ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Aranyakanda: సర్గ 59 - శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)

110%

ప్రాణప్రియయైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరామచంద్రుడు శోకసముద్రమున మునిగి కన్నీరుమున్నీరై విలపించుట.

శ్లోకం 3.59.1
|| లక్ష్మణాగమనవిగర్హణమ్ ||

శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణము అరణ్యకాండ సర్గ 59 శీర్షికా పరిచయము: "లక్ష్మణాగమనవిగర్హణమ్". ఈ సర్గయందు మహర్షి వాల్మీకి రామాయణ దివ్య కథా వృత్తాంతాన్ని శాస్త్రీయ గౌరవముతో ఆవిష్కరించారు.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.2
అథాశ్రమాదుపావృత్తమంతరా రఘునందనః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అథాశ్రమాదుపావృత్తమంతరా రఘునందనః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.3
పరిపప్రచ్ఛ సౌమిత్రిం రామో దుఃఖార్దితం పునః || ౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "పరిపప్రచ్ఛ సౌమిత్రిం రామో దుఃఖార్దితం పునః || ౧ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.4
తమువాచ కిమర్థం త్వమాగతోఽపాస్య మైథిలీమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తమువాచ కిమర్థం త్వమాగతోఽపాస్య మైథిలీమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.5
యదా సా తవ విశ్వాసాద్వనే విరహితా మయా || ౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యదా సా తవ విశ్వాసాద్వనే విరహితా మయా || ౨ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.6
దృష్ట్వైవాభ్యాగతం త్వాం మే మైథిలీం త్యజ్య లక్ష్మణ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దృష్ట్వైవాభ్యాగతం త్వాం మే మైథిలీం త్యజ్య లక్ష్మణ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.7
శంకమానం మహత్పాపం యత్సత్యం వ్యథితం మనః || ౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శంకమానం మహత్పాపం యత్సత్యం వ్యథితం మనః || ౩ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.8
స్ఫురతే నయనం సవ్యం బాహుశ్చ హృదయం చ మే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స్ఫురతే నయనం సవ్యం బాహుశ్చ హృదయం చ మే |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.9
దృష్ట్వా లక్ష్మణ దూరే త్వాం సీతావిరహితం పథి || ౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దృష్ట్వా లక్ష్మణ దూరే త్వాం సీతావిరహితం పథి || ౪ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.10
ఏవముక్తస్తు సౌమిత్రిర్లక్ష్మణః శుభలక్షణః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏవముక్తస్తు సౌమిత్రిర్లక్ష్మణః శుభలక్షణః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.11
భూయో దుఃఖసమావిష్టో దుఃఖితం రామమబ్రవీత్ || ౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "భూయో దుఃఖసమావిష్టో దుఃఖితం రామమబ్రవీత్ || ౫ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.12
న స్వయం కామకారేణ తాం త్యక్త్వాహమిహాగతః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న స్వయం కామకారేణ తాం త్యక్త్వాహమిహాగతః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.13
ప్రచోదితస్తయైవోగ్రైస్త్వత్సకాశమిహాగతః || ౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ప్రచోదితస్తయైవోగ్రైస్త్వత్సకాశమిహాగతః || ౬ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.14
ఆర్యేణేవ పరాక్రుష్టం హా సీతే లక్ష్మణేతి చ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఆర్యేణేవ పరాక్రుష్టం హా సీతే లక్ష్మణేతి చ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.15
పరిత్రాహీతి యద్వాక్యం మైథిల్యాస్తచ్ఛ్రుతిం గతమ్ || ౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "పరిత్రాహీతి యద్వాక్యం మైథిల్యాస్తచ్ఛ్రుతిం గతమ్ || ౭ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.16
సా తమార్తస్వరం శ్రుత్వా తవ స్నేహేన మైథిలీ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సా తమార్తస్వరం శ్రుత్వా తవ స్నేహేన మైథిలీ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.17
గచ్ఛ గచ్ఛేతి మామాహ రుదంతీ భయవిహ్వలా || ౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "గచ్ఛ గచ్ఛేతి మామాహ రుదంతీ భయవిహ్వలా || ౮ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.18
ప్రచోద్యమానేన మయా గచ్ఛేతి బహుశస్తయా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ప్రచోద్యమానేన మయా గచ్ఛేతి బహుశస్తయా |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.19
ప్రత్యుక్తా మైథిలీ వాక్యమిదం త్వత్ప్రత్యయాన్వితమ్ || ౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ప్రత్యుక్తా మైథిలీ వాక్యమిదం త్వత్ప్రత్యయాన్వితమ్ || ౯ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.20
న తత్పశ్యామ్యహం రక్షో యదస్య భయమావహేత్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న తత్పశ్యామ్యహం రక్షో యదస్య భయమావహేత్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.21
నిర్వృతా భవ నాస్త్యేతత్కేనాప్యేవముదాహృతమ్ || ౧౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నిర్వృతా భవ నాస్త్యేతత్కేనాప్యేవముదాహృతమ్ || ౧౦ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.22
విగర్హితం చ నీచం చ కథమార్యోఽభిధాస్యతి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "విగర్హితం చ నీచం చ కథమార్యోఽభిధాస్యతి |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.23
త్రాహీతి వచనం సీతే యస్త్రాయేత్త్రిదశానపి || ౧౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "త్రాహీతి వచనం సీతే యస్త్రాయేత్త్రిదశానపి || ౧౧ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.24
కింనిమిత్తం తు కేనాపి భ్రాతురాలంబ్య మే స్వరమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కింనిమిత్తం తు కేనాపి భ్రాతురాలంబ్య మే స్వరమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.25
రాక్షసేనేరితం వాక్యం త్రాహి త్రాహీతి శోభనే || ౧౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రాక్షసేనేరితం వాక్యం త్రాహి త్రాహీతి శోభనే || ౧౨ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.26
విస్వరం వ్యాహృతం వాక్యం లక్ష్మణ త్రాహి మామితి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "విస్వరం వ్యాహృతం వాక్యం లక్ష్మణ త్రాహి మామితి |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.27
న భవత్యా వ్యథా కార్యా కునారీజనసేవితా || ౧౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న భవత్యా వ్యథా కార్యా కునారీజనసేవితా || ౧౩ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.28
అలం వైక్లవ్యమాలంబ్య స్వస్థా భవ నిరుత్సుకా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అలం వైక్లవ్యమాలంబ్య స్వస్థా భవ నిరుత్సుకా |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.29
న సోఽస్తి త్రిషు లోకేషు పుమాన్ వై రాఘవం రణే || ౧౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న సోఽస్తి త్రిషు లోకేషు పుమాన్ వై రాఘవం రణే || ౧౪ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.30
జాతో వా జాయమానో వా సంయుగే యః పరాజయేత్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "జాతో వా జాయమానో వా సంయుగే యః పరాజయేత్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.31
న జయ్యో రాఘవో యుద్ధే దేవైః శక్రపురోగమైః || ౧౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న జయ్యో రాఘవో యుద్ధే దేవైః శక్రపురోగమైః || ౧౫ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.32
ఏవముక్తా తు వైదేహీ పరిమోహితచేతనా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏవముక్తా తు వైదేహీ పరిమోహితచేతనా |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.33
ఉవాచాశ్రూణి ముంచంతీ దారుణం మామిదం వచః || ౧౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఉవాచాశ్రూణి ముంచంతీ దారుణం మామిదం వచః || ౧౬ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.34
భావో మయి తావాత్యర్థం పాప ఏవ నివేశితః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "భావో మయి తావాత్యర్థం పాప ఏవ నివేశితః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.35
వినష్టే భ్రాతరి ప్రాప్తుం న చ త్వం మామవాప్స్యసి || ౧౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వినష్టే భ్రాతరి ప్రాప్తుం న చ త్వం మామవాప్స్యసి || ౧౭ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.36
సంకేతాద్భరతేన త్వం రామం సమనుగచ్ఛసి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సంకేతాద్భరతేన త్వం రామం సమనుగచ్ఛసి |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.37
క్రోశంతం హి యథాత్యర్థం నైవమభ్యవపద్యసే || ౧౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "క్రోశంతం హి యథాత్యర్థం నైవమభ్యవపద్యసే || ౧౮ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.38
రిపుః ప్రచ్ఛన్నచారీ త్వం మదర్థమనుగచ్ఛసి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రిపుః ప్రచ్ఛన్నచారీ త్వం మదర్థమనుగచ్ఛసి |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.39
రాఘవస్యాంతరప్రేప్సుస్తథైనం నాభిపద్యసే || ౧౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రాఘవస్యాంతరప్రేప్సుస్తథైనం నాభిపద్యసే || ౧౯ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.40
ఏవముక్తో హి వైదేహ్యా సంరబ్ధో రక్తలోచనః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏవముక్తో హి వైదేహ్యా సంరబ్ధో రక్తలోచనః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.41
క్రోధాత్ ప్రస్ఫురమాణోష్ఠ ఆశ్రమాదభినిర్గతః || ౨౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "క్రోధాత్ ప్రస్ఫురమాణోష్ఠ ఆశ్రమాదభినిర్గతః || ౨౦ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.42
ఏవం బ్రువాణం సౌమిత్రిం రామః సంతాపమోహితః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏవం బ్రువాణం సౌమిత్రిం రామః సంతాపమోహితః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.43
అబ్రవీద్దుష్కృతం సౌమ్య తాం వినా యత్త్వమాగతః || ౨౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అబ్రవీద్దుష్కృతం సౌమ్య తాం వినా యత్త్వమాగతః || ౨౧ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.44
జానన్నపి సమర్థం మాం రాక్షసాం వినివారణే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "జానన్నపి సమర్థం మాం రాక్షసాం వినివారణే |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.45
అనేన క్రోధవాక్యేన మైథిల్యా నిస్సృతో భవాన్ || ౨౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అనేన క్రోధవాక్యేన మైథిల్యా నిస్సృతో భవాన్ || ౨౨ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.46
న హి తే పరితుష్యామి త్యక్త్వా యద్యాసి మైథిలీమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న హి తే పరితుష్యామి త్యక్త్వా యద్యాసి మైథిలీమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.47
క్రుద్ధాయాః పరుషం వాక్యం శ్రుత్వా యత్త్వమిహాగతః || ౨౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "క్రుద్ధాయాః పరుషం వాక్యం శ్రుత్వా యత్త్వమిహాగతః || ౨౩ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.48
సర్వథా త్వపనీతం తే సీతయా యత్ప్రచోదితః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సర్వథా త్వపనీతం తే సీతయా యత్ప్రచోదితః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.49
క్రోధస్య వశమాపన్నో నాకరోః శాసనం మమ || ౨౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "క్రోధస్య వశమాపన్నో నాకరోః శాసనం మమ || ౨౪ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.50
అసౌ హి రాక్షసః శేతే శరేణాభిహతో మయా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అసౌ హి రాక్షసః శేతే శరేణాభిహతో మయా |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.51
మృగరూపేణ యేనాహమాశ్రమాదపవాహితః || ౨౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మృగరూపేణ యేనాహమాశ్రమాదపవాహితః || ౨౫ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.52
వికృష్య చాపం పరిధాయ సాయకం

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వికృష్య చాపం పరిధాయ సాయకం" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.53
సలీలబాణేన చ తాడితో మయా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సలీలబాణేన చ తాడితో మయా |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.54
మార్గీం తనుం త్యజ్య స విక్లబస్వరో

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మార్గీం తనుం త్యజ్య స విక్లబస్వరో" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.55
బభూవ కేయూరధరః స రాక్షసః || ౨౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "బభూవ కేయూరధరః స రాక్షసః || ౨౬ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.56
శరాహతేనైవ తదార్తయా గిరా

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శరాహతేనైవ తదార్తయా గిరా" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.57
స్వరం మమాలంబ్య సుదూరసంశ్రవమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స్వరం మమాలంబ్య సుదూరసంశ్రవమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.58
ఉదాహృతం తద్వచనం సుదారుణం

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఉదాహృతం తద్వచనం సుదారుణం" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.59
త్వమాగతో యేన విహాయ మైథిలీమ్ || ౨౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): ప్రాణసమానురాలైన సీత వియోగమునకు తాళలేక శ్రీరాముడు నేలపై బడి విలపించిన ఘట్టము. ఆమె మధుర సంభాషణలను, రాజభోగాలను విడిచి తన వెంట వనవాసమునకు వచ్చిన త్యాగాన్ని తలచుకుంటూ కన్నీరుమున్నీరై శోకించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "త్వమాగతో యేన విహాయ మైథిలీమ్ || ౨౭ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
శ్లోకం 3.59.60
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే ఏకోనషష్టితమః సర్గః || ౫౯ ||

ఇతి శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే సర్గ 59 సంపూర్ణము. ఈ పవిత్ర సర్గ పారాయణము వలన శ్రీరామచంద్రుని దివ్యానుగ్రహము, ధర్మజయము మరియు సమస్త కష్టనివారణ చేకూరుతాయి.

English Translation

Thus concludes Sarga 59 of Aranya Kanda in the epic Valmiki Ramayana, the revered Adi Kavya.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 59
← వెనుకటి సర్గ 58 (పర్ణశాలా శూన్యతా దర్శనం (Parnasala Soonyata Darshanam))తరువాతి సర్గ 60 (సీతాన్వేషణారంభం (Sitanveshana Arambham)) →
సర్గ 59 - శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam) దైవిక చిత్రం
సర్గ 1: మహర్షిసంఘ దర్శనం (Maharshi Sangha Darshanam)సర్గ 2: విరాధ రాక్షస దర్శనం (Viradha Rakshasa Darshanam)సర్గ 3: విరాధ సంవాదము & యుద్ధము (Viradha Samvadamu & Yuddhamu)సర్గ 4: విరాధ వధ & శాపవిమోచనము (Viradha Vadha & Sapavimochanamu)సర్గ 5: శరభంగ ఆశ్రమ దర్శనం & బ్రహ్మలోక గమనం (Sarabhanga Asrama Darshanam)సర్గ 6: మునుల శరణాగతి & రక్షోవధ ప్రతిజ్ఞ (Munula Saranagati & Rakshovadha Pratidnya)సర్గ 7: సుతీక్ష్ణ ఆశ్రమ ప్రవేశం (Suteekshna Asrama Pravesam)సర్గ 8: సుతీక్ష్ణుని వీడ్కోలు (Suteekshnuni Veedkolu)సర్గ 9: సీతాదేవి అహింసా ధర్మోపదేశం (Sita Devi Ahimsa Dharmopadesam)సర్గ 10: శ్రీరాముని శరణాగత రక్షణ సమర్థన (Sri Ramuni Saranagata Rakshana Samarthanam)సర్గ 11: అగస్త్యభ్రాత్రాశ్రమ దర్శనం & అగస్త్య మహిమ (Agastya Bhratrasrama & Agastya Mahima)సర్గ 12: అగస్త్యాశ్రమ ప్రవేశం & దివ్యాయుధ గ్రహణం (Agastyasrama Pravesam & Divyayudha Grahanam)సర్గ 13: పంచవటీ మార్గదర్శనం (Panchavati Margadarshanam)సర్గ 14: జటాయు దర్శనం & మైత్రి (Jatayu Darshanam & Maitri)సర్గ 15: పంచవటీ ప్రవేశం & పర్ణశాలా నిర్మాణం (Panchavati Pravesam & Parnasala Nirmanam)సర్గ 16: హేమంత రుతు వర్ణన (Hemanta Rutu Varnana)సర్గ 17: శూర్పణఖ ఆగమనం (Surpanakha Agamanam)సర్గ 18: శూర్పణఖ కర్ణనాసికా ఛేదం (Surpanakha Karna Nasika Chedam)సర్గ 19: శూర్పణఖ ఖరుని ఆశ్రయించుట (Surpanakha Kharuni Asrayinchuta)సర్గ 20: ఖరుని చతుర్దశ రాక్షస ప్రేరణ (Kharuni Chaturdasa Rakshasa Prerana)సర్గ 21: చతుర్దశరక్షోవధః (Chaturdasa Rakshovadha)సర్గ 22: శూర్పణఖా పునరాగమనం (Surpanakha Punaragamanam)సర్గ 23: ఖరుని చతుర్దశ సహస్ర సేనా ప్రస్థానం (Kharuni Chaturdasa Sahasra Sena Prasthanam)సర్గ 24: శ్రీరాముని యుద్ధ సన్నద్ధత (Sri Ramuni Yuddha Sannaddhata)సర్గ 25: రాక్షస సేనా నిర్మూలన (Rakshasa Sena Nirmulana)సర్గ 26: దూషణ వధ (Dushana Vadha)సర్గ 27: త్రిశిర వధ (Trishiro Vadha)సర్గ 28: ఖర ద్వంద్వ యుద్ధం (Khara Dwandwa Yuddham)సర్గ 29: శ్రీరామ ఖర సంవాదం (Sri Rama Khara Samvadam)సర్గ 30: ఖర వధ & దేవతల జయజయధ్వానాలు (Khara Vadha & Devatala Jayajayadhwanalu)సర్గ 31: అకంపన రావణ సంవాదం (Akampana Ravana Samvadam)సర్గ 32: శూర్పణఖ లంకా ప్రవేశం (Surpanakha Lanka Pravesam)సర్గ 33: శూర్పణఖ రాజనీతి ప్రబోధం (Surpanakha Rajaneeti Prabodham)సర్గ 34: శూర్పణఖ సీతా సౌందర్య వర్ణన (Surpanakha Sita Soundarya Varnana)సర్గ 35: రావణ మారీచ సమాగమం (Ravana Maricha Samagamam)సర్గ 36: మారీచుని హితవచనం (Marichuni Hitavachanam)సర్గ 37: మారీచుని పూర్వానుభవ కథనం (Marichuni Poorvanubhava Kathanam)సర్గ 38: మారీచుని దండకారణ్య భయోదంతం (Marichuni Dandakaranya Bhayodantam)సర్గ 39: మారీచుని ధర్మోపదేశం (Marichuni Dharmopadesam)సర్గ 40: రావణుని క్రోధాజ్ఞ (Ravana Krodhadnya)సర్గ 41: మారీచోద్యమః (Marichodyama)సర్గ 42: మాయామృగ దర్శనం (Mayamriga Darshanam)సర్గ 43: మాయామృగాకర్షణ & శ్రీరాముని వేట (Mayamrigakarshana & Sri Ramuni Veta)సర్గ 44: మారీచ వధ & కపట ఆర్తనాదం (Maricha Vadha & Kapata Artanadam)సర్గ 45: లక్ష్మణ ప్రస్థానం (Lakshmana Prasthanam)సర్గ 46: భిక్షురూప రావణ దర్శనం (Bhikshurupa Ravana Darshanam)సర్గ 47: రావణ మైథిలీ సంవాదం (Ravana Mythili Samvadam)సర్గ 48: రావణ ప్రరోచనం (Ravana Prarochanam)సర్గ 49: సీతాపహరణం (Sita Apaharanam)సర్గ 50: జటాయు సందర్శనం & హెచ్చరిక (Jatayu Sandarshanam & Heccharika)సర్గ 51: జటాయు రావణ ఘోర యుద్ధం (Jatayu Ravana Ghora Yuddham)సర్గ 52: జటాయు పతనం & సీతా విలాపం (Jatayu Patanam & Sita Vilapam)సర్గ 53: రావణాభితర్జనం (Ravana Abhitarjanam)సర్గ 54: ఆభరణ క్షేపణం (Abharana Kshepanam)సర్గ 55: లంకాంతఃపుర దర్శనం (Lanka Antahpura Darshanam)సర్గ 56: అశోకవన ప్రవేశం (Ashokavana Pravesam)సర్గ 57: రామ లక్ష్మణ సమాగమం (Rama Lakshmana Samagamam)సర్గ 58: పర్ణశాలా శూన్యతా దర్శనం (Parnasala Soonyata Darshanam)సర్గ 59: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 60: సీతాన్వేషణారంభం (Sitanveshana Arambham)సర్గ 61: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 62: శ్రీరామ శోకావేశం (Sri Rama Sokavesham)సర్గ 63: శ్రీరామ దీనాలాపం (Sri Rama Deenalapam)సర్గ 64: శ్రీరామ లోకసంహార సంకల్పం (Sri Rama Lokasamhara Sankalpam)సర్గ 65: లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam)సర్గ 66: లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam)సర్గ 67: జటాయు దర్శనం (Jatayu Darshanam)సర్గ 68: జటాయు మోక్షం (Jatayu Moksham)సర్గ 69: క్రౌంచారణ్య ప్రవేశం & అయోముఖీ విరూపణం (Krauncharanya Pravesam & Ayomukhi Virupanam)సర్గ 70: కబంధ దర్శనం (Kabandha Darshanam)సర్గ 71: కబంధ బాహుచ్ఛేదం & శాపవృత్తాంతం (Kabandha Bahuchedam & Sapavruttantam)సర్గ 72: కబంధ సంస్కారం & సుగ్రీవ సఖ్యోపదేశం (Kabandha Samskaram & Sugriva Sakhyopadesam)సర్గ 73: మాతంగాశ్రమ పంపా మార్గదర్శనం (Matangasrama Pampa Margadarshanam)సర్గ 74: శబరీ ఆతిథ్యం & శబరీ మోక్షం (Shabari Atithyam & Shabari Moksham)సర్గ 75: పంపా సరోవర ప్రవేశం (Pampa Sarovara Pravesam - Aranyakanda Samapti)