ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Aranyakanda: సర్గ 53 - రావణాభితర్జనం (Ravana Abhitarjanam)

110%

ఆకాశమార్గమున పోవుచున్న రావణునికి శ్రీరాముని ధర్మబాణములచే సర్వ రాక్షస వంశము సమూలముగా నాశనమగునని సీతాదేవి శాపవాక్యములు పలుకుట.

శ్లోకం 3.53.1
|| రావణభర్త్సనమ్ ||

శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణము అరణ్యకాండ సర్గ 53 శీర్షికా పరిచయము: "రావణభర్త్సనమ్". ఈ సర్గయందు మహర్షి వాల్మీకి రామాయణ దివ్య కథా వృత్తాంతాన్ని శాస్త్రీయ గౌరవముతో ఆవిష్కరించారు.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.2
ఖముత్పతంతం తం దృష్ట్వా మైథిలీ జనకాత్మజా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఖముత్పతంతం తం దృష్ట్వా మైథిలీ జనకాత్మజా |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.3
దుఃఖితా పరమోద్విగ్నా భయే మహతి వర్తినీ || ౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దుఃఖితా పరమోద్విగ్నా భయే మహతి వర్తినీ || ౧ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.4
రోషరోదనతామ్రాక్షీ భీమాక్షం రాక్షసాధిపమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రోషరోదనతామ్రాక్షీ భీమాక్షం రాక్షసాధిపమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.5
రుదంతీ కరుణం సీతా హ్రియమాణేదమబ్రవీత్ || ౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రుదంతీ కరుణం సీతా హ్రియమాణేదమబ్రవీత్ || ౨ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.6
న వ్యపత్రపసే నీచ కర్మణాఽనేన రావణ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న వ్యపత్రపసే నీచ కర్మణాఽనేన రావణ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.7
జ్ఞాత్వా విరహితాం యన్మాం చోరయిత్వా పలాయసే || ౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "జ్ఞాత్వా విరహితాం యన్మాం చోరయిత్వా పలాయసే || ౩ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.8
త్వయైవ నూనం దుష్టాత్మన్ భీరుణా హర్తుమిచ్ఛతా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "త్వయైవ నూనం దుష్టాత్మన్ భీరుణా హర్తుమిచ్ఛతా |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.9
మమాపవాహితో భర్తా మృగరూపేణ మాయయా || ౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మమాపవాహితో భర్తా మృగరూపేణ మాయయా || ౪ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.10
యో హి మాముద్యతస్త్రాతుం సోఽప్యయం వినిపాతితః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యో హి మాముద్యతస్త్రాతుం సోఽప్యయం వినిపాతితః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.11
గృధ్రరాజః పురాణోఽసౌ శ్వశురస్య సఖా మమ || ౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "గృధ్రరాజః పురాణోఽసౌ శ్వశురస్య సఖా మమ || ౫ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.12
పరమం ఖలు తే వీర్యం దృశ్యతే రాక్షసాధమ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "పరమం ఖలు తే వీర్యం దృశ్యతే రాక్షసాధమ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.13
విశ్రావ్య నామధేయం హి యుద్ధే నాస్మి జితా త్వయా || ౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "విశ్రావ్య నామధేయం హి యుద్ధే నాస్మి జితా త్వయా || ౬ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.14
ఈదృశం గర్హితం కర్మ కథం కృత్వా న లజ్జసే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఈదృశం గర్హితం కర్మ కథం కృత్వా న లజ్జసే |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.15
స్త్రియాశ్చ హరణం నీచ రహితే తు పరస్య చ || ౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స్త్రియాశ్చ హరణం నీచ రహితే తు పరస్య చ || ౭ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.16
కథయిష్యంతి లోకేషు పురుషాః కర్మ కుత్సితమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కథయిష్యంతి లోకేషు పురుషాః కర్మ కుత్సితమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.17
సునృశంసమధర్మిష్ఠం తవ శౌండీర్యమానినః || ౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సునృశంసమధర్మిష్ఠం తవ శౌండీర్యమానినః || ౮ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.18
ధిక్ తే శౌర్యం చ సత్త్వం చ యత్త్వం కథితవాంస్తదా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ధిక్ తే శౌర్యం చ సత్త్వం చ యత్త్వం కథితవాంస్తదా |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.19
కులాక్రోశకరం లోకే ధిక్ తే చారిత్రమీదృశమ్ || ౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కులాక్రోశకరం లోకే ధిక్ తే చారిత్రమీదృశమ్ || ౯ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.20
కిం కర్తుం శక్యమేవం హి యజ్జవేనైవ ధావసి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కిం కర్తుం శక్యమేవం హి యజ్జవేనైవ ధావసి |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.21
ముహూర్తమపి తిష్ఠస్వ న జీవన్ ప్రతియాస్యసి || ౧౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ముహూర్తమపి తిష్ఠస్వ న జీవన్ ప్రతియాస్యసి || ౧౦ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.22
న హి చక్షుష్పథం ప్రాప్య తయోః పార్థివపుత్రయోః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న హి చక్షుష్పథం ప్రాప్య తయోః పార్థివపుత్రయోః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.23
ససైన్యోఽపి సమర్థస్త్వం ముహూర్తమపి జీవితుమ్ || ౧౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ససైన్యోఽపి సమర్థస్త్వం ముహూర్తమపి జీవితుమ్ || ౧౧ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.24
న త్వం తయోః శరస్పర్శం సోఢుం శక్తః కథంచన |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న త్వం తయోః శరస్పర్శం సోఢుం శక్తః కథంచన |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.25
వనే ప్రజ్వలితస్యేవ స్పర్శమగ్నేర్విహంగమః || ౧౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వనే ప్రజ్వలితస్యేవ స్పర్శమగ్నేర్విహంగమః || ౧౨ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.26
సాధు కృత్వాఽఽత్మనః పథ్యం సాధు మాం ముంచ రావణ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సాధు కృత్వాఽఽత్మనః పథ్యం సాధు మాం ముంచ రావణ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.27
మత్ప్రధర్షణరుష్టో హి భ్రాత్రా సహ పతిర్మమ || ౧౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మత్ప్రధర్షణరుష్టో హి భ్రాత్రా సహ పతిర్మమ || ౧౩ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.28
విధాస్యతి వినాశాయ త్వం మాం యది న ముంచసి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "విధాస్యతి వినాశాయ త్వం మాం యది న ముంచసి |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.29
యేన త్వం వ్యవసాయేన బలాన్మాం హర్తుమిచ్ఛసి || ౧౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యేన త్వం వ్యవసాయేన బలాన్మాం హర్తుమిచ్ఛసి || ౧౪ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.30
వ్యవసాయః స తే నీచ భవిష్యతి నిరర్థకః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వ్యవసాయః స తే నీచ భవిష్యతి నిరర్థకః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.31
న హ్యహం తమపశ్యంతీ భర్తారం విబుధోపమమ్ || ౧౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న హ్యహం తమపశ్యంతీ భర్తారం విబుధోపమమ్ || ౧౫ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.32
ఉత్సహే శత్రువశగా ప్రాణాన్ ధారయితుం చిరమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఉత్సహే శత్రువశగా ప్రాణాన్ ధారయితుం చిరమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.33
న నూనం చాత్మనః శ్రేయః పథ్యం వా సమవేక్షసే || ౧౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న నూనం చాత్మనః శ్రేయః పథ్యం వా సమవేక్షసే || ౧౬ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.34
మృత్యుకాలే యథా మర్త్యో విపరీతాని సేవతే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మృత్యుకాలే యథా మర్త్యో విపరీతాని సేవతే |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.35
ముమూర్షూణాం హి సర్వేషాం యత్పథ్యం తన్న రోచతే || ౧౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ముమూర్షూణాం హి సర్వేషాం యత్పథ్యం తన్న రోచతే || ౧౭ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.36
పశ్యామ్యద్య హి కంఠే త్వాం కాలపాశావపాశితమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "పశ్యామ్యద్య హి కంఠే త్వాం కాలపాశావపాశితమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.37
యథా చాస్మిన్ భయస్థానే న బిభేషి దశానన || ౧౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యథా చాస్మిన్ భయస్థానే న బిభేషి దశానన || ౧౮ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.38
వ్యక్తం హిరణ్మయాన్ హి త్వం సంపశ్యసి మహీరుహాన్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వ్యక్తం హిరణ్మయాన్ హి త్వం సంపశ్యసి మహీరుహాన్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.39
నదీం వైతరణీం ఘోరాం రిధిరౌఘనివాసినీమ్ || ౧౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నదీం వైతరణీం ఘోరాం రిధిరౌఘనివాసినీమ్ || ౧౯ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.40
అసిపత్రవనం చైవ భీమం పశ్యసి రావణ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అసిపత్రవనం చైవ భీమం పశ్యసి రావణ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.41
తప్తకాంచనపుష్పాం చ వైడూర్యప్రవరచ్ఛదామ్ || ౨౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తప్తకాంచనపుష్పాం చ వైడూర్యప్రవరచ్ఛదామ్ || ౨౦ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.42
ద్రక్ష్యసే శాల్మలీం తీక్ష్ణామాయసైః కంటకైశ్చితామ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ద్రక్ష్యసే శాల్మలీం తీక్ష్ణామాయసైః కంటకైశ్చితామ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.43
న హి త్వమీదృశం కృత్వా తస్యాలీకం మహాత్మనః || ౨౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న హి త్వమీదృశం కృత్వా తస్యాలీకం మహాత్మనః || ౨౧ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.44
ధరితుం శక్ష్యసి చిరం విషం పీత్వేవ నిర్ఘృణః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ధరితుం శక్ష్యసి చిరం విషం పీత్వేవ నిర్ఘృణః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.45
బద్ధస్త్వం కాలపాశేన దుర్నివారేణ రావణ || ౨౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "బద్ధస్త్వం కాలపాశేన దుర్నివారేణ రావణ || ౨౨ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.46
క్వ గతో లప్స్యసే శర్మ భర్తుర్మమ మహాత్మనః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "క్వ గతో లప్స్యసే శర్మ భర్తుర్మమ మహాత్మనః |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.47
నిమేషాంతరమాత్రేణ వినా భ్రాత్రా మహావనే || ౨౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నిమేషాంతరమాత్రేణ వినా భ్రాత్రా మహావనే || ౨౩ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.48
రాక్షసా నిహతా యేన సహస్రాణి చతుర్దశ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రాక్షసా నిహతా యేన సహస్రాణి చతుర్దశ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.49
స కథం రాఘవో వీరః సర్వాస్త్రకుశలో బలీ || ౨౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స కథం రాఘవో వీరః సర్వాస్త్రకుశలో బలీ || ౨౪ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.50
న త్వాం హన్యాచ్ఛరైస్తీక్ష్ణైరిష్టభార్యాపహారిణమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న త్వాం హన్యాచ్ఛరైస్తీక్ష్ణైరిష్టభార్యాపహారిణమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.51
ఏతచ్చాన్యచ్చ పరుషం వైదేహీ రావణాంకగా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏతచ్చాన్యచ్చ పరుషం వైదేహీ రావణాంకగా |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.52
భయశోకసమావిష్టా కరుణం విలలాప హ || ౨౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "భయశోకసమావిష్టా కరుణం విలలాప హ || ౨౫ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.53
తథా భృశార్తాం బహు చైవ భాషిణీం

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తథా భృశార్తాం బహు చైవ భాషిణీం" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.54
విలాపపూర్వం కరుణం చ భామినీమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "విలాపపూర్వం కరుణం చ భామినీమ్ |" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.55
జహార పాపః కరుణం వివేష్టతీం

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "జహార పాపః కరుణం వివేష్టతీం" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.56
నృపాత్మజామాగతగాత్రవేపథుమ్ || ౨౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ గోవిందరాజీయ వ్యాఖ్యానానుసారము): రావణుడు సీతను ఎత్తుకొని ఆకాశమున పోవుచుండగా, సీతాదేవి రావణుని మృత్యువు సమీపించినదని హెచ్చరించెను. శ్రీరామచంద్రుని అగ్నితుల్య బాణములు లంకను భస్మము చేసి నిన్ను సమూలముగా తుదముట్టించుట తథ్యమని ధర్మగర్జన చేసెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నృపాత్మజామాగతగాత్రవేపథుమ్ || ౨౬ ||" ఈ శ్లోకమునందు అరణ్యకాండలోని పరమ పవిత్ర కథా సందర్భము, ధర్మరక్షణ మరియు శ్రీరామచంద్రుని దివ్య లీలలు శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
శ్లోకం 3.53.57
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే త్రిపంచాశః సర్గః || ౫౩ ||

ఇతి శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే సర్గ 53 సంపూర్ణము. ఈ పవిత్ర సర్గ పారాయణము వలన శ్రీరామచంద్రుని దివ్యానుగ్రహము, ధర్మజయము మరియు సమస్త కష్టనివారణ చేకూరుతాయి.

English Translation

Thus concludes Sarga 53 of Aranya Kanda in the epic Valmiki Ramayana, the revered Adi Kavya.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 53
← వెనుకటి సర్గ 52 (జటాయు పతనం & సీతా విలాపం (Jatayu Patanam & Sita Vilapam))తరువాతి సర్గ 54 (ఆభరణ క్షేపణం (Abharana Kshepanam)) →
సర్గ 53 - రావణాభితర్జనం (Ravana Abhitarjanam) దైవిక చిత్రం
సర్గ 1: మహర్షిసంఘ దర్శనం (Maharshi Sangha Darshanam)సర్గ 2: విరాధ రాక్షస దర్శనం (Viradha Rakshasa Darshanam)సర్గ 3: విరాధ సంవాదము & యుద్ధము (Viradha Samvadamu & Yuddhamu)సర్గ 4: విరాధ వధ & శాపవిమోచనము (Viradha Vadha & Sapavimochanamu)సర్గ 5: శరభంగ ఆశ్రమ దర్శనం & బ్రహ్మలోక గమనం (Sarabhanga Asrama Darshanam)సర్గ 6: మునుల శరణాగతి & రక్షోవధ ప్రతిజ్ఞ (Munula Saranagati & Rakshovadha Pratidnya)సర్గ 7: సుతీక్ష్ణ ఆశ్రమ ప్రవేశం (Suteekshna Asrama Pravesam)సర్గ 8: సుతీక్ష్ణుని వీడ్కోలు (Suteekshnuni Veedkolu)సర్గ 9: సీతాదేవి అహింసా ధర్మోపదేశం (Sita Devi Ahimsa Dharmopadesam)సర్గ 10: శ్రీరాముని శరణాగత రక్షణ సమర్థన (Sri Ramuni Saranagata Rakshana Samarthanam)సర్గ 11: అగస్త్యభ్రాత్రాశ్రమ దర్శనం & అగస్త్య మహిమ (Agastya Bhratrasrama & Agastya Mahima)సర్గ 12: అగస్త్యాశ్రమ ప్రవేశం & దివ్యాయుధ గ్రహణం (Agastyasrama Pravesam & Divyayudha Grahanam)సర్గ 13: పంచవటీ మార్గదర్శనం (Panchavati Margadarshanam)సర్గ 14: జటాయు దర్శనం & మైత్రి (Jatayu Darshanam & Maitri)సర్గ 15: పంచవటీ ప్రవేశం & పర్ణశాలా నిర్మాణం (Panchavati Pravesam & Parnasala Nirmanam)సర్గ 16: హేమంత రుతు వర్ణన (Hemanta Rutu Varnana)సర్గ 17: శూర్పణఖ ఆగమనం (Surpanakha Agamanam)సర్గ 18: శూర్పణఖ కర్ణనాసికా ఛేదం (Surpanakha Karna Nasika Chedam)సర్గ 19: శూర్పణఖ ఖరుని ఆశ్రయించుట (Surpanakha Kharuni Asrayinchuta)సర్గ 20: ఖరుని చతుర్దశ రాక్షస ప్రేరణ (Kharuni Chaturdasa Rakshasa Prerana)సర్గ 21: చతుర్దశరక్షోవధః (Chaturdasa Rakshovadha)సర్గ 22: శూర్పణఖా పునరాగమనం (Surpanakha Punaragamanam)సర్గ 23: ఖరుని చతుర్దశ సహస్ర సేనా ప్రస్థానం (Kharuni Chaturdasa Sahasra Sena Prasthanam)సర్గ 24: శ్రీరాముని యుద్ధ సన్నద్ధత (Sri Ramuni Yuddha Sannaddhata)సర్గ 25: రాక్షస సేనా నిర్మూలన (Rakshasa Sena Nirmulana)సర్గ 26: దూషణ వధ (Dushana Vadha)సర్గ 27: త్రిశిర వధ (Trishiro Vadha)సర్గ 28: ఖర ద్వంద్వ యుద్ధం (Khara Dwandwa Yuddham)సర్గ 29: శ్రీరామ ఖర సంవాదం (Sri Rama Khara Samvadam)సర్గ 30: ఖర వధ & దేవతల జయజయధ్వానాలు (Khara Vadha & Devatala Jayajayadhwanalu)సర్గ 31: అకంపన రావణ సంవాదం (Akampana Ravana Samvadam)సర్గ 32: శూర్పణఖ లంకా ప్రవేశం (Surpanakha Lanka Pravesam)సర్గ 33: శూర్పణఖ రాజనీతి ప్రబోధం (Surpanakha Rajaneeti Prabodham)సర్గ 34: శూర్పణఖ సీతా సౌందర్య వర్ణన (Surpanakha Sita Soundarya Varnana)సర్గ 35: రావణ మారీచ సమాగమం (Ravana Maricha Samagamam)సర్గ 36: మారీచుని హితవచనం (Marichuni Hitavachanam)సర్గ 37: మారీచుని పూర్వానుభవ కథనం (Marichuni Poorvanubhava Kathanam)సర్గ 38: మారీచుని దండకారణ్య భయోదంతం (Marichuni Dandakaranya Bhayodantam)సర్గ 39: మారీచుని ధర్మోపదేశం (Marichuni Dharmopadesam)సర్గ 40: రావణుని క్రోధాజ్ఞ (Ravana Krodhadnya)సర్గ 41: మారీచోద్యమః (Marichodyama)సర్గ 42: మాయామృగ దర్శనం (Mayamriga Darshanam)సర్గ 43: మాయామృగాకర్షణ & శ్రీరాముని వేట (Mayamrigakarshana & Sri Ramuni Veta)సర్గ 44: మారీచ వధ & కపట ఆర్తనాదం (Maricha Vadha & Kapata Artanadam)సర్గ 45: లక్ష్మణ ప్రస్థానం (Lakshmana Prasthanam)సర్గ 46: భిక్షురూప రావణ దర్శనం (Bhikshurupa Ravana Darshanam)సర్గ 47: రావణ మైథిలీ సంవాదం (Ravana Mythili Samvadam)సర్గ 48: రావణ ప్రరోచనం (Ravana Prarochanam)సర్గ 49: సీతాపహరణం (Sita Apaharanam)సర్గ 50: జటాయు సందర్శనం & హెచ్చరిక (Jatayu Sandarshanam & Heccharika)సర్గ 51: జటాయు రావణ ఘోర యుద్ధం (Jatayu Ravana Ghora Yuddham)సర్గ 52: జటాయు పతనం & సీతా విలాపం (Jatayu Patanam & Sita Vilapam)సర్గ 53: రావణాభితర్జనం (Ravana Abhitarjanam)సర్గ 54: ఆభరణ క్షేపణం (Abharana Kshepanam)సర్గ 55: లంకాంతఃపుర దర్శనం (Lanka Antahpura Darshanam)సర్గ 56: అశోకవన ప్రవేశం (Ashokavana Pravesam)సర్గ 57: రామ లక్ష్మణ సమాగమం (Rama Lakshmana Samagamam)సర్గ 58: పర్ణశాలా శూన్యతా దర్శనం (Parnasala Soonyata Darshanam)సర్గ 59: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 60: సీతాన్వేషణారంభం (Sitanveshana Arambham)సర్గ 61: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 62: శ్రీరామ శోకావేశం (Sri Rama Sokavesham)సర్గ 63: శ్రీరామ దీనాలాపం (Sri Rama Deenalapam)సర్గ 64: శ్రీరామ లోకసంహార సంకల్పం (Sri Rama Lokasamhara Sankalpam)సర్గ 65: లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam)సర్గ 66: లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam)సర్గ 67: జటాయు దర్శనం (Jatayu Darshanam)సర్గ 68: జటాయు మోక్షం (Jatayu Moksham)సర్గ 69: క్రౌంచారణ్య ప్రవేశం & అయోముఖీ విరూపణం (Krauncharanya Pravesam & Ayomukhi Virupanam)సర్గ 70: కబంధ దర్శనం (Kabandha Darshanam)సర్గ 71: కబంధ బాహుచ్ఛేదం & శాపవృత్తాంతం (Kabandha Bahuchedam & Sapavruttantam)సర్గ 72: కబంధ సంస్కారం & సుగ్రీవ సఖ్యోపదేశం (Kabandha Samskaram & Sugriva Sakhyopadesam)సర్గ 73: మాతంగాశ్రమ పంపా మార్గదర్శనం (Matangasrama Pampa Margadarshanam)సర్గ 74: శబరీ ఆతిథ్యం & శబరీ మోక్షం (Shabari Atithyam & Shabari Moksham)సర్గ 75: పంపా సరోవర ప్రవేశం (Pampa Sarovara Pravesam - Aranyakanda Samapti)