సంవత్సరం తర్వాత యజ్ఞ అశ్వము రాకతో సరయూ నదీ తీరంలో అశ్వమేధ యజ్ఞం ప్రారంభం కావడం. ఋశ్యశృంగుని ఆధ్వర్యంలో వేదపండితులు శాస్త్రోక్తంగా యజ్ఞాన్ని నిర్వహించడం, సత్కార్యాలు జరపడం. ఇరవై ఒక్క బంగారు రేకులతో కూడిన యూప స్తంభాలను ప్రతిష్ఠించి, వందలాది జంతువులను, యజ్ఞ గుర్రాన్ని బంధించడం. రాణులు యజ్ఞ గుర్రాన్ని పూజించి సంస్కరించడం, వపా హోమం చేసి దశరథుడు పాపప్రక్షాళన ధూమం ఆఘ్రాణించడం. హోత, అధ్వర్యు, బ్రహ్మ, ఉద్గాతలకు దిగ్దానాలు చేయగా, ద్విజులు వాటిని నిరాకరించి కోట్లాది సువర్ణ, రజత నాణేలను, గోవులను స్వీకరించడం. వంశవర్ధనానికై తదుపరి పుత్రకామేష్టి యాగం జరపడానికి ఋశ్యశృంగుడు సమ్మతించి, నలుగురు పుత్రులు కలుగుతారని వరమివ్వడం.
అశ్వమేధ యజ్ఞ గుర్రం ఒక సంవత్సరం పాటు భూమండల యాత్రను ముగించుకుని తిరిగి వచ్చేసరికి, సరయూ నదీ పవిత్ర ఉత్తర తీరంలో దశరథ మహారాజు యొక్క అశ్వమేధ యజ్ఞం ప్రారంభమైంది.
Then, after the completion of one year, when the ritual horse had returned, the sacrifice of the King commenced on the northern bank of the river Sarayu.
మహాత్ముడైన దశరథ మహారాజు జరిపించే ఈ అశ్వమేధ మహాయజ్ఞంలో బ్రాహ్మణోత్తములందరూ ఋశ్యశృంగ మహర్షిని ప్రధాన ఋత్వికుడిగా ముందుంచుకుని యజ్ఞ ప్రక్రియలను ప్రారంభించారు.
Placing Rishyashringa at their head, the best of twice-born performed the rituals in the great Horse Sacrifice of this high-souled king.
వేదాలలో నిష్ణాతులైన ఆ యాజకులు శాస్త్రవిహితంగా యజ్ఞకర్మను నిర్వహించారు. వారు శాస్త్రోక్తంగా, ధర్మబద్ధంగా విధివిధానాల ప్రకారం యజ్ఞ వాటిక చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేస్తూ క్రతువులను నడిపించారు.
The priests, who were well-versed in the Vedas, performed the rites in accordance with scriptural rules, executing the rituals and walking around in a devout manner.
మహోన్నత తేజస్సు గల ఆ బ్రాహ్మణులు శాస్త్రోక్తంగా 'ప్రవర్గ్యము' మరియు 'ఉపసత్' అనే పవిత్ర ప్రాథమిక క్రతువులను నిర్వహించారు. ఆపై యజ్ఞంలోని ఇతర సమస్త కర్మలను విధివిధానాల ప్రకారం శ్రద్ధతో పూర్తి చేశారు.
Having performed the Pravargya and Upasad rites according to the scriptures, the highly effulgent brahmanas completed all other rituals duly.
ఆ పిమ్మట సంతోషభరితులైన బ్రాహ్మణోత్తములందరూ దేవతలను విధిపూర్వకంగా ఆరాధించి, యజ్ఞంలో అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన 'ప్రాతస్సవనము' (ఉదయకాలపు సోమరస సమర్పణ) మొదలైన కర్మలను ప్రారంభించారు.
Then, rejoicing and offering due worship, those best of brahmanas performed the morning libation (pratas-savana) and other rites as prescribed.
మహాత్ముడైన దశరథుని ఆ సవన క్రతువులలో, కీర్తిమంతుడైన ఇంద్రదేవునికి చెందవలసిన యజ్ఞ హవిర్భాగాన్ని విధిపూర్వకంగా, ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో సమర్పించారు.
The portion due to Indra was offered in accordance with the rules from the savanas (sacrificial extractions) on behalf of this high-souled king, satisfying the glorious deity.
ఆ యజ్ఞంలో ఎక్కడా హోమం చేయకుండా ఏ హవిర్భాగమూ మిగిలిపోలేదు, ఎటువంటి మంత్రస్ఖలితం గాని కర్మలోపం గాని జరగలేదు. సర్వవిద్యావేత్తయైన హోత ఆధ్వర్యంలో సమస్త క్రతువులూ అత్యంత విధిపూర్వకంగా నిర్వర్తించబడ్డాయి.
No portion went unoffered, nor was there any slip in the ritual. Everything was performed in accordance with the rules by the wise and expert hotra priest.
ఆ యజ్ఞం జరిగిన రోజులలో అయోధ్యలో ఏ ఒక్కరూ కూడా విచారంగా గానీ, ఆకలితో గానీ లేరు. అక్కడ ఉన్న బ్రాహ్మణులలో వేద విజ్ఞానం లేనివారే లేరు, మరియు ప్రతి ఒక్కరి వద్దనూ వారి అనుచరులు, భక్తులు పుష్కలంగా ఉన్నారు.
During those days of sacrifice, there was no one who was sorrowful or hungry. There was no brahmana who was unlearned, nor was there any without followers and attendants.
బ్రాహ్మణులు, సామాన్య ప్రజలు, వృద్ధులు, రోగులు, మరియు చిన్నపిల్లలు - ప్రతి ఒక్కరూ నిరంతరం ఎంతో తృప్తిగా విందు భోజనం ఆరగించారు.
Brahmanas dined constantly, as did other people. The aged, the sick, and children also ate in the same manner.
ఆ యజ్ఞవాటికలో అక్కడక్కడ వేలాది మంది భోజనం చేస్తూ, అమితంగా తృప్తి చెంది: "మహారాజా! మేము సంపూర్ణంగా తృప్తి చెందాము. నీకు అంతా శుభమే కలుగుగాక!" అని దశరథుడిని మనసారా ఆశీర్వదించారు.
Dining and fully satisfied, thousands of seekers and guests there said: “We are fully satisfied; may all auspiciousness be unto you!”
"రుచికరమైన అన్నం సిద్ధంగా ఉంది!" అని వడ్డించేవారు ఎలుగెత్తి పిలుస్తూనే ఉన్నారు. "అడిగిన వారికి అడిగినంత అన్నాన్ని, రకరకాల నూతన వస్త్రాలను దానంగా ఇవ్వండి, ఇవ్వండి!" అని యజ్ఞశాలలో నిరంతరం దానధర్మాలు సాగాయి.
“Food is ready!” was the constant loud shout. “Let food be given, let various clothes be distributed!” was heard everywhere.
అధికారులు, పరిచారకులు నిరంతరం ఒకరినొకరు ప్రోత్సహించుకుంటూ తరలివచ్చిన జనాలకు విస్తారంగా అన్నదానాలు, వస్త్రదానాలు వేలమార్లు కొనసాగించారు.
“Let food and clothing of various kinds be distributed!” Prompted thus, the attendants did so repeatedly.
రోజురోజుకూ అక్కడ శాస్త్రోక్తంగా వండి సిద్ధం చేయబడిన అన్నపు రాశులు పర్వతాల వలె ఎత్తుగా కనువిందు చేశాయి.
And many heaps of cooked food, resembling mountains, prepared according to the rules, were seen there day after day.
మహాత్ముడైన దశరథుని ఈ యజ్ఞానికి దేశదేశాల నుండి తరలివచ్చిన పురుషులు, స్త్రీలు అందరూ సమృద్ధిగా లభించిన అన్నపానీయాల చేత అమితమైన తృప్తిని పొందారు.
Men and groups of women who arrived from various countries were well provided with food and drink in that sacrifice of the high-souled king.
యజ్ఞ సభలోని బ్రాహ్మణోత్తములు వడ్డించిన రుచికరమైన పవిత్ర అన్న ప్రసాదాన్ని ఎంతో శ్లాఘించారు. "మేము సంపూర్ణంగా తృప్తి చెందాము, నీకు అంతా మంగళమే కలుగుగాక రాజా!" అని జనులు పలికే సంతోష వచనాలను దశరథుడు ఆలకించి ఆనందించారు.
The eminent brahmanas praised the delicious food prepared according to the rules, and Dasharatha heard them saying: “Ah, we are satisfied! May good fortune attend you!”
దివ్యాభరణాలతో చక్కగా అలంకరించుకున్న మనుషులు బ్రాహ్మణులకు వడ్డన చేశారు. ప్రకాశించే మణి కుండలాలు ధరించిన ఇతర పరిచారకులు వినయ విధేయతలతో సభలోని అతిథులకు పరిచర్యలు చేశారు.
Well-adorned men served the brahmanas, while others, wearing clean and polished gem-earrings, waited upon them with reverence.
యజ్ఞ క్రతువుల మధ్య దొరికిన విరామ సమయంలో, వాక్పటిమ కలిగిన ధీరులైన విద్వత్ బ్రాహ్మణులు పరస్పరం తమ జ్ఞానాన్ని నిరూపించుకోవాలనే తపనతో శాస్త్రార్థాలపై అనేక తార్కిక వాదోపవాదాలు (హేతువాదాలు) జరిపారు.
In the intervals between rites, eloquent and steadfast brahmanas engaged in many logical discussions, desiring to excel one another in learning.
ఆ యజ్ఞ వాటికలో ప్రతిరోజూ, వివిధ క్రతువుల నిర్వహణలో నిష్ణాతులైన బ్రాహ్మణులు శాస్త్ర నియమాలకు కట్టుబడి సమస్త యజ్ఞ విధులను లోపం లేకుండా పూర్తి చేశారు.
Day after day, the brahmanas skilled in sacrificial rituals performed all the works, prompted by duty and in accordance with the scriptures.
దశరథ మహారాజు యజ్ఞ సభలో చేరిన బ్రాహ్మణులలో ఆరు వేదాంగాలు తెలియనివాడు కానీ, నియమ నిష్ఠలు లేనివాడు కానీ, శాస్త్ర పాండిత్యం లేనివాడు కానీ, శాస్త్ర చర్చలలో నైపుణ్యం లేనివాడు కానీ ఒక్కడైనా లేడు. సభంతా మహాపండితులతో విరాజిల్లింది.
In the assembly of that king, there was no member who was not well-versed in the six Vedangas, none who was without vows, none unlearned, and no brahmana unskilled in debate.
యజ్ఞ వాటికలో యూప స్తంభాలను నిలబెట్టే సమయం రాగా, శాస్త్రోక్తంగా ఆరు బిల్వ వృక్ష యూపాలను, ఆరు చండ్ర (ఖాదిర) కర్ర యూపాలను, బిల్వ యూపాలకు సమానంగా ఆరు మోదుగ (పలాశ) యూపాలను ప్రతిష్ఠించారు.
When the time arrived for erecting the sacrificial posts, six posts of Bilva wood, six of Khadira, and an equal number of Palasha were set up.
వాటితో పాటు ఒక శ్లేష్మాతక వృక్షపు యూపాన్ని, ఒక దేవదారు వృక్షపు యూపాన్ని నిలబెట్టారు. ఈ రెండు యూపాలూ రెండు చేతులు చాచినంత దూరంలో విడివిడిగా ప్రతిష్ఠింపబడ్డాయి.
In addition, one post made of Sleshmantaka wood and another of Devadaru were erected, positioned apart at a distance of outstretched arms.
యజ్ఞశాల అలంకరణ కొరకు, శోభ కొరకు శాస్త్రకోవిదులైన యజ్ఞ నిపుణుల పర్యవేక్షణలో ఆ యూప స్తంభాలన్నింటికీ బంగారు రేకులను తొడిగి ఎంతో మనోహరంగా తీర్చిదిద్దారు.
All these posts were constructed by experts well-versed in the scriptures, and they were adorned with gold to enhance the splendor of the sacrifice.
ఆ యూప స్తంభాలు మొత్తం ఇరవై ఒకటి. ఒక్కొక్క స్తంభం ఇరవై ఒక్క మూరల ఎత్తు కలిగి ఉంది. వాటికి ఇరవై ఒక్క పట్టు వస్త్రాలను చుట్టి ఎంతో వైభవంగా అలంకరించారు.
Those twenty-one posts, each measuring twenty-one cubits in height, were individually wrapped and adorned with twenty-one pieces of fine cloth.
కుశలురైన శిల్పులు ఆ యూప స్తంభాలన్నింటినీ ఎనిమిది పలకలుగా (అష్టకోణాలు) అత్యంత నునుపుగా, దృఢంగా మలిచారు. ఆపై వాటిని శాస్త్రోక్తంగా యజ్ఞ వాటికలో నిలబెట్టారు.
Firmly constructed and deeply fixed by skilled artisans according to rules, all the posts were octagonal in shape and smoothly finished.
నూతన పట్టు వస్త్రాలు చుట్టబడి, దివ్యమైన పూలమాలలతో, సుగంధ చందన లేపనాలతో శోభిల్లుతున్న ఆ యూప స్తంభాలు, నీలాకాశంలో తేజస్సుతో వెలిగిపోయే సప్తర్షి మండలం వలె దేదీప్యమానంగా ప్రకాశించాయి.
Wrapped in fabrics, adorned with flowers and sandalwood paste, those posts shone like the brilliant constellation of the Seven Sages (Ursa Major) in the heavens.
యజ్ఞ కుండాల కొలతలను తెలిపే 'శుల్బ సూత్రాలలో' నిష్ణాతులైన బ్రాహ్మణులు, శాస్త్రోక్తమైన కొలతల ప్రకారం నిర్మించిన ఇటుకలతో 'గరుడాకారం' కలిగిన యజ్ఞ వేదికను నిర్మించారు.
Bricks were prepared in accordance with the rules and proper measurements, and the sacrificial altar was constructed by brahmanas skilled in geometry.
నిపుణులైన ద్విజులు దశరథ మహారాజు కొరకు నిర్మించిన ఆ యజ్ఞకుండ వేదిక, బంగారు రెక్కలు చాచి ఎగరడానికి సిద్ధంగా ఉన్న గరుడ పక్షి ఆకారంలో ఉంది. ఇది పద్దెనిమిది విభాగాలతో, మూడు రెట్ల వైశాల్యంతో విరాజిల్లింది.
The altar constructed for the king by the skilled priests resembled Garuda, the golden-winged eagle, and was three-fold in size with eighteen divisions.
ఆ యజ్ఞ వేదిక వద్ద ఆయా దేవతలకు ప్రీతి కలిగించేందుకు శాస్త్ర విహితంగా నిర్దేశించిన జంతువులను, పక్షులను, సర్పములను నియమ నిష్ఠలతో యూప స్తంభాలకు కట్టారు.
To the posts were bound the beasts, birds, and reptiles, each dedicated to their respective deities in accordance with scriptural rules.
ముఖ్యమైన యజ్ఞ అశ్వాన్ని శమిత్ర (యజ్ఞ పశువులను కట్టే ప్రత్యేక స్థానం) వద్ద నిలబెట్టారు. అలాగే నదీ జలచరాలను కూడా శాస్త్రోక్తంగా ఋత్వికులు నిర్ణీత స్థానాలలో బంధించారు.
The horse and the aquatic animals were assigned by the priests to their designated places in accordance with the scriptures.
ఆ యజ్ఞ వాటికలోని వివిధ యూప స్తంభాలకు మొత్తం మూడు వందల జంతువులను కట్టారు. వాటితో పాటు దశరథ మహారాజు యొక్క సర్వలక్షణ సంపన్నమైన శ్రేష్ఠమైన యజ్ఞ గుర్రాన్ని కూడా బంధించారు.
Three hundred beasts were tied to the sacrificial posts, along with the magnificent horse of King Dasharatha.
దశరథుని పట్టపురాణియైన కౌసల్యాదేవి యజ్ఞ గుర్రానికి భక్తితో ప్రదక్షిణలు చేసి పూజించింది. ఆపై అమితమైన ధర్మబుద్ధితో, ఆ గుర్రాన్ని మూడు మంత్రపూతమైన కత్తులతో స్పృశించి, శాస్త్రోక్తంగా సంస్కరించింది.
Queen Kausalya, after walking around the horse in devotion, touched and symbolically immolated it with three knives with great joy.
అనంతరం కౌసల్యాదేవి తన వంశాభివృద్ధి అనే పరమ ధర్మాన్ని కాంక్షిస్తూ, నిశ్చలమైన మనస్సుతో ఆ పవిత్ర యజ్ఞ అశ్వము వద్ద ఒక రాత్రి అంతా జాగరణ చేసి గడిపింది.
Desiring righteousness and with a steady mind, Kausalya spent one night in the company of that swift horse.
యజ్ఞము నడిపించే హోత, అధ్వర్యుడు మరియు ఉద్గాత అనే ఋత్వికులు దశరథుని భార్యలైన కౌసల్య, సుమిత్ర, మరియు కైకేయిలను శాస్త్రవిహితంగా ఆ యజ్ఞ అశ్వము యొక్క క్రతువులతో అనుసంధానం చేశారు.
The hotri, adhvaryu, and udgatri priests brought the other queens—Kausalya, Sumitra, and Kaikeyi—into contact with the horse as prescribed.
ఇంద్రియాలను నిగ్రహించుకున్న పరమ పవిత్రుడైన ఋత్వికుడు, ఆ యజ్ఞ అశ్వము యొక్క వపను (హోమ ద్రవ్యమును) వేరు చేసి, శాస్త్రోక్తంగా హోమం కొరకు పాకం చేశారు.
Then, a self-controlled and highly accomplished priest extracted the omentum (vapa) of the horse and cooked it according to the scriptural ordinances.
దశరథ మహారాజు తన అంతరంగంలోని సమస్త పాపాలను పోగొట్టుకోవాలనే సంకల్పంతో, శాస్త్రోక్తమైన సమయంలో ఆ వపా హోమం నుండి వచ్చిన పవిత్రమైన ధూమ సుగంధాన్ని ఆఘ్రాణించారు.
King Dasharatha, wishing to cleanse all his sins, inhaled the fragrance of the smoke of the burning omentum at the proper time according to the rules.
యజ్ఞ విధులను నడిపించే పదహారు మంది ఋత్వికులు వేద మంత్రాలను ఉచ్చరిస్తూ, ఆ యజ్ఞ అశ్వము యొక్క ఇతర అవయవాలను హోమ ద్రవ్యాలుగా విధివిధానాల ప్రకారం హోమాగ్నిలో సమర్పించారు.
The sixteen officiating priests, chanting the appropriate mantras, offered all the limbs of the horse into the sacrificial fire according to the rules.
సాధారణంగా ఇతర యజ్ఞాలలో హవిస్సులను జువ్వి కొమ్మలపై ఉంచి సమర్పిస్తారు. కానీ అశ్వమేధ యజ్ఞంలో మాత్రం హవిస్సులను వెదురుతో చేసిన పవిత్ర పాత్రలలో ఉంచి సమర్పించడం విశేషం.
In other sacrifices, the oblation is placed on branches of the Plaksha tree, but in the horse sacrifice, it is prescribed to be offered in vessels made of cane.
కల్ప సూత్రాల ప్రకారం బ్రాహ్మణులు ఈ అశ్వమేధ మహాయజ్ఞాన్ని మూడు రోజుల పాటు జరపాలని నిర్ణయించారు. అందులో మొదటి రోజును 'చతుష్టోమము' అనే హోమ ప్రక్రియకు కేటాయించారు.
The horse sacrifice is prescribed by the brahmanas to last for three days according to the Kalpa Sutras. The first day is designated for the Chatushtoma rite.
యజ్ఞంలో రెండవ రోజును 'ఉక్థ్యము' గాను, మూడవ రోజును రాత్రి అంతా సాగే 'అతిరాత్రము' గాను నిర్ణయించారు. శాస్త్రాలలో నిర్దేశించిన ప్రకారం ఆయా రోజులలో ఇతర అనేక అనుబంధ యాగాలు కూడా వైభవంగా జరిపించారు.
The second day is designated as Ukthya, and the subsequent day is Atiratra. Many other sacrifices prescribed by the scriptures were also performed.
ఈ మహాయజ్ఞంలో భాగంగా జ్యోతిష్టోమము, ఆయుష్తోమము, రెండు అతిరాత్రులు, మరియు లోక విజయాన్ని ప్రసాదించే అభిజిత్, విశ్వజిత్ యాగాలు, మహోన్నతమైన అప్తోర్యామ మహాక్రతువును శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు.
The Jyotishtoma, Ayustoma, two Atiratras, Abhijit, Vishvajit, and the great Aptoryama sacrifice were all performed duly.
యజ్ఞం దిగ్విజయంగా పూర్తయిన తర్వాత, దశరథ మహారాజు ఋత్వికులకు దక్షిణగా - హోతకు తూర్పు దిక్కును, అధ్వర్యునకు పడమర దిక్కును, బ్రహ్మకు దక్షిణ దిక్కును దానంగా ఇచ్చారు.
The king, the promoter of his dynasty, gave the eastern quarter to the hotri, the western to the adhvaryu, and the southern to the brahman priest.
అలాగే ఉద్గాతకు ఉత్తర దిక్కును సమర్పించారు. బ్రహ్మదేవుడు పూర్వకాలంలో నిర్దేశించిన విధివిధానాల ప్రకారం అశ్వమేధ యజ్ఞంలో ఈ విధమైన దిగ్దానాలు సమర్పించడం ఆచారంగా ఉంది.
And the northern quarter to the udgatri. This was the dakshina (sacrificial fee) prescribed of old by the Self-born (Brahma) for this sacrifice.
ఈ విధంగా అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని ధర్మబద్ధంగా పూర్తి చేసిన పురుషోత్తముడైన దశరథ మహారాజు, యజ్ఞకర్తలైన ఆ ఋత్వికులకు తన రాజ్య భూభాగాన్నంతటినీ దక్షిణగా దానమిచ్చారు.
Having completed the sacrifice in accordance with the rules, the illustrious monarch, the promoter of his race, presented the entire earth to the priests.
కానీ ఆ ఋత్వికులందరూ పాపరహితుడైన దశరథుడితో ఇలా అన్నారు: "మహారాజా! ఈ సమస్త భూమండలాన్ని రక్షించే సామర్థ్యం, యోగ్యత నీకు మాత్రమే ఉన్నాయి. కాబట్టి దీనిని నీవే పరిపాలించాలి. "
But all the priests said to the sinless monarch: “You alone are worthy to rule and protect the entire earth.”
"ఓ భూపాలా! మాకు ఈ భూమితో ఎటువంటి ప్రయోజనమూ లేదు, దీనిని పరిపాలించే సామర్థ్యమూ మాకు లేదు. మేము ఎల్లప్పుడూ వేదాధ్యయనంలో, తపస్సులో మునిగి ఉండే బ్రాహ్మణులము కదా!"
“We have no need for land, nor are we capable of ruling it. O King, we are ever devoted to the study of the Vedas.”
"కాబట్టి, ఈ భూదానానికి బదులుగా మాకు పూజాఫలంగా ఏవైనా మణిరత్నాలను, కొంత బంగారాన్ని, లేదా గోవులను సమర్పించండి. అది మాకు సరిపోతుంది. "
“Therefore, please offer us something else in exchange, such as gems, gold, or cows, whatever is ready.”
"ఓ రాజా! మాకు భూమితో పనిలేదు కనుక, బంగారం వంటి కానుకలనే మాకు ప్రసాదించు" అని వేదవిదులైన బ్రాహ్మణులు పలికిన మాటలను దశరథ మహారాజు ఆలకించారు.
“Give us that, O best of men; we have no use for the earth.” Addressed thus by the brahmanas learned in the Vedas, the King...
వెంటనే దశరథ మహారాజు ఆ ఋత్వికులకు పది లక్షల గోవులను, పది కోట్ల బంగారు నాణేలను, మరియు దానికి నాలుగు రెట్లు అనగా నలభై కోట్ల వెండి నాణేలను మహోదారంగా దానమిచ్చారు.
The King bestowed upon them ten hundred thousand (one million) cows, ten crores of gold coins, and silver four times that amount (forty crores).
ఆ ఋత్వికులందరూ కలిసి రాజాజ్ఞ ప్రకారం లభించిన ఆ ద్రవ్యసంపదనంతటినీ యజ్ఞకర్తయైన ఋశ్యశృంగ మహర్షికి, మరియు జ్ఞానశాలియైన కులగురువు వసిష్ఠ మహర్షికి సమర్పించారు.
Then all the priests collectively presented that wealth to Sage Rishyashringa and the wise preceptor Vashishta.
అనంతరం ఆ బ్రాహ్మణోత్తములు ఆ సంపదనంతా ధర్మబద్ధంగా ఒకరికొకరు పంచుకున్నారు. మనసుల నిండా సంతృప్తితో, పరమానందంతో నిండినవారై దశరథుడికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ ఆశీర్వదించారు.
Thereupon, having divided the wealth among themselves righteously, those best of brahmanas, highly pleased and happy, spoke back to the King.
అంతేకాకుండా, దశరథ మహారాజు యజ్ఞ సభకు విచ్చేసిన ఇతర బ్రాహ్మణులకు, యజ్ఞాన్ని తిలకించడానికి వచ్చిన యాత్రికులకు వంద కోట్ల మేలిమి బంగారు నాణేలను దానంగా పంచిపెట్టారు.
Then, the King, with a composed mind, distributed a hundred crores of gold coins to the visiting brahmanas and spectators.
ఆ సమయంలో యాచించిన ఒక బీద బ్రాహ్మణుడిని చూసి కరుణించిన దశరథ మహారాజు, తన చేతికి ఉన్న అమూల్యమైన బంగారు కంకణాన్ని తీసి ఆ క్షణంలోనే అతనికి దానంగా ఇచ్చి వేశారు.
The joy of the Raghus then gave away a precious hand-ornament of gold to a certain poor brahmana who was begging.
బ్రాహ్మణులందరూ తన దానగుణానికి సంతోషించి ఆనందంలో మునిగి ఉండగా, బ్రాహ్మణ ప్రియుడైన దశరథుడు ఆనందాశ్రువులు నిండిన కనులతో వారందరికీ భక్తిపూర్వకంగా సాష్టాంగ ప్రణామం చేశారు.
When the brahmanas were thus pleased, the King, who loved the twice-born, offered his salutations to them with eyes brimming with tears of joy.
నేలపై సాష్టాంగపడి నమస్కరిస్తున్న ఆ ఉదార స్వభావుడైన పురుషోత్తముడు దశరథునికి సభలోని వేదపండితులందరూ ముక్తకంఠంతో అనేక మంగళకరమైన దివ్య ఆశీర్వాదాలను అందజేశారు.
Various blessings were then pronounced by the brahmanas upon that generous hero who lay prostrate on the ground.
ఈ విధంగా ఇతర రాజులకెవరికీ సాధ్యంకాని, పాపాలను హరించి ఉత్తమ లోకాలను ప్రసాదించే ఆ అశ్వమేధ మహాయజ్ఞాన్ని దిగ్విజయంగా ముగించిన దశరథ మహారాజు మనస్సంతా అపారమైన ప్రశాంతతతో, ఆనందంతో నిండిపోయింది.
The King was highly gratified at having successfully accomplished that incomparable sacrifice, which cleanses all sins, leads to heaven, and is hard to perform for other monarchs.
యజ్ఞం పూర్తయిన తర్వాత, దశరథ మహారాజు ఋశ్యశృంగ మహర్షి వద్దకు వెళ్లి, వినయంగా ఇలా ప్రార్థించారు: "మహాత్మా! వ్రతనిష్ఠ కలిగిన మునీశ్వరా! నా ఇక్ష్వాకు వంశాన్ని నిలబెట్టే పుత్ర సంతాన ప్రాప్తికై చేయవలసిన తదుపరి పవిత్ర క్రతువును కూడా మీరే నిర్వహించాలి. "
Then King Dasharatha said to Rishyashringa: “O holy sage of noble vows, you should now perform that ritual which will ensure the continuation of my dynasty.”
బ్రాహ్మణోత్తముడైన ఆ ఋశ్యశృంగ మహర్షి దశరథ మహారాజుతో "అలాగే కానిమ్ము రాజా!" అని పలికారు. "నీ వంశాన్ని నిలబెట్టే, లోక పూజితులయ్యే నలుగురు మహోత్కృష్ట పుత్రులు నీకు జన్మించబోతున్నారు" అని దివ్య వరమిచ్చారు.
The eminent sage agreed, saying “Be it so” to the King, and added: “O King, four sons who will carry forward your lineage shall be born to you.”
