ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Aranyakanda: సర్గ 18 - శూర్పణఖ కర్ణనాసికా ఛేదం (Surpanakha Karna Nasika Chedam)

110%

క్రోధముతో సీతాదేవిపైకి దూకిన శూర్పణఖను శ్రీరాముని ఆజ్ఞానుసారం లక్ష్మణుడు ముక్కు, చెవులు కోసి విరూపిణిగా చేయుట.

శ్లోకం 3.18.1
|| శూర్పణఖావిరూపణమ్ ||

శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణము అరణ్యకాండ సర్గ 18 శీర్షికా పరిచయము: "శూర్పణఖావిరూపణమ్". ఈ సర్గయందు మహర్షి వాల్మీకి రామాయణ దివ్య కథా వృత్తాంతాన్ని శాస్త్రీయ గౌరవముతో ఆవిష్కరించారు.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.2
తాతః శూర్పణఖాం రామః కామపాశావపాశితామ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తాతః శూర్పణఖాం రామః కామపాశావపాశితామ్ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.3
స్వచ్ఛయా శ్లక్ష్ణయా వాచా స్మితపూర్వమథాబ్రవీత్ || ౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స్వచ్ఛయా శ్లక్ష్ణయా వాచా స్మితపూర్వమథాబ్రవీత్ || ౧ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.4
కృతదారోఽస్మి భవతి భార్యేయం దయితా మమ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కృతదారోఽస్మి భవతి భార్యేయం దయితా మమ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.5
త్వద్విధానాం తు నారీణాం సుదుఃఖా ససపత్నతా || ౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "త్వద్విధానాం తు నారీణాం సుదుఃఖా ససపత్నతా || ౨ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.6
అనుజస్త్వేష మే భ్రాతా శీలవాన్ ప్రియదర్శనః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అనుజస్త్వేష మే భ్రాతా శీలవాన్ ప్రియదర్శనః |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.7
శ్రీమానకృతదారశ్చ లక్ష్మణో నామ వీర్యవాన్ || ౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శ్రీమానకృతదారశ్చ లక్ష్మణో నామ వీర్యవాన్ || ౩ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.8
అపూర్వీ భార్యయా చార్థీ తరుణః ప్రియదర్శనః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అపూర్వీ భార్యయా చార్థీ తరుణః ప్రియదర్శనః |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.9
అనురూపశ్చ తే భర్తా రూపస్యాస్య భవిష్యతి || ౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అనురూపశ్చ తే భర్తా రూపస్యాస్య భవిష్యతి || ౪ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.10
ఏనం భజ విశాలాక్షి భర్తారం భ్రాతరం మమ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏనం భజ విశాలాక్షి భర్తారం భ్రాతరం మమ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.11
అసపత్నా వరారోహే మేరుమర్కప్రభా యథా || ౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అసపత్నా వరారోహే మేరుమర్కప్రభా యథా || ౫ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.12
ఇతి రామేణ సా ప్రోక్తా రాక్షసీ కామమోహితా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇతి రామేణ సా ప్రోక్తా రాక్షసీ కామమోహితా |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.13
విసృజ్య రామం సహసా తతో లక్ష్మణమబ్రవీత్ || ౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "విసృజ్య రామం సహసా తతో లక్ష్మణమబ్రవీత్ || ౬ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.14
అస్య రూపస్య తే యుక్తా భార్యాఽహం వరవర్ణినీ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అస్య రూపస్య తే యుక్తా భార్యాఽహం వరవర్ణినీ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.15
మయా సహ సుఖం సర్వాన్ దండకాన్ విచరిష్యసి || ౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మయా సహ సుఖం సర్వాన్ దండకాన్ విచరిష్యసి || ౭ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.16
ఏవముక్తస్తు సౌమిత్రీ రాక్షస్యా వాక్యకోవిదః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏవముక్తస్తు సౌమిత్రీ రాక్షస్యా వాక్యకోవిదః |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.17
తతః శూర్పణఖీం స్మిత్వా లక్ష్మణో యుక్తమబ్రవీత్ || ౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తతః శూర్పణఖీం స్మిత్వా లక్ష్మణో యుక్తమబ్రవీత్ || ౮ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.18
కథం దాసస్య మే దాసీ భార్యా భవితుమిచ్ఛసి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కథం దాసస్య మే దాసీ భార్యా భవితుమిచ్ఛసి |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.19
సోఽహమార్యేణ పరవాన్ భ్రాత్రా కమలవర్ణినీ || ౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సోఽహమార్యేణ పరవాన్ భ్రాత్రా కమలవర్ణినీ || ౯ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.20
సమృద్ధార్థస్య సిద్ధార్థా ముదితామలవర్ణినీ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సమృద్ధార్థస్య సిద్ధార్థా ముదితామలవర్ణినీ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.21
ఆర్యస్య త్వం విశాలాక్షి భార్యా భవ యవీయసీ || ౧౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఆర్యస్య త్వం విశాలాక్షి భార్యా భవ యవీయసీ || ౧౦ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.22
ఏనాం విరూపామసతీం కరాళాం నిర్ణతోదరీమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏనాం విరూపామసతీం కరాళాం నిర్ణతోదరీమ్ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.23
భార్యాం వృద్ధాం పరిత్యజ్య త్వామేవైష భజిష్యతి || ౧౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "భార్యాం వృద్ధాం పరిత్యజ్య త్వామేవైష భజిష్యతి || ౧౧ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.24
కో హి రూపమిదం శ్రేష్ఠం సంత్యజ్య వరవర్ణిని |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కో హి రూపమిదం శ్రేష్ఠం సంత్యజ్య వరవర్ణిని |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.25
మానుషీషు వరారోహే కుర్యాద్భావం విచక్షణః || ౧౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మానుషీషు వరారోహే కుర్యాద్భావం విచక్షణః || ౧౨ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.26
ఇతి సా లక్ష్మణేనోక్తా కరాళా నిర్ణతోదరీ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇతి సా లక్ష్మణేనోక్తా కరాళా నిర్ణతోదరీ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.27
మన్యతే తద్వచస్తథ్యం పరిహాసావిచక్షణా || ౧౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మన్యతే తద్వచస్తథ్యం పరిహాసావిచక్షణా || ౧౩ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.28
సా రామం పర్ణశాలాయాముపవిష్టం పరంతపమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సా రామం పర్ణశాలాయాముపవిష్టం పరంతపమ్ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.29
సీతయా సహ దుర్ధర్షమబ్రవీత్ కామమోహితా || ౧౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సీతయా సహ దుర్ధర్షమబ్రవీత్ కామమోహితా || ౧౪ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.30
ఏనాం విరూపామసతీం కరాళాం నిర్ణతోదరీమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏనాం విరూపామసతీం కరాళాం నిర్ణతోదరీమ్ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.31
వృద్ధాం భార్యామవష్టభ్య మాం న త్వం బహుమన్యసే || ౧౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వృద్ధాం భార్యామవష్టభ్య మాం న త్వం బహుమన్యసే || ౧౫ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.32
అద్యేమాం భక్షయిష్యామి పశ్యతస్తవ మానుషీమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అద్యేమాం భక్షయిష్యామి పశ్యతస్తవ మానుషీమ్ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.33
త్వయా సహ చరిష్యామి నిఃసపత్నా యథాసుఖమ్ || ౧౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "త్వయా సహ చరిష్యామి నిఃసపత్నా యథాసుఖమ్ || ౧౬ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.34
ఇత్యుక్త్వా మృగశాబాక్షీమలాతసదృశేక్షణా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇత్యుక్త్వా మృగశాబాక్షీమలాతసదృశేక్షణా |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.35
అభ్యధావత్ సుసంక్రుద్ధా మహోల్కా రోహిణీమివ || ౧౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అభ్యధావత్ సుసంక్రుద్ధా మహోల్కా రోహిణీమివ || ౧౭ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.36
తాం మృత్యుపాశప్రతిమామాపతంతీం మహాబలః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తాం మృత్యుపాశప్రతిమామాపతంతీం మహాబలః |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.37
నిగృహ్య రామః కుపితస్తతో లక్ష్మణమబ్రవీత్ || ౧౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నిగృహ్య రామః కుపితస్తతో లక్ష్మణమబ్రవీత్ || ౧౮ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.38
క్రూరైరనార్యైః సౌమిత్రే పరిహాసః కథంచన |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "క్రూరైరనార్యైః సౌమిత్రే పరిహాసః కథంచన |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.39
న కార్యః పశ్య వైదేహీం కథంచిత్ సౌమ్య జీవతీమ్ || ౧౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న కార్యః పశ్య వైదేహీం కథంచిత్ సౌమ్య జీవతీమ్ || ౧౯ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.40
ఇమాం విరూపామసతీమతిమత్తాం మహోదరీమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇమాం విరూపామసతీమతిమత్తాం మహోదరీమ్ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.41
రాక్షసీం పురుషవ్యాఘ్ర విరూపయితుమర్హసి || ౨౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రాక్షసీం పురుషవ్యాఘ్ర విరూపయితుమర్హసి || ౨౦ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.42
ఇత్యుక్తో లక్ష్మణస్తస్యాః క్రుద్ధో రామస్య పార్శ్వతః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇత్యుక్తో లక్ష్మణస్తస్యాః క్రుద్ధో రామస్య పార్శ్వతః |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.43
ఉద్ధృత్య ఖడ్గం చిచ్ఛేద కర్ణనాసం మహాబలః || ౨౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఉద్ధృత్య ఖడ్గం చిచ్ఛేద కర్ణనాసం మహాబలః || ౨౧ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.44
నికృత్తకర్ణనాసా తు విస్వరం సా వినద్య చ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నికృత్తకర్ణనాసా తు విస్వరం సా వినద్య చ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.45
యథాగతం ప్రదుద్రావ ఘోరా శూర్పణఖా వనమ్ || ౨౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యథాగతం ప్రదుద్రావ ఘోరా శూర్పణఖా వనమ్ || ౨౨ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.46
సా విరూపా మహాఘోరా రాక్షసీ శోణితోక్షితా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సా విరూపా మహాఘోరా రాక్షసీ శోణితోక్షితా |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.47
ననాద వివిధాన్నాదాన్ యథా ప్రావృషి తోయదః || ౨౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ననాద వివిధాన్నాదాన్ యథా ప్రావృషి తోయదః || ౨౩ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.48
సా విక్షరంతీ రుధిరం బహుధా ఘోరదర్శనా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సా విక్షరంతీ రుధిరం బహుధా ఘోరదర్శనా |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.49
ప్రగృహ్య బాహూ గర్జంతీ ప్రవివేశ మహావనమ్ || ౨౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ప్రగృహ్య బాహూ గర్జంతీ ప్రవివేశ మహావనమ్ || ౨౪ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.50
తతస్తు సా రాక్షససంఘసంవృతం

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తతస్తు సా రాక్షససంఘసంవృతం" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.51
ఖరం జనస్థానగతం విరూపితా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఖరం జనస్థానగతం విరూపితా |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.52
ఉపేత్య తం భ్రాతరముగ్రదర్శనం

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఉపేత్య తం భ్రాతరముగ్రదర్శనం" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.53
పపాత భూమౌ గగనాద్యథాఽశనిః || ౨౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "పపాత భూమౌ గగనాద్యథాఽశనిః || ౨౫ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.54
తతః సభార్యం భయమోహమూర్ఛితా

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తతః సభార్యం భయమోహమూర్ఛితా" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.55
సలక్ష్మణం రాఘవమాగతం వనమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సలక్ష్మణం రాఘవమాగతం వనమ్ |" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.56
విరూపణం చాత్మని శోణితోక్షితా

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "విరూపణం చాత్మని శోణితోక్షితా" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.57
శశంస సర్వం భగినీ ఖరస్య సా || ౨౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణుల చతుర సంభాషణతో ఆగ్రహించిన శూర్పణఖ సీతాదేవిని మ్రింగబోగా, శ్రీరాముని ఆజ్ఞతో లక్ష్మణుడు ఖడ్గమును దూసి ఆమె ముక్కు, చెవులను ఖండించిన ఘట్టము. విరూపిణియైన రాక్షసి రక్తము కారుతూ ఆక్రోశముతో అరణ్యమున పారిపోయెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శశంస సర్వం భగినీ ఖరస్య సా || ౨౬ ||" ఈ శ్లోక భాగమునందు రామాయణ కథా క్రమము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని అప్రతిహత దివ్య తేజస్సు శాస్త్రీయ గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
శ్లోకం 3.18.58
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే అష్టాదశః సర్గః || ౧౮ ||

ఇతి శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే సర్గ 18 సంపూర్ణము. ఈ పవిత్ర సర్గ పారాయణము వలన శ్రీరామచంద్రుని అనుగ్రహము, ధర్మబుద్ధి మరియు ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యములు ప్రాప్తిస్తాయి.

English Translation

Thus concludes Sarga 18 of Aranya Kanda in the epic Valmiki Ramayana, the revered Adi Kavya.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 18
← వెనుకటి సర్గ 17 (శూర్పణఖ ఆగమనం (Surpanakha Agamanam))తరువాతి సర్గ 19 (శూర్పణఖ ఖరుని ఆశ్రయించుట (Surpanakha Kharuni Asrayinchuta)) →
సర్గ 18 - శూర్పణఖ కర్ణనాసికా ఛేదం (Surpanakha Karna Nasika Chedam) దైవిక చిత్రం
సర్గ 1: మహర్షిసంఘ దర్శనం (Maharshi Sangha Darshanam)సర్గ 2: విరాధ రాక్షస దర్శనం (Viradha Rakshasa Darshanam)సర్గ 3: విరాధ సంవాదము & యుద్ధము (Viradha Samvadamu & Yuddhamu)సర్గ 4: విరాధ వధ & శాపవిమోచనము (Viradha Vadha & Sapavimochanamu)సర్గ 5: శరభంగ ఆశ్రమ దర్శనం & బ్రహ్మలోక గమనం (Sarabhanga Asrama Darshanam)సర్గ 6: మునుల శరణాగతి & రక్షోవధ ప్రతిజ్ఞ (Munula Saranagati & Rakshovadha Pratidnya)సర్గ 7: సుతీక్ష్ణ ఆశ్రమ ప్రవేశం (Suteekshna Asrama Pravesam)సర్గ 8: సుతీక్ష్ణుని వీడ్కోలు (Suteekshnuni Veedkolu)సర్గ 9: సీతాదేవి అహింసా ధర్మోపదేశం (Sita Devi Ahimsa Dharmopadesam)సర్గ 10: శ్రీరాముని శరణాగత రక్షణ సమర్థన (Sri Ramuni Saranagata Rakshana Samarthanam)సర్గ 11: అగస్త్యభ్రాత్రాశ్రమ దర్శనం & అగస్త్య మహిమ (Agastya Bhratrasrama & Agastya Mahima)సర్గ 12: అగస్త్యాశ్రమ ప్రవేశం & దివ్యాయుధ గ్రహణం (Agastyasrama Pravesam & Divyayudha Grahanam)సర్గ 13: పంచవటీ మార్గదర్శనం (Panchavati Margadarshanam)సర్గ 14: జటాయు దర్శనం & మైత్రి (Jatayu Darshanam & Maitri)సర్గ 15: పంచవటీ ప్రవేశం & పర్ణశాలా నిర్మాణం (Panchavati Pravesam & Parnasala Nirmanam)సర్గ 16: హేమంత రుతు వర్ణన (Hemanta Rutu Varnana)సర్గ 17: శూర్పణఖ ఆగమనం (Surpanakha Agamanam)సర్గ 18: శూర్పణఖ కర్ణనాసికా ఛేదం (Surpanakha Karna Nasika Chedam)సర్గ 19: శూర్పణఖ ఖరుని ఆశ్రయించుట (Surpanakha Kharuni Asrayinchuta)సర్గ 20: ఖరుని చతుర్దశ రాక్షస ప్రేరణ (Kharuni Chaturdasa Rakshasa Prerana)సర్గ 21: చతుర్దశరక్షోవధః (Chaturdasa Rakshovadha)సర్గ 22: శూర్పణఖా పునరాగమనం (Surpanakha Punaragamanam)సర్గ 23: ఖరుని చతుర్దశ సహస్ర సేనా ప్రస్థానం (Kharuni Chaturdasa Sahasra Sena Prasthanam)సర్గ 24: శ్రీరాముని యుద్ధ సన్నద్ధత (Sri Ramuni Yuddha Sannaddhata)సర్గ 25: రాక్షస సేనా నిర్మూలన (Rakshasa Sena Nirmulana)సర్గ 26: దూషణ వధ (Dushana Vadha)సర్గ 27: త్రిశిర వధ (Trishiro Vadha)సర్గ 28: ఖర ద్వంద్వ యుద్ధం (Khara Dwandwa Yuddham)సర్గ 29: శ్రీరామ ఖర సంవాదం (Sri Rama Khara Samvadam)సర్గ 30: ఖర వధ & దేవతల జయజయధ్వానాలు (Khara Vadha & Devatala Jayajayadhwanalu)సర్గ 31: అకంపన రావణ సంవాదం (Akampana Ravana Samvadam)సర్గ 32: శూర్పణఖ లంకా ప్రవేశం (Surpanakha Lanka Pravesam)సర్గ 33: శూర్పణఖ రాజనీతి ప్రబోధం (Surpanakha Rajaneeti Prabodham)సర్గ 34: శూర్పణఖ సీతా సౌందర్య వర్ణన (Surpanakha Sita Soundarya Varnana)సర్గ 35: రావణ మారీచ సమాగమం (Ravana Maricha Samagamam)సర్గ 36: మారీచుని హితవచనం (Marichuni Hitavachanam)సర్గ 37: మారీచుని పూర్వానుభవ కథనం (Marichuni Poorvanubhava Kathanam)సర్గ 38: మారీచుని దండకారణ్య భయోదంతం (Marichuni Dandakaranya Bhayodantam)సర్గ 39: మారీచుని ధర్మోపదేశం (Marichuni Dharmopadesam)సర్గ 40: రావణుని క్రోధాజ్ఞ (Ravana Krodhadnya)సర్గ 41: మారీచోద్యమః (Marichodyama)సర్గ 42: మాయామృగ దర్శనం (Mayamriga Darshanam)సర్గ 43: మాయామృగాకర్షణ & శ్రీరాముని వేట (Mayamrigakarshana & Sri Ramuni Veta)సర్గ 44: మారీచ వధ & కపట ఆర్తనాదం (Maricha Vadha & Kapata Artanadam)సర్గ 45: లక్ష్మణ ప్రస్థానం (Lakshmana Prasthanam)సర్గ 46: భిక్షురూప రావణ దర్శనం (Bhikshurupa Ravana Darshanam)సర్గ 47: రావణ మైథిలీ సంవాదం (Ravana Mythili Samvadam)సర్గ 48: రావణ ప్రరోచనం (Ravana Prarochanam)సర్గ 49: సీతాపహరణం (Sita Apaharanam)సర్గ 50: జటాయు సందర్శనం & హెచ్చరిక (Jatayu Sandarshanam & Heccharika)సర్గ 51: జటాయు రావణ ఘోర యుద్ధం (Jatayu Ravana Ghora Yuddham)సర్గ 52: జటాయు పతనం & సీతా విలాపం (Jatayu Patanam & Sita Vilapam)సర్గ 53: రావణాభితర్జనం (Ravana Abhitarjanam)సర్గ 54: ఆభరణ క్షేపణం (Abharana Kshepanam)సర్గ 55: లంకాంతఃపుర దర్శనం (Lanka Antahpura Darshanam)సర్గ 56: అశోకవన ప్రవేశం (Ashokavana Pravesam)సర్గ 57: రామ లక్ష్మణ సమాగమం (Rama Lakshmana Samagamam)సర్గ 58: పర్ణశాలా శూన్యతా దర్శనం (Parnasala Soonyata Darshanam)సర్గ 59: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 60: సీతాన్వేషణారంభం (Sitanveshana Arambham)సర్గ 61: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 62: శ్రీరామ శోకావేశం (Sri Rama Sokavesham)సర్గ 63: శ్రీరామ దీనాలాపం (Sri Rama Deenalapam)సర్గ 64: శ్రీరామ లోకసంహార సంకల్పం (Sri Rama Lokasamhara Sankalpam)సర్గ 65: లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam)సర్గ 66: లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam)సర్గ 67: జటాయు దర్శనం (Jatayu Darshanam)సర్గ 68: జటాయు మోక్షం (Jatayu Moksham)సర్గ 69: క్రౌంచారణ్య ప్రవేశం & అయోముఖీ విరూపణం (Krauncharanya Pravesam & Ayomukhi Virupanam)సర్గ 70: కబంధ దర్శనం (Kabandha Darshanam)సర్గ 71: కబంధ బాహుచ్ఛేదం & శాపవృత్తాంతం (Kabandha Bahuchedam & Sapavruttantam)సర్గ 72: కబంధ సంస్కారం & సుగ్రీవ సఖ్యోపదేశం (Kabandha Samskaram & Sugriva Sakhyopadesam)సర్గ 73: మాతంగాశ్రమ పంపా మార్గదర్శనం (Matangasrama Pampa Margadarshanam)సర్గ 74: శబరీ ఆతిథ్యం & శబరీ మోక్షం (Shabari Atithyam & Shabari Moksham)సర్గ 75: పంపా సరోవర ప్రవేశం (Pampa Sarovara Pravesam - Aranyakanda Samapti)