బాలకాండ 16వ సర్గం - పాయసోత్పత్తిః. ఈ సర్గలోని వాల్మీకి రామాయణ శ్లోకాలను తెలుగు లిపి, దేవనాగరి పాఠంతో చదవవచ్చు.
అప్పుడు, దేవతలలో శ్రేష్ఠులైన వారిచేత ప్రార్థించబడిన శ్రీమన్నారాయణుడు, రావణుడిని సంహరించే ఉపాయం గురించి ఆయనకు బాగా తెలుసు అయినప్పటికీ, దేవతలను ఉద్దేశించి చాలా మృదువుగా, మర్యాదగా ఇలా పలికాడు. ఇది భగవంతుని లీల, ఆయనకు అన్నీ తెలుసు కానీ, ధర్మాన్ని నిలబెట్టడానికి, లోకానికి ఒక మార్గాన్ని చూపడానికి ఇలాంటి సంభాషణలు జరుపుతాడు.
Then, the divine Lord Narayana, though already knowing the solution, being entreated by the foremost among the gods, addressed them with gentle and pleasant words, even though He knew their plight and the path to resolution. It is the divine play of the Lord, who, despite knowing everything, engages in such dialogues to uphold righteousness and guide the world.
“ఓ దేవతలారా! ఆ రాక్షసాధిపతిని, అంటే మునులకు కంటకంగా మారిన రావణుడిని సంహరించడానికి తగిన ఉపాయం ఏమిటి? ఏ మార్గాన్ని అనుసరించి నేను అతడిని అంతమొందించగలను?” అని శ్రీమన్నారాయణుడు వారిని అడిగాడు. ఇది భగవంతుని వినయం, లోకకళ్యాణం కోసం ఆయన పలికిన మాట.
"O Gods! What is the suitable strategy for the annihilation of that king of Rakshasas, Ravana, who is a thorn to the sages? What means shall I adopt to slay him, this tormentor of ascetics?" Thus, Lord Narayana humbly inquired, speaking for the welfare of the world.
ఆ విధంగా శ్రీమన్నారాయణుడు ప్రశ్నించగా, దేవతలందరూ ఆ అవినాశియైన విష్ణుమూర్తికి ఇలా సమాధానం చెప్పారు: “ప్రభూ! మీరు మానవ దేహాన్ని ధరించి, యుద్ధంలో రావణుడిని సంహరించండి. ” అని వారు వేడుకున్నారు. వారికి రావణుడి వరం గురించి తెలుసు కదా!
Thus addressed, all the gods replied to the immutable Vishnu, saying: "O Lord! Assuming a human form, slay Ravana in battle!" They knew of Ravana's boon and the only possible path to his demise.
“ఓ శత్రువులను సంహరించే ప్రభువు (విష్ణుమూర్తీ)! ఆ రావణుడు చాలా కాలం పాటు తీవ్రమైన తపస్సు ఆచరించాడు. ఆ తపస్సుకు సృష్టికర్తయైన, లోకములకు పూర్వుడైన బ్రహ్మదేవుడు సంతోషించి, అతనికి వరం ఇవ్వడానికి సిద్ధమయ్యాడు. ” అని దేవతలు వివరించారు.
"O vanquisher of foes (Lord Vishnu)! Indeed, Ravana performed severe penance for a long duration. Pleased by this austerity, Lord Brahma, the creator of the worlds and progenitor of all beings, became satisfied and ready to grant him a boon." The Devas explained.
“అలా సంతోషించిన బ్రహ్మదేవుడు, ఆ రాక్షసుడైన రావణుడికి వరం ఇచ్చాడు. ఆ వరం ఏమిటంటే, దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, కిన్నెరలు, కింపురుషులు వంటి అనేక రకాల ప్రాణుల నుండి అతనికి మరణ భయం ఉండదు, కేవలం మానవుల నుండి తప్ప. ” అని దేవతలు వివరించారు. రావణుడు మానవులను చాలా బలహీనులుగా భావించి, తన వరం కోరుకునేటప్పుడు వారిని లెక్కలోకి తీసుకోలేదు కదా!
“The pleased Lord Brahma then bestowed a boon upon that Rakshasa, Ravana. The boon was that he would have no fear of death from various beings – gods, Gandharvas, Yakshas, Rakshasas, Kinnaras, Kimpurushas – except from humans.” The Devas explained, highlighting how Ravana, in his arrogance, underestimated humans and excluded them from his protective boon.
“గతంలో, ఆ రావణుడు తన వరం కోరుకునే సమయంలో మానవులను చాలా చిన్నచూపు చూశాడు, బలహీనులుగా భావించాడు. అందుకే వారి నుండి భయం లేకుండా ఉండే వరాన్ని కోరలేదు. అలా బ్రహ్మదేవుడి నుండి వరం పొందిన తర్వాత, ఆ రావణుడు మిక్కిలి గర్వం, అహంకారంతో నిండిపోయాడు. ” అని దేవతలు వాపోయారు.
“Formerly, in seeking his boon, Ravana utterly disdained humans, considering them weak. Hence, he did not seek protection from them. Having thus obtained the boon from Lord Brahma, that Ravana became exceedingly proud and arrogant.” The Devas lamented his hubris.
“ఓ శత్రువులను నాశనం చేసే విష్ణుమూర్తీ! ఆ రావణుడు మూడు లోకాలనూ నాశనం చేస్తున్నాడు, వాటిని కల్లోలం చేస్తున్నాడు. అందువల్లే, అతనిని మానవుల ద్వారా సంహరించడమే సరైన మార్గమని నిర్ధారించబడింది. ” అని దేవతలు నారాయణుడికి నివేదించారు. ఇది లోక కల్యాణం కోసం భగవంతుని అవతారానికి మార్గం సుగమం చేస్తోంది.
"O scorcher of foes, Vishnu! That Ravana is devastating all three worlds, throwing them into turmoil. Therefore, his demise has been destined to come from humans." Thus the Devas reported to Narayana, paving the way for the Lord's incarnation for universal welfare.
ఆ విధంగా దేవతల మాటలు విన్న వెంటనే, ఆ మహోన్నతుడైన విష్ణుమూర్తి, అప్పుడు అయోధ్యకు రాజుగా ఉన్న దశరథ మహారాజును తన తండ్రిగా చేసుకోవాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. ఇది భగవంతుని సంకల్పం, ఆయన లీల.
Having thus heard the words of the gods, the glorious Vishnu then chose King Dasaratha of Ayodhya as His father. This was the divine will, His sacred play.
ఆ కాలంలోనే, మహా తేజస్సుతో వెలుగొందే, శత్రువులను సంహరించే ఆ దశరథ మహారాజుకు పుత్రులు లేరు. సంతానం కోసం ఆయన తహతహలాడుతూ, పుత్రులను కోరుతూ పుత్రకామేష్టి యాగం చేయాలని సంకల్పించాడు. భగవంతుని సంకల్పం, దశరథుడి పుత్రకామేష్ఠి ఒకే సమయంలో జరగడం ఆశ్చర్యకరమైన దైవలీల.
It was at that very time that the highly resplendent King Dasaratha, the vanquisher of foes, was childless. Longing for progeny, he resolved to perform the Putrakameshti Yajna (sacred ritual for obtaining sons). It is a wondrous divine play that the Lord's resolve and Dasaratha's desire for sons converged at the same moment.
అలా దశరథుడిని తండ్రిగా స్వీకరించాలని నిశ్చయించుకున్న శ్రీమహావిష్ణువు, బ్రహ్మదేవుడితో సంప్రదించి, దేవతలు మరియు మహర్షులచే పూజింపబడుతూ అక్కడి నుండి అంతర్ధానమయ్యాడు. భగవంతుని లీలలు అద్భుతమైనవి, ఆయన సంకల్పం నెరవేరడం ప్రారంభమైంది.
Having thus resolved to accept Dasaratha as His father, Lord Mahavishnu, after consulting with Lord Brahma, disappeared from there, worshipped by gods and great sages alike. The Lord's divine play is wondrous, and His divine will had begun to manifest.
అప్పుడు, ఆ పుత్రకామేష్ఠి యాగం చేస్తున్న దశరథ మహారాజు సమక్షంలో, అగ్నిగుండం నుండి ఒక అద్భుతమైన ప్రాణి ఆవిర్భవించింది. ఆ తేజస్సు వర్ణనాతీతం. అది మహా పరాక్రమంతో, అనంత బలంతో కూడి ఉంది, చూసిన వారందరికీ ఆశ్చర్యం కలిగేలా ఉంది.
Then, from the sacrificial fire, before the very eyes of King Dasharatha, emerged an extraordinary being of unparalleled radiance, endowed with immense valor and mighty strength, a truly wondrous sight to behold.
ఆ దివ్య పురుషుడి దేహం నల్లని వర్ణంతో ప్రకాశిస్తోంది. ఆయన ఎర్రని వస్త్రాలను ధరించి, కళ్ళు కూడా ఎర్రగా ఉన్నాయి. ఆయన గంభీరమైన స్వరం దుందుభి (యుద్ధ భేరి) ధ్వని వలె ప్రతిధ్వనిస్తోంది. ఆయన శరీరముపై నున్న రోమాలు, మీసాలు, శిరోజాలు సింహం తలకట్టు వలె నునుపుగా, అందంగా ఉన్నాయి.
This divine being had a dark complexion, adorned in crimson garments, with eyes glowing red. His voice resonated like the thunderous beat of a war drum. His body hair, whiskers, and splendid mane were as smooth and lustrous as that of a magnificent lion.
ఆయన సర్వశుభ లక్షణాలతో ప్రకాశిస్తున్నాడు. దివ్యమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, పర్వత శిఖరం వలె అత్యంత ఎత్తుగా, పరాక్రమశాలి అయిన పులి వలె గంభీరంగా ఉన్నాడు. ఆయన వైభవం చూసి దశరథుడు మంత్రముగ్ధుడైపోయాడు.
He was endowed with all auspicious features, adorned with divine ornaments. Towering high like a mountain peak, he displayed the fierce valor of a proud tiger, truly a majestic sight that captivated King Dasharatha.
ఆయన తేజస్సు మండుతున్న సూర్యుడితో సమానం, ప్రజ్వలిస్తున్న అగ్ని శిఖ వలె ప్రకాశిస్తున్నాడు. ఆయన చేతిలో ఉన్న పాత్ర, కరిగిన బంగారంతో చేయబడి, వెండి అంచులతో మెరిసిపోతూ ఉంది.
His brilliance shone like the radiant sun and glowed like a blazing fire. In his hands, he held a vessel made of molten gold, resplendent with silver ornamentation, gleaming with divine light.
ఆయన తన విశాలమైన రెండు చేతులతో ఒక పెద్ద పాత్రను పట్టుకున్నాడు. ఆ పాత్ర దివ్యమైన పాయసంతో నిండి ఉంది, అది తన ప్రియమైన భార్యను వలె, లేదా ఏదో అద్భుతమైన మాయాశక్తితో చేసిన దాని వలె ఉంది.
With his broad arms, he held a large vessel, brimming with divine payasam. It was held with the affection one would show a beloved wife, or perhaps, it was a creation born of pure divine illusion.
ఆ దివ్య పురుషుడు దశరథ మహారాజును నిశితంగా చూసి ఈ మాటలు పలికాడు: 'ఓ రాజా! ఇక్కడికి వచ్చిన నన్ను ప్రజాపతికి సంబంధించిన వాడిగా తెలుసుకో'. అంటే బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞతో వచ్చానని భావం.
The divine being gazed intently at King Dasharatha and then spoke these words: 'O King! Know me to be a messenger of Prajapati, who has come here to you.' This implied he was sent by Lord Brahma himself.
ఆ మాటలు విన్న దశరథ మహారాజు వెంటనే చేతులు జోడించి, నమ్రతతో 'ఓ భగవాన్! మీకు స్వాగతం. మీకు సేవ చేయడానికి నేను ఏమి చేయగలను?' అని అడిగాడు. ఆయన భక్తిభావం, వినయం అద్భుతంగా వ్యక్తమయ్యాయి.
Upon hearing this, King Dasharatha immediately folded his hands in reverence and humbly replied, 'O Divine Being! Welcome to you. What service may I render unto you?' His devotion and humility shone brightly.
అప్పుడు ఆ ప్రజాపత్య పురుషుడు తిరిగి ఇలా పలికాడు: 'రాజా! మీరు దేవతలను పూజించి, ఆరాధించిన కారణంగానే ఈ ఫలం ఇప్పుడు మీకు లభించింది. ' అంటే మీ భక్తి, త్యాగానికి ఇది ప్రతిఫలం అన్నమాట.
Thereupon, the Prajapatya Purusha spoke again: 'O King! It is through your sincere worship and adoration of the gods that this fruit has now come to you.' Meaning, this is the reward for your devotion and sacrifice.
ఓ నరశార్దూలా (మానవులలో శ్రేష్ఠుడా)! ఇది దేవతలచే నిర్మితమైన దివ్యమైన పాయసం. సంతానాన్ని ప్రసాదించేది, అదృష్టాన్ని కలిగించేది, ఆరోగ్యాన్ని వృద్ధి చేసేది. దీనిని నీవు స్వీకరించు.
O best among men! This is a divine payasam, created by the gods themselves. It is a giver of progeny, a bestower of fortune, and an enhancer of health. Please accept it.
నువ్వు కోరుకున్న పుత్రులు కలగడం కోసం, ఈ పాయసాన్ని నీ భార్యలకు, వారి అర్హతకు తగ్గట్లుగా పంచి ఇవ్వండి. వారి ద్వారానే నీవు పుత్రులను పొందుతావు, దేని కోసం ఈ యజ్ఞం చేశావో అది నెరవేరుతుంది.
Distribute this payasam among your deserving wives as per their merit. Through them, you shall obtain the sons for whom you have performed this sacrifice, and your desire will be fulfilled, O King.
దశరథ మహారాజు, ఆ దివ్యపురుషుడు ఇచ్చిన దేవాన్నంతో నిండిన బంగారు పాత్రను 'తథాస్తు' అంటూ, ఆశీర్వాదంగా స్వీకరించాడు. ఆ అమృతప్రాయమైన ప్రసాదాన్ని తన శిరస్సున ధరించి, అమితానందంతో పొంగిపోయాడు. ఇది తన చిరకాల కోరిక తీరబోతోందని ఆ దైవం ఇచ్చిన స్పష్టమైన సంకేతంగా భావించి మహదానందం చెందాడు.
The king, Dasharatha, filled with profound delight, reverently accepted the golden vessel brimming with the divine oblation, which was bestowed upon him by the celestial being. He received it upon his head, signifying his immense gratitude and humble acceptance of the divine blessing for progeny.
అనంతరం, ఆ అద్భుతమైన, ప్రియమైన దర్శనమిచ్చిన దివ్యపురుషుడికి దశరథ మహారాజు వినయపూర్వకంగా నమస్కరించి, అమిత సంతోషంతో ప్రదక్షిణ చేశాడు. తన కళ్ళముందే జరిగిన ఆ దివ్యలీలను చూసి, తన జన్మ ధన్యమైందని భావించాడు, ఇది దైవ సంకల్పానికి తన అర్పణ.
Then, King Dasharatha, with profound joy and deep reverence, bowed down to that wondrous and benevolent divine being who had appeared before him, and circumambulated him as a sacred mark of utmost respect and gratitude.
ఆ తర్వాత దశరథ మహారాజు, దేవతలచేత సృష్టించబడిన ఆ దివ్య పాయసాన్ని పొందగానే, ఏ పేదవానికో అకస్మాత్తుగా గొప్ప సంపద లభించినంత అంతులేని ఆనందం పొందాడు. తన చిరకాల స్వప్నం, సంతాన భాగ్యం నెరవేరబోతుందని భావించి, ఆయన హృదయం మహదానందంతో ఉప్పొంగిపోయింది.
Having received the divine payasam (sacred pudding) created by the gods, King Dasharatha became supremely delighted, much like a poverty-stricken person who suddenly acquires immense wealth. His heart swelled with unprecedented joy at the prospect of fulfilling his long-cherished desire for progeny.
అనంతరం, ఆ అద్భుతమైన, అత్యంత తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న దివ్యపురుషుడు తన కార్యం పూర్తి చేయగానే, ఆ క్షణంలోనే అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. వచ్చిన పని నెరవేరింది, ఇక తన దైవ లోకానికి తిరిగి వెళ్లాడు, లోకాలకు మేలు చేసి.
After completing his divine mission, that wondrous and supremely effulgent being vanished then and there, disappearing from the sight of King Dasharatha and the assembled rishis, his task accomplished.
ఆ దివ్య పాయసం లభించిన ఆనందం దశరథ మహారాజు అంతఃపురమంతా వెల్లివిరిసింది. శరత్కాలంలో ప్రకాశించే అందమైన చంద్రుని వెన్నెల ఆకాశాన్ని ఉజ్జ్వలంగా మార్చినట్లుగా, రాజు ఆనంద కిరణాలతో అంతఃపురం ఉజ్జ్వలంగా ప్రకాశించింది. ఎటు చూసినా సంతోషమే, కళకళలాడుతూ.
His inner palace shone brightly, illumined by the radiant beams of joy, just as the sky is resplendent with the delightful and charming autumnal moonbeams. The news of the divine payasam brought an ecstatic radiance to the entire royal household.
ఆ విధంగా ఆనందంతో నిండిన దశరథ మహారాజు వెంటనే అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించి, తన పట్టపురాణి కౌసల్యను పిలిచి ఇలా అన్నాడు: "కౌసల్యా! ఇది మన సంతానం కోసం, మన వంశోద్ధరణ కోసం వచ్చిన దివ్య పాయసం. దీనిని భక్తి శ్రద్ధలతో స్వీకరించు. " అంటూ ఆనందంగా ఆమెకు కొంత పాయసాన్ని ఇచ్చాడు.
Entering his inner chambers immediately, King Dasharatha spoke to Kausalya, saying, "Receive this divine payasam, for it is meant for the birth of our sons." With great joy, he offered her a portion of the sacred sweet, signifying the impending fulfillment of their desire.
ఆ సమయంలో దశరథ మహారాజు, ఆ పాయసంలో సగభాగాన్ని తన పట్టపురాణి కౌసల్యకు ఇచ్చాడు. ఆ తర్వాత మిగిలిన సగంలో సగం, అంటే అసలు పాయసంలో నాలుగో వంతు భాగాన్ని సుమిత్రకు ప్రేమతో ఇచ్చాడు. తన భార్యలందరికీ సమానంగా సంతాన సౌభాగ్యం కలగాలనే ఆకాంక్షతో.
The king then gave half of the divine payasam to Kausalya. From the remaining half, the ruler lovingly gave half of that portion (which constituted a quarter of the original amount) to Sumitra.
అలాగే, మిగిలిన పాయసంలో కొంత భాగాన్ని, తన పుత్రకాంక్షతో కైకేయికి ఇచ్చాడు. అది కూడా అమృతం వంటి దివ్య ప్రసాదమే. ఈ విధంగా తన భార్యలందరికీ సమానమైన పుత్రయోగం కలగాలని ఆశించి, పాయసం పంపిణీ చేశాడు.
And to Kaikeyi, for the sake of sons, he gave a portion from the remaining divine payasam, which was like nectar. He distributed it with the fervent hope of blessed progeny for all his beloved queens.
ఆ తర్వాత, మహారాజు దశరథుడు సుమిత్ర గురించి మరొకసారి ఆలోచించి, ఆమె భక్తిని గుర్తుతెచ్చుకొని, ఆమెకు తిరిగి కొంత పాయసాన్ని ఇచ్చాడు. ఈ విధంగా రాజు తన ముగ్గురు భార్యలైన కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయిలకు ఆ దివ్య పాయసాన్ని విడివిడిగా, న్యాయబద్ధంగా పంపిణీ చేశాడు.
Reflecting once more on Sumitra's devotion, the great king gave her another portion of the payasam. In this manner, the king meticulously distributed the divine payasam separately among all his wives, Kausalya, Sumitra, and Kaikeyi.
ఆ విధంగా, మహారాజు దశరథుని ఉత్తమ భార్యలైన వారందరూ ఆ దివ్య పాయసాన్ని పొందగానే, అది తమకు లభించిన గొప్ప గౌరవంగా, అత్యంత శుభసూచకంగా భావించారు. వారి హృదయాలు అమితానందంతో పొంగిపోయాయి, పుత్రప్రాప్తికి అది నిశ్చయమైన వరంగా భావించి.
Upon receiving that divine payasam from the great king, all his excellent wives considered it a supreme honor and a most auspicious blessing. Their hearts overflowed with immense joy and profound anticipation for the divine promise of progeny.
పూజ్యులారా, ఆ దివ్య పాయసాన్ని తీసుకున్న తర్వాత, దశరథ మహారాజు ఉత్తమ రాణులు – కౌసల్య, సుమిత్ర, కైకేయి – ఒక్కొక్కరు తమ భాగాన్ని సేవించారు. అలా పాయసం స్వీకరించిన కొంతకాలానికి, వారు అగ్నిదేవుని తేజస్సును, సూర్యుని ప్రకాశాన్ని తలపించే మహోన్నత గర్భాలను ధరించారు. ఇది కేవలం మానవ గర్భధారణ కాదు, యజ్ఞఫలంగా, దైవ సంకల్పంగా జరిగిన అద్భుత ఘట్టం. లోకకళ్యాణం కోసం అవతరించనున్న శ్రీమన్నారాయణుని లీలకు తొలి సోపానం ఇది.
Thereupon, after partaking of that supreme divine ambrosial pudding, each of the King's noble consorts—Kausalya, Sumitra, and Kaikeyi—received her share. Having consumed it, after a time, they conceived mighty embryos, radiant with the splendor akin to that of the sacrificial fire and the dazzling sun. This sacred conception marked the fulfillment of the divine purpose, paving the way for the advent of the Supreme Lord.
తండ్రులారా, తన భార్యలు దివ్యమైన గర్భాలను ధరించడాన్ని చూసిన దశరథ మహారాజు ఆనందానికి అవధులు లేవు. చిరకాలంగా తానెదురుచూస్తున్న పుత్రసంతానం లభిస్తుందన్న దృఢమైన నమ్మకం ఆయన మనసులో కుదిరింది. ఆ ఆనంద క్షణంలో ఆయన ఎంతగా ఉప్పొంగిపోయారంటే, దేవతలు, సిద్ధులు, మహర్షులచే నిత్యం పూజింపబడే శ్రీమన్నారాయణుడు స్వర్గలోకంలో ఎంత సంతోషంగా ఉంటాడో, అంతటి ఆనందాన్ని దశరథుడు అనుభవించాడట. ఆయన కోరికలు ఫలించిన మహత్తర సందర్భం ఇది.
Upon beholding his consorts with their burgeoning wombs, King Dasharatha's heart swelled with boundless joy, for his long-cherished desire for progeny was now assuredly fulfilled. His happiness was profound, akin to that of Lord Hari (Vishnu) in the celestial realms, revered and worshipped by the hosts of gods, accomplished sages, and divine seers. It was a moment of supreme contentment, marking the fruition of his earnest prayers.
