సరయూ నదీ తీరాన వైవస్వత మనువు స్వయంగా నిర్మించిన మహోన్నతమైన, సంపన్నమైన, శత్రు దుర్భేద్యమైన అయోధ్యా నగర వర్ణన.
సకల లోకాలకూ తండ్రి అయిన ఆ బ్రహ్మదేవుని కుమారుడైన వైవస్వత మనువు కాలం నుండి, పరమ పరాక్రమవంతులు, జయశీలురైన సూర్యవంశపు రాజుల పరిపాలనలో ఈ భూమండలమంతా విరాజిల్లింది.
In ancient times, this entire earth was ruled by victorious kings starting from Prajapati (Manu) down through the generations.
ఆ వంశంలోనే జన్మించిన సగర చక్రవర్తి పరాక్రమం సాటిలేనిది. ఆయన ఆజ్ఞ మేరకే ఆయన అరవై వేల మంది కుమారులు భూమిని తవ్వి సముద్రానికి దారి తీశారు (అందుకే సముద్రానికి సాగరం అని పేరు వచ్చింది). ఆ సగరుడు బయలుదేరినప్పుడు ఆ అరవై వేల మంది పుత్రులు ఆయన్ను అనుసరించి నడిచారు.
In whose lineage was born King Sagara, who got the ocean excavated and was followed by his sixty thousand sons whenever he went forth.
మహాత్ములైన ఇక్ష్వాకు వంశ మహారాజుల పరంపరలో ఉద్భవించిన పరమ పవిత్రమైన, మహోన్నతమైన ఇతిహాసమే ఈ లోకప్రసిద్ధమైన 'శ్రీమద్రామాయణము'.
In the lineage of these high-souled Ikshvaku kings, this great narrative known as the Ramayana took its birth.
ధర్మము, అర్థము, కామము అనే త్రివర్గ పురుషార్థాలను మనకు ప్రబోధించే ఈ రామాయణ మహాకావ్యాన్ని ఆది నుండి అంతం వరకు ఏ విధమైన అసూయా ద్వేషాలు లేకుండా భక్తి శ్రద్ధలతో ఆలకించవలసిందిగా కోరుతున్నాను.
I shall narrate this entire story from the beginning, rich in righteousness, wealth, and pleasure. It should be heard with a pure mind and without any malice.
సరయూ నదీ తీరాన 'కోసల' అనే పరమ పవిత్రమైన, మహోన్నతమైన దేశం విరాజిల్లుతోంది. ఆ దేశంలో ప్రజలందరూ నిత్య కల్యాణం పచ్చ తోరణంగా ఎంతో ఆనందంగా ఉండేవారు. అక్కడ ధనధాన్యాలు, సకల సంపదలు సమృద్ధిగా విలసిల్లేవి.
On the banks of the sacred river Sarayu, there was a vast, happy, and prosperous country named Kosala, highly rich in wealth and food grains.
ఆ కోసల దేశంలోనే సకల లోక ప్రసిద్ధి గాంచిన 'అయోధ్య' అనే దివ్య నగరం ఉండేది. ఈ నగరాన్ని మానవాళికి ప్రథమ పాలకుడైన వైవస్వత మను చక్రవర్తి స్వయంగా నిర్మించారు.
In that country was the world-renowned city of Ayodhya, which was built personally by Manu, the foremost lord of mankind.
ఆ అయోధ్యా మహా నగరం పన్నెండు యోజనాల పొడవు, మూడు యోజనాల వెడల్పుతో ఎంతో విశాలంగా, శోభాయమానంగా విరాజిల్లేది. నగరమంతా ఎక్కడా ఇరుకు లేకుండా, చక్కగా విభజించబడిన విశాలమైన రహదారులతో నిర్మించబడింది.
That beautiful and grand city was twelve yojanas long and three yojanas wide, featuring well-planned and wide main avenues.
ఆ నగర వీధులు, ముఖ్యంగా పెద్ద రాజమార్గం నిత్యం స్వచ్ఛమైన జలంతో తడపబడి, సువాసనలు వెదజల్లే రంగురంగుల పుష్పాలతో అలంకరించబడి, నగర సౌందర్యాన్ని ఎంతగానో పెంచేవి.
It was adorned with a majestic royal highway that was beautifully laid out, regularly sprinkled with water, and strewn with fresh flowers.
సామ్రాజ్యాన్ని సకల ధర్మాలతో వర్ధిల్లజేసే దశరథ మహారాజు, ఆ అయోధ్యా నగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని పరిపాలించారు. దేవేంద్రుడు అమరావతిని ఏలినట్లుగా, దశరథుడు ఈ భూలోక స్వర్గాన్ని పాలించారు.
King Dasaratha, who expanded the prosperity of his great kingdom, dwelt in that city as Indra, the lord of gods, dwells in heaven.
ఆ అయోధ్య నగరానికి దృఢమైన కోట తలుపులు, అందమైన గోపుర తోరణాలు ఉండేవి. వీధులలో దుకాణాలు క్రమపద్ధతిలో అమర్చబడి ఉండేవి. శత్రువుల దాడిని తిప్పికొట్టే అధునాతన యంత్రాలు, ఆయుధాలూ మరియు సకల కళాకారులు, శిల్పులూ ఆ నగరంలో ఉండేవారు.
The city possessed massive gates and ornamental arches, well-arranged markets, all kinds of defensive engines and weapons, and was filled with skilled artisans.
ఆ నగరంలో పురాణేతిహాసాలను గానం చేసే సూతులు, మాగధులు ఎందరో నివసించేవారు. ఎత్తైన భవనాలపై రంగురంగుల జెండాలు రెపరెపలాడుతుండేవి. శత్రువుల గుండెల్లో నిద్రపోయే వందలాది శతఘ్నులు (కోట రక్షణ ఆయుధాలు) అక్కడ అమర్చబడి ఉండడం వల్ల ఆ నగరం అజేయంగా వెలిగిపోయేది.
It was crowded with bards and genealogists, possessed incomparable splendor, had lofty watch-towers with fluttering banners, and was fortified with hundreds of shataghnis (defensive weapons).
నలుమూలలా నాట్య ప్రదర్శనలు చేసే స్త్రీల సమూహాలు, కళాకారులతో ఆ నగరం కళకళలాడుతుండేది. చుట్టూ మనోహరమైన పూదోటలు, దట్టమైన మామిడి తోటలు ఉండేవి. ఆ నగర రక్షణ కొరకు నిర్మించిన పెద్ద కోటగోడ, అయోధ్యా దేవి ధరించిన సువర్ణ ఒడ్డాణంలా శోభిల్లేది.
The city was filled with theatrical groups and dancers, adorned with beautiful gardens and mango groves, and girdled by a high, defensive boundary wall.
నగరం చుట్టూ దాటడానికి వీలులేని పరమ గంభీరమైన లోతైన నీటి అగడ్త (పరిఖ) ఉండేది. అందువల్ల పరాయి శత్రువులకు అది ఎంతమాత్రం ప్రవేశించరానిదిగా ఉండేది. నగరంలో బలమైన గుఱ్ఱాలు, మదపుటేనుగులు, పాలనందించే గోవులు, భారం మోసే ఒంటెలు, గాడిదలు సమృద్ధిగా ఉండేవి.
It was surrounded by a deep, impassable moat, making it inaccessible to enemies, and was filled with countless horses, elephants, cows, camels, and beasts of burden.
దశరథునికి కప్పం చెల్లించడానికి, అనేక కానుకలు సమర్పించడానికి వచ్చిన సామంత రాజుల రద్దీ ఆ నగరంలో ఎప్పుడూ ఉండేది. వివిధ దేశాల నుండి వ్యాపారాల కోసం వచ్చిన ధనిక వర్తకులతో ఆ నగరం సిరిసంపదలతో తులతూగుతూ ఉండేది.
It was crowded with tributary kings who came to offer gifts and tribute, and adorned with wealthy merchants from various countries.
రత్నాలు పొదగబడిన ఎత్తైన భవనాలు కొండల వలె ప్రకాశించేవి. ఆకాశాన్ని తాకే మేడలతో నిండిన ఆ నగరం, దేవరాజైన ఇంద్రుని నివాసమైన అమరావతి వలె కంటికి అత్యంత మనోహరంగా గోచరించేది.
Adorned with palaces decorated with precious gems that rose like mountain peaks, and filled with multi-storied mansions, it resembled Indra's capital, Amaravati.
ఆ నగరం చదరంగం బల్ల (అష్టాపద) వలె ఎంతో క్రమబద్ధమైన చతురస్రాకార వీధులతో నిర్మించబడింది. అందమైన నారీమణులతో, సకల రత్నమణులతో ప్రకాశించే విమానాల వంటి సప్తభూమిక (ఏడు అంతస్తుల) భవనాలతో ఆ నగరం అలరారుతుండేది.
It was beautiful, laid out in the shape of an ashtapada board (8x8 squares), filled with groups of beautiful women, decorated with all kinds of gems, and adorned with sky-scraping houses.
సమతలమైన భూమిపై ఇళ్ళన్నీ ఒకదానికొకటి దగ్గరగా, ఎంతో అందంగా నిర్మించబడ్డాయి. ప్రతి ఇంటిలోనూ మేలురకమైన వరిబియ్యం (శాలి తండులాలు) నిండి ఉండేవి. అక్కడ దొరికే నీరు అమృతం వలె, చెరకు రసం వలె పరమ మధురంగా ఉండేది.
The houses were built closely together on level ground, with no gaps. The city was fully stocked with fine white rice and had water sweet like sugarcane juice.
భూమండలంలోనే అత్యుత్తమమైన ఆ నగరంలో ఎల్లప్పుడూ మంగళకరమైన భేరి నాదాలు, మృదంగ ధ్వనులు, వీణా గానాలు, డప్పుల శబ్దాలు మార్మోగుతుండేవి. నిత్యోత్సవాలతో ఆ ప్రదేశమంతా శోభాయమానంగా ఉండేది.
It resounded continuously with the sounds of kettle-drums, mridangas, lutes, and tabors, being the most excellent city on earth.
సిద్ధ పురుషులు తమ తపస్సు చేత స్వర్గంలో సంపాదించుకున్న దివ్య విమానాల వలె ఆ నగర గృహాలు అత్యద్భుతంగా ప్రకాశించేవి. ఆ ఇళ్ళలో గొప్ప నడవడిక కల ఉత్తమ పురుషులు నివసించేవారు.
Resembling the celestial mansions that sages and Siddhas attain in heaven through penance, its houses were beautifully structured and filled with noble men.
ఆ నగరంలో ఉన్న వీరులు శబ్దవేధ విద్య (శబ్దము విని గురి తప్పకుండా బాణము వేయుట) యందు అసాధారణ ప్రావీణ్యం కలవారు. అయినప్పటికీ, వారు ధర్మపరులు కావడంతో శరణు కోరిన శత్రువుపై గానీ, నిరాయుధునిపై గానీ, యుద్ధానికి రాని అమాయకునిపై గానీ, దిక్కులేనివానిపై గానీ ఎన్నడూ శరప్రయోగం చేసేవారు కాదు.
The city was filled with skilled archers who, though capable of hitting targets by sound alone (shabda-vedhi), strictly followed the warrior code of never shooting at a lonely person, a defenseless combatant, or a fleeing enemy.
అడవులలో గర్జిస్తూ సంచరించే మదపు సింహాలను, పులులను, అడవి పందులను తమ పదునైన శరములతో మాత్రమే కాక, కేవలం తమ శారీరక బాహుబలంతోనే బంధించి సంహరించగల మహా పరాక్రమశాలురు అక్కడ ఉండేవారు.
They were warriors who could slay raging and roaring lions, tigers, and wild boars in the forests, either using sharp arrows or by the sheer power of their bare hands.
కేవలం బాణవిద్యా నిపుణులే కాక, శత్రు భయంకరమైన వేలాది మంది మహారథులతో ఆ అయోధ్యా నగరం నిండి ఉండేది. అట్టి సర్వసమృద్ధమైన పురాన్ని దశరథ మహారాజు తన నివాస స్థానంగా చేసుకున్నారు.
King Dasaratha ruled over that city which was populated by thousands of such valiant warriors and mighty chariot-fighters (maharathas).
ఆ అయోధ్య నగరంలో నిత్యం అగ్నిహోత్రాలు చేసేవారు, సద్గుణ సంపన్నులు, వేద వేదాంగాలను క్షుణ్ణంగా అభ్యసించిన వేద పండితులు అయిన బ్రాహ్మణోత్తములు ఉండేవారు. వారు దానధర్మాలు చేయడంలో కర్ణులు, సత్యనిష్ఠ కలవారు, మహర్షులతో సమానమైన తేజస్సు గలవారు. అటువంటి జ్ఞానులు, మహనీయులతో ఆ నగరం ఎప్పుడూ పవిత్రంగా శోభిల్లేది.
The city was adorned with noble brahmanas who performed fire sacrifices, possessed virtuous qualities, were masters of the Vedas and their six limbs (Vedangas), gave thousands of gifts, were devoted to truth, high-souled, and resembled great sages.
