక్యం శ్రుత్వా వాక్యవిశారదః .పూజయామాస ధర్మాత్మా సహశిష్యో మహామునిః ॥ 1.2.1 ॥

శ్రీరాముని లీలావిశేషాలను నారద మునీంద్రుని నోటి నుండి విన్న వాల్మీకి మహర్షి పరమానందభరితుడయ్యాడు. ఆ హృదయం భగవన్నామ స్మరణతో, రామకథా సుధతో నిండిపోయింది. ఆ సమయంలో వాల్మీకి తన శిష్యులతో కలిసి నారద మహర్షిని యథావిధిగా అర్ఘ్యపాద్యాలతో పూజించాడు. గురు సమాగమం, దైవకథా శ్రవణం ఎంతటి పుణ్యఫలమో ఈ ఘట్టం మనకు వివరిస్తుంది.

English Translation

Having heard the words of the divine sage Narada, the righteous and illustrious Sage Valmiki, who was supreme among speakers, worshipped him with great devotion along with his disciples.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.2
యథావత్పూజితస్తేన దేవర్షిర్నారదస్తథా .ఆపృచ్ఛ్యైవాభ్యనుజ్ఞాతః స జగామ విహాయసమ్ ॥ 1.2.2 ॥

పూజలందుకున్న దేవర్షి నారదుడు వాల్మీకి మహర్షి వద్ద వీడ్కోలు తీసుకున్నాడు. వాల్మీకి చేత ప్రణామాలతో వీడ్కోలు పొంది, దేవలోకానికి వెళ్లడం కోసం ఆకాశమార్గాన పయనించాడు. లోక సంచారమే ధ్యేయంగా, నారాయణ నామ సంకీర్తనమే శ్వాసగా బతికే నారదుని ప్రస్థానం ఇక్కడితో పూర్తి కాలేదు, వాల్మీకి హృదయంలో రామకథా బీజాన్ని నాటడమే ఆయన కర్తవ్యం.

English Translation

Having been worshipped in accordance with scriptural rites, the celestial sage Narada bid farewell to Valmiki, and obtaining his permission, ascended to the heavens.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.3
స ముహూర్తం గతే తస్మిన్దేవలోకం మునిస్తదా .జగామ తమసాతీరం జాహ్నవ్యాస్త్వవిదూరతః ॥ 1.2.3 ॥

నారదుడు వెళ్లిన కొద్దిసేపటికి, వాల్మీకి మహర్షి నిత్య కర్మానుష్ఠానం కోసం గంగానదికి సమీపంలో ప్రవహిస్తున్న తమసా నదీ తీరానికి బయలుదేరాడు. తమసా నది అంటే కేవలం ఒక జలప్రవాహం కాదు, నిర్మలమైన మనస్సుకు సంకేతం. ఆ ప్రశాంత వాతావరణం, నదీ జలాలు మహర్షిని రామధ్యానంలో ముంచెత్తాయి.

English Translation

A short while after Narada had departed for the celestial realm, Sage Valmiki proceeded to the banks of the river Tamasa, which was situated not far from the holy Ganges.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.4
స తు తీరం సమాసాద్య తమసాయా మునిస్తదా .శిష్యమాహ స్థితం పార్శ్వే దృష్ట్వా తీర్థమకర్దమమ్ ॥ 1.2.4 ॥

వాల్మీకి మహర్షి తమసా నదీ తీరానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ నదిలోని నీరు ఎంత ప్రశాంతంగా, నిర్మలంగా ఉందంటే, ఎక్కడా బురద లేకుండా స్వచ్ఛంగా కనిపిస్తోంది. పక్కనే భక్తితో నిలబడి ఉన్న తన ప్రియ శిష్యుడైన భరద్వాజుడిని పిలిచి ఆ ప్రకృతి రమణీయతను ఇలా వివరిస్తున్నాడు.

English Translation

Reaching the banks of the Tamasa, the sage gazed upon the clear, mud-free waters of the bathing ghat, and spoke thus to his disciple Bharadwaja, who stood close by.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.5
అకర్దమమిదం తీర్థం భరద్వాజ నిశామయ .రమణీయం ప్రసన్నాంబు సన్మనుష్యమనో యథా ॥ 1.2.5 ॥

'నాయనా భరద్వాజా! ఈ తమసా నది రేవు చూడు. బురద లేకుండా ఎంత స్వచ్ఛంగా, ప్రశాంతంగా ఉందో! సత్పురుషుని మనస్సు ఎలాగైతే కల్మషం లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉంటుందో, ఈ నదీ జలాలు కూడా అలాగే ఉన్నాయి' అని వాల్మీకి అంటున్నాడు. మన మనస్సులను కూడా భగవత్ చింతనతో ఇలాగే మాలిన్యం లేకుండా ఉంచుకోవాలనేది మహర్షి ఆంతర్యం.

English Translation

"O Bharadwaja, behold this beautiful bathing place. Its waters are clear and serene, as pure as the mind of a virtuous and noble man."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.6
న్యస్యతాం కలశస్తాత దీయతాం వల్కలం మమ .ఇదమేవావగాహిష్యే తమసాతీర్థముత్తమమ్ ॥ 1.2.6 ॥

వాల్మీకి తన శిష్యుడితో అంటున్నాడు: 'నాయనా భరద్వాజా! ఆ కలశాన్ని అక్కడ ఉంచి, నా నార బట్టలను ఇవ్వు. ఎంతో పవిత్రంగా, స్వచ్ఛంగా ఉన్న ఈ తమసా నదిలోనే ఈరోజు స్నానం చేస్తాను' అని పలికి స్నానానికి సిద్ధమయ్యాడు. ప్రతి రోజూ ఉదయాన్నే నదీస్నానం చేయడం వల్ల శరీరం మాత్రమే కాదు, మనస్సు కూడా పవిత్రమౌతుంది.

English Translation

"Place the water pitcher here, my child, and hand me my bark garments. I shall perform my ablutions in these sacred and excellent waters of the Tamasa."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.7
ఏవముక్తో భరద్వాజో వాల్మీకేన మహాత్మనా .ప్రాయచ్ఛత మునేస్తస్య వల్కలం నియతో గురోః ॥ 1.2.7 ॥

మహాత్ముడైన వాల్మీకి మాట విన్న వెంటనే, భరద్వాజుడు ఎంతో వినయపూర్వకంగా గురువునకు నార వస్త్రాలను సమర్పించాడు. పూర్వకాలంలో గురుశిష్యుల బంధం ఎంతటి పవిత్రమైనదో, శిష్యుడికి గురుసేవ పట్ల ఎంతటి ఆదరణ ఉండేదో ఈ శ్లోకం మనకు గుర్తుచేస్తుంది.

English Translation

Thus addressed by the high-souled Valmiki, the self-controlled disciple Bharadwaja reverently handed the bark garments to his preceptor.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.8
స శిష్యహస్తాదాదాయ వల్కలం నియతేంద్రియః .విచచార హ పశ్యంస్తత్సర్వతో విపులం వనమ్ ॥ 1.2.8 ॥

ఇంద్రియ నిగ్రహం కలిగిన వాల్మీకి మహర్షి వస్త్రాలను స్వీకరించి, తమసా నది పరిసరాలలో ఉన్న ఆ దట్టమైన, రమణీయమైన అరణ్య సౌందర్యాన్ని తిలకిస్తూ అటు ఇటు నడవసాగాడు. అడవిలోని పచ్చటి చెట్లు, పక్షుల కిలకిలరావాలు ఆయన హృదయానికి ఎంతో ప్రశాంతతను ఇచ్చాయి.

English Translation

Taking the garments from his disciple's hand, the sage, who had completely mastered his senses, wandered through the vast forest, admiring its natural beauty.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.9
తస్యాభ్యాశే తు మిథునం చరంతమనపాయినమ్ .దదర్శ భగవాంస్తత్ర క్రౌంచయోశ్చారునిఃస్వనమ్ ॥ 1.2.9 ॥

అలా నడుస్తూ ఉండగా, వాల్మీకి మహర్షికి ఒక అద్భుతమైన దృశ్యం కనిపించింది. తమసా నది ఒడ్డున, మధురమైన స్వరంతో కూస్తూ, ఒకదానిని విడిచి ఒకటి ఉండలేని క్రౌంచ పక్షుల జంట ఎంతో ప్రేమగా విహరిస్తోంది. భగవంతుని సృష్టిలో జీవుల మధ్య ఉన్న అన్యోన్యతను చూసి మహర్షి మనసు పులకించింది.

English Translation

Near that spot, the holy sage saw a pair of lovely Krauncha (heron) birds disporting together, singing melodiously, completely inseparable and deeply in love.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.10
తస్మాత్తు మిథునాదేకం పుమాంసం పాపనిశ్చయః .జఘాన వైరనిలయో నిషాదస్తస్య పశ్యతః ॥ 1.2.10 ॥

ఆ పక్షులు ఎంతో ప్రేమగా ఆడుకుంటుండగా, అక్కడకు వచ్చిన ఒక క్రూర కిరాతకుడు (బోయవాడు), వాల్మీకి కళ్లెదుటే ఆ జంటలోని మగ పక్షిని తన బాణంతో కొట్టి చంపేశాడు. నిరపరాధియైన ఆ జీవిపై ఆ బోయవాడు చూపిన క్రూరత్వం సృష్టికే తీరని మచ్చ.

English Translation

As the sage watched, a wicked and cruel hunter, driven by sinful intent, shot down the male bird with an arrow, killing it on the spot.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.11
తం శోణితపరీతాంగం వేష్టమానం మహీతలే .భార్యా తు నిహతం దృష్ట్వా రురావ కరుణాం గిరమ్ ॥ 1.2.11 ॥

బాణానికి గురైన మగపక్షి రక్తసిక్తమైన శరీరంతో నేలపై పడి కొట్టుకుంటూ ప్రాణాలు విడిచింది. అది చూసిన ఆడ క్రౌంచ పక్షి భరించలేని వేదనతో, గుండెలు పగిలేలా ఏడవసాగింది. ఆ పక్షి రోదన అరణ్యమంతా ప్రతిధ్వనించింది, వినేవారి హృదయాలను కరిగించివేసింది.

English Translation

Seeing her partner slain and covered in blood, writhing on the ground in agony, the female bird shrieked in deep, heart-rending sorrow.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.12
వియుక్తా పతినా తేన ద్విజేన సహచారిణా .తామ్రశీర్షేణ మత్తేన పత్రిణా సహితేన వై ॥ 1.2.12 ॥

ఎల్లప్పుడూ తనతోనే ఉంటూ, ఎర్రటి జుట్టుతో, ఎంతో అందంగా విహరించే తన జీవిత భాగస్వామిని కోల్పోయిన ఆ ఆడపక్షి ఒంటరిదైపోయింది. పక్షి జగత్తులో కూడా దాంపత్య బంధం ఎంతటి పవిత్రమైనదో, ఆ వియోగ వేదన ఎంతటి శోకప్రాయమో ఈ శ్లోకం ద్వారా వాల్మీకి మనకు చూపిస్తున్నారు.

English Translation

She was separated from her companion, who possessed a copper-colored crest, was ever-joyous, and had glorious wings, with whom she had flown through the skies.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.13
తథా తు తం ద్విజం దృష్ట్వా నిషాదేన నిపాతితమ్ .ఋషేర్ధర్మాత్మనస్తస్య కారుణ్యం సమపద్యత ॥ 1.2.13 ॥

ఆ బోయవాడు చేసిన క్రూరకృత్యానికి, ఆ ఆడపక్షి రోదనకు ధర్మస్వరూపుడైన వాల్మీకి హృదయం ద్రవించిపోయింది. నిస్సహాయులైన జీవుల పట్ల కలిగే కారుణ్యమే నిజమైన ఆధ్యాత్మికతకు మూలస్తంభం. మహర్షి మనసులో కరుణా రసం వెల్లువై పొంగింది.

English Translation

Witnessing the innocent bird struck down by the hunter and hearing the agonizing lamentation of the female bird, the righteous sage Valmiki was filled with intense compassion.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.14
తతః కరుణవేదిత్వాదధర్మోఽయమితి ద్విజః .నిశామ్య రుదతీం క్రౌంచీమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 1.2.14 ॥

ఆ పక్షి ఏడుపును చూసి తట్టుకోలేక, 'ఇది ఘోరమైన అధర్మం' అని భావించిన వాల్మీకి మహర్షి, కరుణతో నిండిన హృదయంతో బోయవాడి వైపు తిరిగి ఆవేశంగా ఒక శాపాన్ని ఉచ్చరించాడు. ఆ నోటి నుండి వచ్చిన ఆ వాక్కు జగత్తులోనే మొట్టమొదటి శ్లోకంగా ఆవిర్భవించింది.

English Translation

Out of deep compassion, the sage realized that this act of the hunter was a grave sin. Hearing the wailing of the female Krauncha, he uttered these words in a state of profound grief.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.15
మా నిషాద ప్రతిష్ఠాం త్వమగమః శాశ్వతీః సమాః .యత్క్రౌంచమిథునాదేకమవధీః కామమోహితమ్ ॥ 1.2.15 ॥

'ఓ బోయవాడా! ప్రేమలో మునిగి తేలుతున్న ఈ క్రౌంచ పక్షుల జంట నుండి ఒకదానిని కారణం లేకుండా చంపినందుకు, నువ్వు ఈ భూమిపై శాశ్వత కాలం కీర్తిని పొందలేవు, నీకు మనశ్శాంతి ఉండదు' అని శపించాడు. ఈ శ్లోకంలో లోపల దాగి ఉన్న అర్థం ప్రకారం శ్రీమహావిష్ణువుకు (శ్రీరాముడికి) మంగళాశాసనం కూడా లభిస్తుంది.

English Translation

"O hunter! May you find no peace or stability for all eternity, for you have slain one of this loving pair of Krauncha birds while it was consumed by love."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.16
తస్యైవం బ్రువతశ్చింతా బభూవ హృది వీక్షతః .శోకార్తేనాస్య శకునేః కిమిదం వ్యాహృతం మయా ॥ 1.2.16 ॥

ఆవేశంలో శాపం అయితే ఇచ్చాడు కానీ, శాంతించిన వాల్మీకి మనస్సులో ఆందోళన మొదలైంది. 'అయ్యో! క్రోధంతో నేనేమి మాట్లాడాను? ఒక పక్షి మరణానికి కలత చెంది, ఒక బోయవాడిని శపించానా? నా నోటి నుండి వచ్చిన ఆ మాట ఏమిటి?' అని మహర్షి తీవ్రమైన ఆత్మపరిశీలనలో మునిగిపోయాడు.

English Translation

Having spoken these words, the sage fell into deep contemplation, wondering: 'What is this that I have uttered, driven by the sorrow of this bird?'

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.17
చింతయన్స మహాప్రాజ్ఞశ్చకార మతిమాన్ మతిమ్ .శిష్యం చైవాబ్రవీద్వాక్యమిదం స మునిపుంగవః ॥ 1.2.17 ॥

గొప్ప జ్ఞాని అయిన వాల్మీకి ఆ వాక్యం వెనుక ఉన్న రహస్యాన్ని గూర్చి లోతుగా ఆలోచించాడు. ఆయనకు ఆ మాటల వెనుక ఏదో దివ్య సంకల్పం ఉన్నట్లు తోచింది. వెంటనే తన శిష్యుడైన భరద్వాజుడిని పిలిచి తన ఆశ్చర్యభరిత నిశ్చయాన్ని ఇలా వ్యక్తపరిచాడు.

English Translation

Reflecting deeply on those words, the wise and illustrious sage came to a decision and spoke thus to his disciple Bharadwaja.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.18
పాదబద్ధోఽక్షరసమస్తంత్రీలయసమన్వితః .శోకార్తస్య ప్రవృత్తో మే శ్లోకో భవతు నాన్యథా ॥ 1.2.18 ॥

వాల్మీకి తన శిష్యుడితో అంటున్నాడు: 'నా శోకం నుండి పుట్టిన ఈ మాట సాధారణమైనది కాదు. ఇది సమానమైన అక్షరాలతో, నాలుగు పాదాలతో, వీణపై పాడటానికి వీలైన రాగ లయలతో కూడి ఉంది. నా హృదయ శోకమే శ్లోక రూపంలో వ్యక్తమైంది!' అని పలికాడు. శోకం నుండి శ్లోకం పుట్టిందనే అద్భుతమైన సాహిత్య సత్యం ఇక్కడే ఆవిర్భవించింది.

English Translation

"Let this utterance of mine, which arose from my intense grief, which consists of four metered quarters, equal syllables, and can be sung to the accompaniment of a lute, be known as a Shloka, and nothing else."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.19
శిష్యస్తు తస్య బ్రువతో మునేర్వాక్యమనుత్తమమ్ .ప్రతిజగ్రాహ సంహృష్టస్తస్య తుష్టోఽభవద్గురుః ॥ 1.2.19 ॥

తన గురువుగారి నోటి నుండి వచ్చిన ఆ శ్లోకాన్ని, దాని వెనుక ఉన్న రహస్యాన్ని భరద్వాజుడు ఎంతో సంతోషంగా మనసులో ముద్రించుకున్నాడు. శిష్యుడి గ్రహణ శక్తిని చూసి గురువైన వాల్మీకి ఎంతగానో ప్రసన్నుడయ్యాడు.

English Translation

The disciple Bharadwaja joyfully accepted the peerless words of his preceptor, memorizing them instantly, which brought great satisfaction to the sage.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.20
సోఽభిషేకం తతః కృత్వా తీర్థే తస్మిన్యథావిధి .తమేవ చింతయన్నర్థముపావర్తత వై మునిః ॥ 1.2.20 ॥

ఆ తరువాత వాల్మీకి మహర్షి తమసా నదిలో స్నానమాచరించాడు. స్నానం ముగించుకుని ఆశ్రమానికి తిరిగి వస్తున్నప్పటికీ, ఆయన మనస్సంతా ఆ క్రౌంచ పక్షి రోదన, ఆ బోయవాడి క్రూరత్వం, మరియు తన నోటి నుండి వచ్చిన ఆ విచిత్ర శ్లోకం పైనే ఆలోచిస్తోంది. భగవత్ సంకల్పం లేకుండా ఏదీ జరగదు కదా!

English Translation

Having performed his daily ablutions in accordance with scriptural rites, the sage returned to his hermitage, still contemplating the profound meaning of the verse.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.21
భరద్వాజస్తతః శిష్యో వినీతః శ్రుతవాన్ మునిః .కలశం పూర్ణమాదాయ పృష్ఠతోఽనుజగామ హ ॥ 1.2.21 ॥

గురువుగారి వెనుక వినయశీలియైన భరద్వాజుడు జలకలశాన్ని చేతపట్టుకుని ఆశ్రమం వైపు నడిచాడు. గురు భక్తికి భరద్వాజుడే నిజమైన నిదర్శనం. గురువు ఆలోచనలలో మునిగిపోయి ఉంటే, శిష్యుడు ఆయనకు నీడలా సేవ చేస్తూ వెనుకనే సాగుతున్నాడు.

English Translation

The highly learned disciple Bharadwaja followed his guru back to the ashram, carrying the pitcher of water with a reverent and focused mind.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.22
స ప్రవిశ్యాశ్రమపదం శిష్యేణ సహ ధర్మవిత్ .ఉపవిష్టః కథాశ్చాన్యాశ్చకార ధ్యానమాస్థితః ॥ 1.2.22 ॥

ఆశ్రమానికి చేరుకున్న మహర్షి తన కుటీరంలో ఆసనంపై ఆసీనుడయ్యాడు. పైన లోక వ్యవహారాల గురించి శిష్యులతో మాట్లాడుతున్నప్పటికీ, ఆయన మనసు లోపల మాత్రం ధ్యానంలో మునిగి ఆ దివ్య శ్లోకం వెనుక ఉన్న పరమార్థాన్ని అన్వేషిస్తూనే ఉంది.

English Translation

Entering the ashram, the illustrious sage sat down, engaged in deep spiritual thoughts, while his disciples gathered around him.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.23
ఆజగామ తతో బ్రహ్మా లోకకర్తా స్వయం ప్రభుః .చతుర్ముఖో మహాతేజా ద్రష్టుం తం మునిపుంగవమ్ ॥ 1.2.23 ॥

సృష్టికర్తయైన చతుర్ముఖ బ్రహ్మదేవుడు, మహాతేజస్సుతో స్వయంగా ఆ వాల్మీకి మహర్షిని దర్శించడానికి ఆశ్రమానికి విచ్చేశాడు. బ్రహ్మదేవుడే ఒక మానవుడి వద్దకు రావడం అంటే, ఆ వాల్మీకి యొక్క తపశ్శక్తి ఎంతటిదో మనం అర్థం చేసుకోవాలి.

English Translation

At that moment, the Lord of Creation, Brahma, the four-faced creator of the universe, arrived at the ashram to meet the great sage Valmiki.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.24
వాల్మీకిరథ తం దృష్ట్వా సహసోత్థాయ వాగ్యతః .ప్రాంజలిః ప్రయతో భూత్వా తస్థౌ పరమవిస్మితః ॥ 1.2.24 ॥

తన ఆశ్రమంలో సాక్షాత్తు బ్రహ్మదేవుడు సాక్షాత్కరించే సరికి వాల్మీకి మహర్షి నిశ్చేష్టుడయ్యాడు. ఆశ్చర్యంతో, భయభక్తులతో మాటలు రాక మౌనంగా చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తూ నిలబడిపోయాడు. భగవంతుని రూపం ముందు మానవుడు పొందే విస్మయ స్థితి ఇది.

English Translation

Seeing the Lord of the Universe, Valmiki immediately rose from his seat in awe, and stood before him with folded hands and a humble heart.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.25
పూజయామాస తం దేవం పాద్యార్ఘ్యాసనవందనైః .ప్రణమ్య విధివచ్చైనం పృష్ట్వాఽనామయమవ్యయమ్ ॥ 1.2.25 ॥

త్వరలోనే కోలుకున్న వాల్మీకి, బ్రహ్మదేవునికి పాద్యం సమర్పించి, అర్ఘ్యం ఇచ్చి, ఉన్నతమైన ఆసనంపై కూర్చుండబెట్టి, సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు. ఆ దేవదేవునికి విధిపూర్వకంగా పూజలు చేసి, 'ఓ లోకపితామహా! నీకు అంతా కుశలమే కదా' అని ప్రార్థించాడు.

English Translation

Valmiki worshipped Lord Brahma with arghya, padya, and other customary offerings, bowing down in deep devotion to the creator.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.26
అథోప్విశ్య భగవానాసనే పరమార్చితే .వాల్మీకయే చ ఋషయే సందిదేశాసనం తతః ॥ 1.2.26 ॥

పూజలందుకున్న బ్రహ్మదేవుడు ఆసనంపై కూర్చుని, వాల్మీకి వైపు కరుణతో చూస్తూ, 'ఓ మహర్షీ! నువ్వు కూడా ఆసనంపై కూర్చో' అని ప్రేమతో ఆజ్ఞాపించాడు.

English Translation

Lord Brahma, having accepted the worship, sat upon a grand seat and motioned Valmiki to sit in his presence.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.27
బ్రహ్మణా సమనుజ్ఞాతః సోఽప్యుపావిశదాసనే .ఉపవిష్టే తదా తస్మిన్సాక్షాల్లోకపితామహే ॥ 1.2.27 ॥

బ్రహ్మదేవుని ఆదేశం ప్రకారం వాల్మీకి కూడా ఆసనంపై కూర్చున్నాడు. సాక్షాత్తు సృష్టికర్త తన ఎదురుగా కూర్చుని ఉన్నప్పటికీ, వాల్మీకి హృదయం మాత్రం ఇంకా ప్రశాంతంగా లేదు. ఆ క్రౌంచ పక్షి దుఃఖమే ఆయన మనసులో మెదులుతోంది.

English Translation

Seated before Brahma, Valmiki's mind was still haunted by the tragic incident of the Krauncha bird. He sat in silent contemplation, filled with grief.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.28
తద్గతేనైవ మనసా వాల్మీకిర్ధ్యానమాస్థితః .పాపాత్మనా కృతం కష్టం వైరగ్రహణబుద్ధినా ॥ 1.2.28 ॥

బ్రహ్మదేవుడు ఎదురుగా ఉన్నా వాల్మీకి మనసులో ఆ బోయవాడు చేసిన అధర్మమే తిరుగుతోంది. 'ఎంతటి పాపబుద్ధి ఆ కిరాతకుడిది! ఏ తప్పూ చేయని పక్షిని చంపేసి ఆడ పక్షికి ఎంతటి కష్టాన్ని తెచ్చాడు!' అని తనలోనే దుఃఖిస్తున్నాడు.

English Translation

He thought again of the cruel hunter who killed the bird for no reason, and in his heart, he repeated the verse he had uttered by the river.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.29
యస్తాదృశం చారురవం క్రౌంచం హన్యాదకారణాత్ .శోచన్నేవ ముహుః క్రౌంచీముప శ్లోకమిమం పునః ॥ 1.2.29 ॥

కారణం లేకుండా ఆ మధురస్వర క్రౌంచ పక్షిని చంపిన బోయవాడిని తలచుకుంటూ, ఆడపక్షి దుఃఖాన్ని ఊహించుకుంటూ వాల్మీకి బ్రహ్మదేవుని ముందే ఆ శ్లోకాన్ని ('మా నిషాద. ') తన మనసులో మళ్లీ అనుకున్నాడు.

English Translation

"Ah! The wicked hunter committed a great sin by killing that beautiful, sweet-singing bird in the presence of its mate!"

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.30
పునరంతర్గతమనా భూత్వా శోకపరాయణః .తమువాచ తతో బ్రహ్మా ప్రహస్య మునిపుంగవమ్ ॥ 1.2.30 ॥

వాల్మీకి మహర్షి తన ఎదురుగా కూర్చుని కూడా శోకపారవశ్యంతో, అంతర్ముఖుడై ఉండటం చూసి బ్రహ్మదేవుడు మందహాసం చేశాడు. ఆ జగత్కర్త నవ్వు వెనుక ఒక పరమ పవిత్రమైన దివ్య రహస్యం దాగి ఉంది. ఆయన వాల్మీకిని ఓదారుస్తూ ఇలా పలికాడు.

English Translation

As Valmiki repeated the verse in his mind, Lord Brahma smiled gently and spoke to the weeping sage.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.31
శ్లోక ఏవ త్వయా బద్ధో నాత్ర కార్యా విచారణా .మచ్ఛందాదేవ తే బ్రహ్మన్ ప్రవృత్తేఽయం సరస్వతీ ॥ 1.2.31 ॥

బ్రహ్మదేవుడు అంటున్నాడు: 'ఓ వాల్మీకీ! చింతించకు. నీ నోటి నుండి వచ్చిన ఆ వాక్యం సాధారణ శాపం కాదు, అది పరమ పవిత్రమైన ఒక శ్లోకం. నీకు తెలియకుండానే నీ నాలుకపై ఆ సరస్వతీ దేవి నర్తించింది. ఇదంతా నా సంకల్పం వలనే జరిగింది. నువ్వు శపించావని బాధపడకు, దీని వెనుక జగత్కల్యాణ రహస్యం దాగి ఉంది!' అని అభయమిచ్చాడు.

English Translation

"O Sage! The verse you have uttered is indeed a divine composition. Do not grieve, for it was by my own will that this speech arose from your lips."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.32
రామస్య చరితం కృత్స్నం కురు త్వమృషిసత్తమ .ధర్మాత్మనో గుణవతో లోకే రామస్య ధీమతః ॥ 1.2.32 ॥

'ఓ ఋషి శ్రేష్ఠుడా! ఈ భూమండలంపై ధర్మమూర్తిగా, సకల గుణాభిరాముడిగా జీవిస్తున్న ఆ శ్రీరామచంద్రుని యొక్క దివ్యమైన సంపూర్ణ చరిత్రను నువ్వు ఈ శ్లోక రూపంలో కావ్యంగా రచించు' అని బ్రహ్మదేవుడు ఆదేశించాడు.

English Translation

"O best of sages! Compose the sacred history of Sri Rama, the righteous and glorious Lord of the Universe, in this very metered style."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.33
వృత్తం కథయ వీరస్య యథా తే నారదాచ్ఛ్రుతమ్ .రహస్యం చ ప్రకాశం చ యద్వృత్తం తస్య ధీమతః ॥ 1.2.33 ॥

బ్రహ్మదేవుడు ఇంకా చెప్తున్నాడు: 'నారదుని ద్వారా నువ్వు విన్న రాముని పరాక్రమ గాథనంతా కావ్యంలా రాయి. రాముని జీవితంలో లోకానికి తెలిసిన బహిరంగ విషయాలే కాదు, రహస్యంగా ఎవరికీ తెలియని సంఘటనలను కూడా నువ్వు రాయాలి. ' పరమాత్మ లీలలు గ్రహించడం అసాధ్యం, కానీ బ్రహ్మదేవుడు వాల్మీకికి ఆ సర్వజ్ఞత్వాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాడు.

English Translation

"Describe the life of Rama, who is the embodiment of dharma, including his wisdom, his virtues, and all his deeds, as you heard them from Sage Narada."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.34
రామస్య సహ సౌమిత్రే రాక్షసానాం చ సర్వశః .వైదేహ్యాశ్చైవ యద్వృత్తం ప్రకాశం యది వా రహః ॥ 1.2.34 ॥

శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు, సీతాదేవి అడవులలో పడ్డ కష్టాలు, రాక్షసులతో చేసిన యుద్ధాలు, లంకలో సీతమ్మ పడిన బాధలు - ఇలా బహిరంగంగా జరిగినవి మరియు అంతరంగికంగా జరిగిన ప్రతి ఒక్క సంఘటన నీకు గోచరిస్తుంది, నువ్వు వాటినన్నింటినీ గ్రంథస్థం చేయి.

English Translation

"Reveal the hidden aspects of the lives of Rama, Lakshmana, Sita, and all the demons, both known to the world and those that remained secret in the forest."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.35
తచ్చాప్యవిదితం సర్వం విదితం తే భవిష్యతి .న తే వాగనృతా కావ్యే కాచిదత్ర భవిష్యతి ॥ 1.2.35 ॥

'ఓ వాల్మీకీ! నీకు తెలియని విషయాలు కూడా నీ హృదయంలో జ్యోతిలా వెలుగుతాయి. నువ్వు రాసే రామాయణ కావ్యంలో ఏ ఒక్క మాట కూడా అబద్ధం కాదు, అంతా సత్యమే అవుతుంది' అని బ్రహ్మదేవుడు వాగ్దానం చేశాడు. అందుకే వాల్మీకి రామాయణం కేవలం ఒక కావ్యం కాదు, అది సత్య నిరూపితమైన పరమ పవిత్ర గ్రంథం.

English Translation

"Every detail of this sacred history, whether public or private, shall be revealed to your inner vision by my grace, and not a single word of yours shall be untrue."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.36
కురు రామకథాం పుణ్యాం శ్లోకబద్ధాం మనోరమామ్ .యావత్ స్థాస్యంతి గిరయః సరితశ్చ మహీతలే ॥ 1.2.36 ॥

'ఈ భూమిపై పర్వతాలు, ప్రవహించే నదులు ఉన్నంత కాలం. నీవు రచించిన ఈ పవిత్రమైన రామకథ లోకంలో నిలిచి ఉంటుంది' అని బ్రహ్మదేవుడు ఆశీర్వదించాడు. కాలం ఎంత మారినా, ఎన్ని యుగాలు గడిచినా రామాయణం నిరంతరం వర్ధిల్లుతూనే ఉంటుందనడానికి ఈ దివ్య వాక్కే ఆధారం.

English Translation

"Compose this glorious and meritorious epic of Ramayana, which shall bring blessings to all who read it, in this beautiful metered verse."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.37
తావద్రామాయణ కథా లోకేషు ప్రచరిష్యతి .యావద్రామాయణ కథా త్వత్కృతా ప్రచరిష్యతి ॥ 1.2.37 ॥

నీవు రచించే రామాయణ గాథ లోకాలలో ప్రచారంలో ఉన్నంత కాలం, ఈ సృష్టి నిన్ను మరవదు. రామనామం ఏ నోట పలుకుతుందో, ఆ నోట వాల్మీకి కీర్తి నిలిచి ఉంటుంది. రామాయణం మానవ సమాజానికి నిరంతరం ధర్మాన్ని బోధించే దిక్సూచిగా వెలుగుతుంది.

English Translation

"As long as the mountains stand and the rivers flow on this earth, the sacred story of Ramayana shall endure and be sung by humanity."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.38
తావదూర్ధ్వమధశ్చ త్వం మల్లోకేషు నివత్స్యసి .ఇత్యుక్త్వా భగవాన్ బ్రహ్మా తత్రైవాంతరధీయత ॥ 1.2.38 ॥

బ్రహ్మదేవుడు వాల్మీకికి శాశ్వతమైన పుణ్యలోక ప్రాప్తిని ప్రసాదించి, ఆశ్రమంలోనే అంతర్థానమయ్యాడు. భగవంతుని లీల ఎంత విచిత్రమైనదో చూడండి, ఒక పక్షి మరణ శోకం చివరకు జగత్కల్యాణకారకమైన రామాయణ రచనకు దారితీసింది. ఇదే దైవ సంకల్పం.

English Translation

"As long as the story of Ramayana is told on earth, you shall reside in my celestial realm, enjoying eternal peace and glory."

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.39
తతః సశిష్యో భగవాన్మునిర్విస్మయమాయయౌ .తస్య శిష్యాస్తతః సర్వే జగుః శ్లోకమిమం పునః ॥ 1.2.39 ॥

బ్రహ్మదేవుడు వెళ్లిన తరువాత, వాల్మీకి మహర్షి మరియు ఆయన శిష్యులంతా అమితమైన ఆశ్చర్యంలో మునిగిపోయారు. ఆశ్రమంలోని శిష్యులంతా గురువుగారి నోటి నుండి వచ్చిన ఆ దివ్య శ్లోకాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఎంతో మధురంగా గానం చేస్తూ ఆనందించారు.

English Translation

Having spoken these words, the Lord of Creation, Brahma, vanished from the sight of the sage, returning to his celestial abode.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.40
ముహుర్ముహుః ప్రీయమాణా ప్రాహుశ్చ భృశవిస్మితాః .సమాక్షరైశ్చతుర్భిర్యః పాదైర్గీతో మహర్షిణా ॥ 1.2.40 ॥

నాలుగు పాదాలతో, సమానమైన అక్షరాల అమరికతో ఉన్న ఆ శ్లోకాన్ని చూసి శిష్యులు అద్భుతపడ్డారు. గురువుగారి ప్రతిభను, ఆ సరస్వతీ దేవి కరుణను శ్లాఘిస్తూ, ఆ శ్లోకాన్ని మళ్లీ మళ్లీ చదువుతూ మురిసిపోయారు.

English Translation

Upon Brahma's departure, Sage Valmiki and his disciples were filled with absolute wonder and joy, repeating the divine verse again and again.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.41
సోఽనువ్యాహరణాద్భూయః శోకః శ్లోకత్వమాగతః .తస్య బుద్ధిరియం జాతా వాల్మీకేర్భావితాత్మనః .కృత్స్నం రామాయణం కావ్యమీదృశైః కరవాణ్యహమ్ ॥ 1.2.41 ॥

పక్షి వియోగ దుఃఖం (శోకం) నుండి పుట్టిన ఆ శ్లోకం ఎంతగానో స్థిరపడింది. పవిత్రాత్ముడైన వాల్మీకి మనసులో గట్టి నిశ్చయం ఏర్పడింది: 'నేను సమస్త రామాయణ కావ్యాన్ని కూడా ఇటువంటి మధురమైన, అనుష్టుప్ ఛందస్సు గల శ్లోకాలతోనే రచిస్తాను' అని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. రామాయణం అలా 24,000 శ్లోకాలతో రూపుదిద్దుకోవడానికి ఇదే ప్రథమ ప్రణాళిక.

English Translation

The disciples of Valmiki sang the verse with great devotion, marveling at how a cry of grief (shoka) had been transformed into a beautiful song (shloka).

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.42
ఉదారవృత్తార్థపదైర్మనోరమై- -స్తతః స రామస్య చకార కీర్తిమాన్ .సమాక్షరైః శ్లోకశతైర్యశస్వినో యశస్కరం కావ్యముదారధీర్మునిః ॥ 1.2.42 ॥

ఆ విధముగా వాల్మీకి మహర్షి రాముని చరిత్రను వర్ణించే అద్భుతమైన కావ్యాన్ని రచించడం ప్రారంభించాడు. అర్థవంతమైన పదాలతో, సమానమైన అక్షరాలు కలిగిన శ్లోకాలతో కూడిన రామాయణం, చదివిన వారికి సకల కీర్తిని, మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

English Translation

The noble and wise Valmiki then resolved to compose the entire Ramayana, describing the glorious deeds of Rama, using this new and melodious meter.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
శ్లోకం 1.2.43
తదుపగతసమాససంధియోగం సమమధురోపనతార్థవాక్యబద్ధమ్ .రఘువరచరితం మునిప్రణీతం దశశిరసశ్చ వధం నిశామయధ్వమ్ ॥ 1.2.43 ॥

ఓ భక్తులారా! సులభమైన సంధులు, సమాసాలతో, వినడానికి ఎంతో తియ్యగా ఉండి, వెంటనే అర్థమయ్యే వాక్యాలతో వాల్మీకి మహర్షి రచించిన ఆ రఘురాముని పవిత్ర చరిత్రను, మరియు రావణ సంహార వృత్తాంతాన్ని మీరందరూ ఎంతో శ్రద్ధగా ఆలకించండి అని వాల్మీకి శిష్యులు లోకానికి పిలుపునిస్తున్నారు. శ్రీరామ జయరామ జయ జయ రామ!

English Translation

In this manner, Sage Valmiki began the composition of the epic, describing the history of the Ikshvaku dynasty, the valor of Rama, and the destruction of Ravana. Hear now, O devotees, this sacred story of the Ramayana!

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, బాలకాండ, సర్గ 2
← వెనుకటి సర్గ 1 (సంగ్రహ రామాయణం (Sankshepa Ramayana))తరువాతి సర్గ 3 (కావ్యసంక్షేపం (Kavya Sankshepam)) →
సర్గ 2 - బ్రహ్మాగమనం (Brahmagamana) దైవిక చిత్రం
సర్గ 1: సంగ్రహ రామాయణం (Sankshepa Ramayana)సర్గ 2: బ్రహ్మాగమనం (Brahmagamana)సర్గ 3: కావ్యసంక్షేపం (Kavya Sankshepam)సర్గ 4: అనుక్రమణికా (Anukramanika)సర్గ 5: అయోధ్యావర్ణన (Ayodhya Varnana)సర్గ 6: రాజవర్ణన (Raja Varnana)సర్గ 7: అమాత్యవర్ణన (Amatya Varnana)సర్గ 8: సుమంత్రవాక్యం (Sumantra Vakyam)సర్గ 9: ఋశ్యశృంగోపాఖ్యానం (Rishyashringa Upakhyanam)సర్గ 10: ఋశ్యశృంగాగమనం (Rishyashringagamanam)సర్గ 11: ఋశ్యశృంగ అయోధ్యాగమనం (Rishyashringa Ayodhyagamanam)సర్గ 12: అశ్వమేధ సన్నాహం (Ashvamedha Sannaham)సర్గ 13: యజ్ఞశాలా ప్రవేశం (Yajnashala Pravesham)సర్గ 14: అశ్వమేధ యాగ వైభవం (Ashvamedha Yaga Vaibhavam)సర్గ 15: రావణవధోపాయ (Raavanavadhopaaya)సర్గ 16: పాయసోత్పత్తి (Paayasotpatti)సర్గ 17: ఋక్షవానరోత్పత్తి (Rukshavaanarotpatti)సర్గ 18: శ్రీరామాద్యవతార (Shreeraamaadyavataara)సర్గ 19: విశ్వామిత్రవాక్యమ్ (Vishvaamitravaakyam)సర్గ 20: దశరథవాక్యమ్ (Dasharathavaakyam)సర్గ 21: వసిష్ఠవాక్యమ్ (Vasishthavaakyam)సర్గ 22: విద్యాప్రదానమ్ (Vidyaapradaanam)సర్గ 23: కామాశ్రమవాస (Kaamaashramavaasa)సర్గ 24: తాటకావనప్రవేశ (Taatakaavanapravesha)సర్గ 25: తాటకావృత్తాంత (Taatakaavruttaaంta)సర్గ 26: తాటకావధ (Taatakaavadha)సర్గ 27: అశ్వగ్రామప్రదానమ్ (Ashvagraamapradaanam)సర్గ 28: అశ్వసంహారప్రహణమ్ (Ashvasaంhaaraprahanam)సర్గ 29: సిద్ధాశ్రమ (Siddhaashrama)సర్గ 30: యజ్ఞరక్షణమ్ (Yajnyarakshanam)సర్గ 31: మిథిలాప్రస్థానమ్ (Mithilaaprasthaanam)సర్గ 32: కుశనాభకన్యోపాఖ్యానమ్ (Kushanaabhakanyopaakhyaanam)సర్గ 33: బ్రహ్మదత్తవివాహ (Brahmadattavivaaha)సర్గ 34: విశ్వామిత్రవంశవర్ణనమ్ (Vishvaamitravaంshavarnanam)సర్గ 35: ఉమాగంగావృత్తాంతసంక్షేప (Umaagaంgaavruttaaంtasaంkshepa)సర్గ 36: ఉమామాహాత్మ్యమ్ (Umaamaahaatmyam)సర్గ 37: కుమారోత్పత్తి (Kumaarotpatti)సర్గ 38: సగరపుత్రజన్మ (Sagaraputrajanma)సర్గ 39: పృథివీవిదారణమ్ (Pruthiveevidaaranam)సర్గ 40: కపిలదర్శనమ్ (Kapiladarshanam)సర్గ 41: సగరయజ్ఞసమాప్తి (Sagarayajnyasamaapti)సర్గ 42: భగీరథవరప్రదానమ్ (Bhageerathavarapradaanam)సర్గ 43: గంగావతరణమ్ (Gaంgaavataranam)సర్గ 44: సాగరోద్ధార (Saagaroddhaara)సర్గ 45: అమృతోత్పత్తి (Amrutotpatti)సర్గ 46: దితిగర్భభేద (Ditigarbhabheda)సర్గ 47: విశాలాగమనమ్ (Vishaalaagamanam)సర్గ 48: శక్రాహల్యాశాప (Shakraahalyaashaapa)సర్గ 49: అహల్యాశాపమోక్ష (Ahalyaashaapamoksha)సర్గ 50: జనకసమాగమ (Janakasamaagama)సర్గ 51: విశ్వామిత్రవృత్తమ్ (Vishvaamitravruttam)సర్గ 52: వసిష్ఠాతిథ్యమ్ (Vasishthaatithyam)సర్గ 53: శబలానిష్క్రయ (Shabalaanishkraya)సర్గ 54: పప్లవాదిసృష్టి (Paplavaadisrushti)సర్గ 55: విశ్వామిత్రధనుర్వేదాధిగమ (Vishvaamitradhanurvedaadhigama)సర్గ 56: బ్రహ్మతేజోబలమ్ (Brahmatejobalam)సర్గ 57: త్రిశంకుయాజనప్రార్థనా (Trishaంkuyaajanapraarthanaa)సర్గ 58: త్రిశంకుశాప (Trishaంkushaapa)సర్గ 59: వాసిష్ఠశాప (Vaasishthashaapa)సర్గ 60: త్రిశంఖస్వర్గ (Trishaంkhasvarga)సర్గ 61: శునఃశేపవిక్రయ (Shunaఃshepavikraya)సర్గ 62: అంబరీషయజ్ఞ (Aంbareeshayajnya)సర్గ 63: మేనకానిర్వాస (Menakaanirvaasa)సర్గ 64: రంభాశాప (Raంbhaashaapa)సర్గ 65: బ్రహ్మర్పిత్వప్రాప్తి (Brahmarpitvapraapti)సర్గ 66: ధనుఃప్రసంగ (Dhanuఃprasaంga)సర్గ 67: ధనుర్భేంగ (Dhanurbheంga)సర్గ 68: దశరథాహ్వానమ్ (Dasharathaahvaanam)సర్గ 69: దశరథజనకసమాగమ (Dasharathajanakasamaagama)సర్గ 70: కన్యావరణమ్ (Kanyaavaranam)సర్గ 71: కన్యాదానప్రతిశ్రవ (Kanyaadaanapratishrava)సర్గ 72: గోదానమంగళమ్ (Godaanamaంgalam)సర్గ 73: దశరథపుత్రోద్వాహ (Dasharathaputrodvaaha)సర్గ 74: జామదగ్న్యాభియోగ (Jaamadagnyaabhiyoga)సర్గ 75: వైష్ణవధనుః ప్రశంసా (Vaishnavadhanuః Prashaంsaa)సర్గ 76: జామదగ్న్యప్రతిష్టంభ (Jaamadagnyapratishtaంbha)సర్గ 77: అయోధ్యాప్రవేశ (Ayodhyaapravesha)