ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Aranyakanda: సర్గ 10 - శ్రీరాముని శరణాగత రక్షణ సమర్థన (Sri Ramuni Saranagata Rakshana Samarthanam)

110%

శరణాగత రక్షణమే క్షత్రియుని పరమ కర్తవ్యమని, ఆర్తులైన మునులకు చేసిన ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని సీతాదేవికి శ్రీరాముని స్థితప్రజ్ఞ ధర్మోత్తరము.

శ్లోకం 3.10.1
|| రక్షోవధసమర్థనమ్ ||

శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణము అరణ్యకాండ సర్గ 10 శీర్షికా పరిచయము: "రక్షోవధసమర్థనమ్". ఈ సర్గయందు మహర్షి వాల్మీకి దండకారణ్య కథా విశేషాలను, శ్రీరామచంద్రుని ధర్మనిష్ఠను అత్యంత రమణీయముగా వర్ణించారు.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.2
వాక్యమేతత్తు వైదేహ్యా వ్యాహృతం భర్తృభక్తయా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వాక్యమేతత్తు వైదేహ్యా వ్యాహృతం భర్తృభక్తయా |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.3
శ్రుత్వా ధర్మే స్థితో రామః ప్రత్యువాచాథ మైథిలీమ్ || ౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శ్రుత్వా ధర్మే స్థితో రామః ప్రత్యువాచాథ మైథిలీమ్ || ౧ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.4
హితముక్తం త్వయా దేవి స్నిగ్ధయా సదృశం వచః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "హితముక్తం త్వయా దేవి స్నిగ్ధయా సదృశం వచః |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.5
కులం వ్యపదిశంత్యా చ ధర్మజ్ఞే జనకాత్మజే || ౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కులం వ్యపదిశంత్యా చ ధర్మజ్ఞే జనకాత్మజే || ౨ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.6
కిం తు వక్ష్యామ్యహం దేవి త్వయైవోక్తమిదం వచః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కిం తు వక్ష్యామ్యహం దేవి త్వయైవోక్తమిదం వచః |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.7
క్షత్రియైర్ధార్యతే చాపో నార్త శబ్దో భవేదితి || ౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "క్షత్రియైర్ధార్యతే చాపో నార్త శబ్దో భవేదితి || ౩ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.8
మాం సీతే స్వయమాగమ్య శరణ్యాః శరణం గతాః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మాం సీతే స్వయమాగమ్య శరణ్యాః శరణం గతాః |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.9
తే చార్తా దండకారణ్యే మునయః సంశితవ్రతాః || ౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తే చార్తా దండకారణ్యే మునయః సంశితవ్రతాః || ౪ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.10
వసంతో ధర్మనిరతా వనే మూలఫలాశనాః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వసంతో ధర్మనిరతా వనే మూలఫలాశనాః |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.11
న లభంతే సుఖం భీతా రాక్షసైః క్రూరకర్మభిః || ౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న లభంతే సుఖం భీతా రాక్షసైః క్రూరకర్మభిః || ౫ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.12
కాలే కాలే చ నిరతా నియమైర్వివిధైర్వనే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కాలే కాలే చ నిరతా నియమైర్వివిధైర్వనే |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.13
భక్ష్యంతే రాక్షసైర్భీమైర్నరమాంసోపజీవిభిః || ౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "భక్ష్యంతే రాక్షసైర్భీమైర్నరమాంసోపజీవిభిః || ౬ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.14
తే భక్ష్యమాణా మునయో దండకారణ్యవాసినః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తే భక్ష్యమాణా మునయో దండకారణ్యవాసినః |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.15
అస్మానభ్యవపద్యేతి మామూచుర్ద్విజసత్తమాః || ౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అస్మానభ్యవపద్యేతి మామూచుర్ద్విజసత్తమాః || ౭ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.16
మయా తు వచనం శ్రుత్వా తేషామేవం ముఖాచ్చ్యుతమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మయా తు వచనం శ్రుత్వా తేషామేవం ముఖాచ్చ్యుతమ్ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.17
కృత్వా చరణశుశ్రూషాం వాక్యమేతదుదాహృతమ్ || ౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కృత్వా చరణశుశ్రూషాం వాక్యమేతదుదాహృతమ్ || ౮ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.18
ప్రసీదంతు భవంతో మే హ్రీరేషా తు మమాతులా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ప్రసీదంతు భవంతో మే హ్రీరేషా తు మమాతులా |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.19
యదీదృశైరహం విప్రైరుపస్థేయైరుపస్థితః || ౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యదీదృశైరహం విప్రైరుపస్థేయైరుపస్థితః || ౯ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.20
కిం కరోమీతి చ మయా వ్యాహృతం ద్విజసన్నిధౌ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కిం కరోమీతి చ మయా వ్యాహృతం ద్విజసన్నిధౌ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.21
సర్వైరేతైః సమాగమ్య వాగియం సముదాహృతా || ౧౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సర్వైరేతైః సమాగమ్య వాగియం సముదాహృతా || ౧౦ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.22
రాక్షసైర్దండకారణ్యే బహుభిః కామరూపిభిః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రాక్షసైర్దండకారణ్యే బహుభిః కామరూపిభిః |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.23
అర్దితాః స్మ దృఢం రామ భవాన్నస్తత్ర రక్షతు || ౧౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అర్దితాః స్మ దృఢం రామ భవాన్నస్తత్ర రక్షతు || ౧౧ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.24
హోమకాలేషు సంప్రాప్తాః పర్వకాలేషు చానఘ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "హోమకాలేషు సంప్రాప్తాః పర్వకాలేషు చానఘ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.25
ధర్షయంతి సుదుర్ధర్షా రాక్షసాః పిశితాశనాః || ౧౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ధర్షయంతి సుదుర్ధర్షా రాక్షసాః పిశితాశనాః || ౧౨ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.26
రాక్షసైర్ధర్షితానాం చ తాపసానాం తపస్వినామ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రాక్షసైర్ధర్షితానాం చ తాపసానాం తపస్వినామ్ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.27
గతిం మృగయమాణానాం భవాన్నః పరమా గతిః || ౧౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "గతిం మృగయమాణానాం భవాన్నః పరమా గతిః || ౧౩ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.28
కామం తపః ప్రభావేన శక్తా హంతుం నిశాచరాన్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కామం తపః ప్రభావేన శక్తా హంతుం నిశాచరాన్ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.29
చిరార్జితం తు నేచ్ఛామస్తపః ఖండయితుం వయమ్ || ౧౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "చిరార్జితం తు నేచ్ఛామస్తపః ఖండయితుం వయమ్ || ౧౪ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.30
బహువిఘ్నం తపో నిత్యం దుశ్చరం చైవ రాఘవ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "బహువిఘ్నం తపో నిత్యం దుశ్చరం చైవ రాఘవ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.31
తేన శాపం న ముంచామో భక్ష్యమాణాశ్చ రాక్షసైః || ౧౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తేన శాపం న ముంచామో భక్ష్యమాణాశ్చ రాక్షసైః || ౧౫ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.32
తదర్ద్యమానాన్రక్షోభిర్దండకారణ్యవాసిభిః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తదర్ద్యమానాన్రక్షోభిర్దండకారణ్యవాసిభిః |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.33
రక్ష నస్త్వం సహ భ్రాత్రా త్వన్నాథా హి వయం వనే || ౧౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రక్ష నస్త్వం సహ భ్రాత్రా త్వన్నాథా హి వయం వనే || ౧౬ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.34
మయా చైతద్వచః శ్రుత్వా కార్త్స్న్యేన పరిపాలనమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మయా చైతద్వచః శ్రుత్వా కార్త్స్న్యేన పరిపాలనమ్ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.35
ఋషీణాం దండకారణ్యే సంశ్రుతం జనకాత్మజే || ౧౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఋషీణాం దండకారణ్యే సంశ్రుతం జనకాత్మజే || ౧౭ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.36
సంశ్రుత్య చ న శక్ష్యామి జీవమానః ప్రతిశ్రవమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సంశ్రుత్య చ న శక్ష్యామి జీవమానః ప్రతిశ్రవమ్ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.37
మునీనామన్యథా కర్తుం సత్యమిష్టం హి మే సదా || ౧౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మునీనామన్యథా కర్తుం సత్యమిష్టం హి మే సదా || ౧౮ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.38
అప్యహం జీవితం జహ్యాం త్వాం వా సీతే సలక్ష్మణామ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అప్యహం జీవితం జహ్యాం త్వాం వా సీతే సలక్ష్మణామ్ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.39
న తు ప్రతిజ్ఞాం సంశ్రుత్య బ్రాహ్మణేభ్యో విశేషతః || ౧౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న తు ప్రతిజ్ఞాం సంశ్రుత్య బ్రాహ్మణేభ్యో విశేషతః || ౧౯ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.40
తదవశ్యం మయా కార్యమృషీణాం పరిపాలనమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తదవశ్యం మయా కార్యమృషీణాం పరిపాలనమ్ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.41
అనుక్తేనాపి వైదేహి ప్రతిజ్ఞాయ తు కిం పునః || ౨౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అనుక్తేనాపి వైదేహి ప్రతిజ్ఞాయ తు కిం పునః || ౨౦ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.42
మమ స్నేహాచ్చ సౌహార్దాదిదముక్తం త్వయాఽనఘే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మమ స్నేహాచ్చ సౌహార్దాదిదముక్తం త్వయాఽనఘే |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.43
పరితుష్టోఽస్మ్యహం సీతే న హ్యనిష్టోఽనుశిష్యతే || ౨౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "పరితుష్టోఽస్మ్యహం సీతే న హ్యనిష్టోఽనుశిష్యతే || ౨౧ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.44
సదృశం చానురూపం చ కులస్య తవ చాత్మనః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సదృశం చానురూపం చ కులస్య తవ చాత్మనః |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.45
సధర్మచారిణీ మే త్వం ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీ || ౨౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సధర్మచారిణీ మే త్వం ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీ || ౨౨ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.46
ఇత్యేవముక్త్వా వచనం మహాత్మా

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇత్యేవముక్త్వా వచనం మహాత్మా" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.47
సీతాం ప్రియాం మైథిలరాజపుత్రీమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సీతాం ప్రియాం మైథిలరాజపుత్రీమ్ |" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.48
రామో ధనుష్మాన్సహ లక్ష్మణేన

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రామో ధనుష్మాన్సహ లక్ష్మణేన" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.49
జగామ రమ్యాణి తపోవనాని || ౨౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): సీతాదేవి హితవచనములను అభినందిస్తూనే, క్షత్రియుడు ధనుస్సు ధరించుట ఆర్తుల ఆర్తనాదములను తొలగించుటకేనని శ్రీరాముడు సమర్థించిన ఘట్టము. దండకారణ్య మునులకు ఇచ్చిన శరణాగత రక్షణ ప్రతిజ్ఞను ప్రాణత్యాగము చేసైనా నిలబెట్టుకుంటానని స్పష్టం చేస్తూ తపోవన మార్గమున సాగిపోయాడు. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "జగామ రమ్యాణి తపోవనాని || ౨౩ ||" ఈ పంక్తియందు సనాతన ధర్మ రక్షణ, శ్రీరామచంద్రుని నిశ్చల సత్యనిష్ఠ మరియు తపోధనుల ఆధ్యాత్మిక జీవన విధానము రమణీయముగా నిక్షిప్తమై ఉన్నది.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
శ్లోకం 3.10.50
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే దశమః సర్గః || ౧౦ ||

ఇతి శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే సర్గ 10 సంపూర్ణము. ఈ పవిత్ర సర్గ పఠనము వలన శ్రీరామచంద్రుని కృపాకటాక్షములు, ధర్మానురక్తి మరియు సకల శుభములు చేకూరుతాయి.

English Translation

Thus concludes Sarga 10 of Aranya Kanda in the epic Valmiki Ramayana, the venerable first poetic composition (Adi Kavya).

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 10
← వెనుకటి సర్గ 9 (సీతాదేవి అహింసా ధర్మోపదేశం (Sita Devi Ahimsa Dharmopadesam))తరువాతి సర్గ 11 (అగస్త్యభ్రాత్రాశ్రమ దర్శనం & అగస్త్య మహిమ (Agastya Bhratrasrama & Agastya Mahima)) →
సర్గ 10 - శ్రీరాముని శరణాగత రక్షణ సమర్థన (Sri Ramuni Saranagata Rakshana Samarthanam) దైవిక చిత్రం
సర్గ 1: మహర్షిసంఘ దర్శనం (Maharshi Sangha Darshanam)సర్గ 2: విరాధ రాక్షస దర్శనం (Viradha Rakshasa Darshanam)సర్గ 3: విరాధ సంవాదము & యుద్ధము (Viradha Samvadamu & Yuddhamu)సర్గ 4: విరాధ వధ & శాపవిమోచనము (Viradha Vadha & Sapavimochanamu)సర్గ 5: శరభంగ ఆశ్రమ దర్శనం & బ్రహ్మలోక గమనం (Sarabhanga Asrama Darshanam)సర్గ 6: మునుల శరణాగతి & రక్షోవధ ప్రతిజ్ఞ (Munula Saranagati & Rakshovadha Pratidnya)సర్గ 7: సుతీక్ష్ణ ఆశ్రమ ప్రవేశం (Suteekshna Asrama Pravesam)సర్గ 8: సుతీక్ష్ణుని వీడ్కోలు (Suteekshnuni Veedkolu)సర్గ 9: సీతాదేవి అహింసా ధర్మోపదేశం (Sita Devi Ahimsa Dharmopadesam)సర్గ 10: శ్రీరాముని శరణాగత రక్షణ సమర్థన (Sri Ramuni Saranagata Rakshana Samarthanam)సర్గ 11: అగస్త్యభ్రాత్రాశ్రమ దర్శనం & అగస్త్య మహిమ (Agastya Bhratrasrama & Agastya Mahima)సర్గ 12: అగస్త్యాశ్రమ ప్రవేశం & దివ్యాయుధ గ్రహణం (Agastyasrama Pravesam & Divyayudha Grahanam)సర్గ 13: పంచవటీ మార్గదర్శనం (Panchavati Margadarshanam)సర్గ 14: జటాయు దర్శనం & మైత్రి (Jatayu Darshanam & Maitri)సర్గ 15: పంచవటీ ప్రవేశం & పర్ణశాలా నిర్మాణం (Panchavati Pravesam & Parnasala Nirmanam)సర్గ 16: హేమంత రుతు వర్ణన (Hemanta Rutu Varnana)సర్గ 17: శూర్పణఖ ఆగమనం (Surpanakha Agamanam)సర్గ 18: శూర్పణఖ కర్ణనాసికా ఛేదం (Surpanakha Karna Nasika Chedam)సర్గ 19: శూర్పణఖ ఖరుని ఆశ్రయించుట (Surpanakha Kharuni Asrayinchuta)సర్గ 20: ఖరుని చతుర్దశ రాక్షస ప్రేరణ (Kharuni Chaturdasa Rakshasa Prerana)సర్గ 21: చతుర్దశరక్షోవధః (Chaturdasa Rakshovadha)సర్గ 22: శూర్పణఖా పునరాగమనం (Surpanakha Punaragamanam)సర్గ 23: ఖరుని చతుర్దశ సహస్ర సేనా ప్రస్థానం (Kharuni Chaturdasa Sahasra Sena Prasthanam)సర్గ 24: శ్రీరాముని యుద్ధ సన్నద్ధత (Sri Ramuni Yuddha Sannaddhata)సర్గ 25: రాక్షస సేనా నిర్మూలన (Rakshasa Sena Nirmulana)సర్గ 26: దూషణ వధ (Dushana Vadha)సర్గ 27: త్రిశిర వధ (Trishiro Vadha)సర్గ 28: ఖర ద్వంద్వ యుద్ధం (Khara Dwandwa Yuddham)సర్గ 29: శ్రీరామ ఖర సంవాదం (Sri Rama Khara Samvadam)సర్గ 30: ఖర వధ & దేవతల జయజయధ్వానాలు (Khara Vadha & Devatala Jayajayadhwanalu)సర్గ 31: అకంపన రావణ సంవాదం (Akampana Ravana Samvadam)సర్గ 32: శూర్పణఖ లంకా ప్రవేశం (Surpanakha Lanka Pravesam)సర్గ 33: శూర్పణఖ రాజనీతి ప్రబోధం (Surpanakha Rajaneeti Prabodham)సర్గ 34: శూర్పణఖ సీతా సౌందర్య వర్ణన (Surpanakha Sita Soundarya Varnana)సర్గ 35: రావణ మారీచ సమాగమం (Ravana Maricha Samagamam)సర్గ 36: మారీచుని హితవచనం (Marichuni Hitavachanam)సర్గ 37: మారీచుని పూర్వానుభవ కథనం (Marichuni Poorvanubhava Kathanam)సర్గ 38: మారీచుని దండకారణ్య భయోదంతం (Marichuni Dandakaranya Bhayodantam)సర్గ 39: మారీచుని ధర్మోపదేశం (Marichuni Dharmopadesam)సర్గ 40: రావణుని క్రోధాజ్ఞ (Ravana Krodhadnya)సర్గ 41: మారీచోద్యమః (Marichodyama)సర్గ 42: మాయామృగ దర్శనం (Mayamriga Darshanam)సర్గ 43: మాయామృగాకర్షణ & శ్రీరాముని వేట (Mayamrigakarshana & Sri Ramuni Veta)సర్గ 44: మారీచ వధ & కపట ఆర్తనాదం (Maricha Vadha & Kapata Artanadam)సర్గ 45: లక్ష్మణ ప్రస్థానం (Lakshmana Prasthanam)సర్గ 46: భిక్షురూప రావణ దర్శనం (Bhikshurupa Ravana Darshanam)సర్గ 47: రావణ మైథిలీ సంవాదం (Ravana Mythili Samvadam)సర్గ 48: రావణ ప్రరోచనం (Ravana Prarochanam)సర్గ 49: సీతాపహరణం (Sita Apaharanam)సర్గ 50: జటాయు సందర్శనం & హెచ్చరిక (Jatayu Sandarshanam & Heccharika)సర్గ 51: జటాయు రావణ ఘోర యుద్ధం (Jatayu Ravana Ghora Yuddham)సర్గ 52: జటాయు పతనం & సీతా విలాపం (Jatayu Patanam & Sita Vilapam)సర్గ 53: రావణాభితర్జనం (Ravana Abhitarjanam)సర్గ 54: ఆభరణ క్షేపణం (Abharana Kshepanam)సర్గ 55: లంకాంతఃపుర దర్శనం (Lanka Antahpura Darshanam)సర్గ 56: అశోకవన ప్రవేశం (Ashokavana Pravesam)సర్గ 57: రామ లక్ష్మణ సమాగమం (Rama Lakshmana Samagamam)సర్గ 58: పర్ణశాలా శూన్యతా దర్శనం (Parnasala Soonyata Darshanam)సర్గ 59: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 60: సీతాన్వేషణారంభం (Sitanveshana Arambham)సర్గ 61: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 62: శ్రీరామ శోకావేశం (Sri Rama Sokavesham)సర్గ 63: శ్రీరామ దీనాలాపం (Sri Rama Deenalapam)సర్గ 64: శ్రీరామ లోకసంహార సంకల్పం (Sri Rama Lokasamhara Sankalpam)సర్గ 65: లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam)సర్గ 66: లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam)సర్గ 67: జటాయు దర్శనం (Jatayu Darshanam)సర్గ 68: జటాయు మోక్షం (Jatayu Moksham)సర్గ 69: క్రౌంచారణ్య ప్రవేశం & అయోముఖీ విరూపణం (Krauncharanya Pravesam & Ayomukhi Virupanam)సర్గ 70: కబంధ దర్శనం (Kabandha Darshanam)సర్గ 71: కబంధ బాహుచ్ఛేదం & శాపవృత్తాంతం (Kabandha Bahuchedam & Sapavruttantam)సర్గ 72: కబంధ సంస్కారం & సుగ్రీవ సఖ్యోపదేశం (Kabandha Samskaram & Sugriva Sakhyopadesam)సర్గ 73: మాతంగాశ్రమ పంపా మార్గదర్శనం (Matangasrama Pampa Margadarshanam)సర్గ 74: శబరీ ఆతిథ్యం & శబరీ మోక్షం (Shabari Atithyam & Shabari Moksham)సర్గ 75: పంపా సరోవర ప్రవేశం (Pampa Sarovara Pravesam - Aranyakanda Samapti)