ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Aranyakanda: సర్గ 66 - లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam)

110%

సూర్యచంద్రులకు గ్రహణము, దేవతలకు సైతం కష్టములు తప్పవని వివరిస్తూ, నిష్కామముగా సీతాన్వేషణ కొనసాగింపవలసిందిగా లక్ష్మణుడు ప్రోత్సహించుట.

శ్లోకం 3.66.1
|| ఔచిత్యప్రబోధనమ్ ||

శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణము అరణ్యకాండ సర్గ 66 శీర్షికా పరిచయము: "ఔచిత్యప్రబోధనమ్". ఈ సర్గయందు మహర్షి వాల్మీకి రామాయణ దివ్య కథా వృత్తాంతాన్ని శాస్త్రీయ గౌరవముతో ఆవిష్కరించారు.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.2
తం తథా శోకసంతప్తం విలపంతమనాథవత్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తం తథా శోకసంతప్తం విలపంతమనాథవత్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.3
మోహేన మహతాఽఽవిష్టం పరిద్యూనమచేతనమ్ || ౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మోహేన మహతాఽఽవిష్టం పరిద్యూనమచేతనమ్ || ౧ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.4
తతః సౌమిత్రిరాశ్వాస్య ముహూర్తాదివ లక్ష్మణః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తతః సౌమిత్రిరాశ్వాస్య ముహూర్తాదివ లక్ష్మణః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.5
రామం సంబోధయామాస చరణౌ చాభిపీడయన్ || ౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రామం సంబోధయామాస చరణౌ చాభిపీడయన్ || ౨ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.6
మహతా తపసా రామ మహతా చాపి కర్మణా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మహతా తపసా రామ మహతా చాపి కర్మణా |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.7
రాజ్ఞా దశరథేనాసి లబ్ధోఽమృతమివామరైః || ౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రాజ్ఞా దశరథేనాసి లబ్ధోఽమృతమివామరైః || ౩ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.8
తవ చైవ గుణైర్బద్ధస్త్వద్వియోగాన్మహీపతిః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తవ చైవ గుణైర్బద్ధస్త్వద్వియోగాన్మహీపతిః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.9
రాజా దేవత్వమాపన్నో భరతస్య యథా శ్రుతమ్ || ౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రాజా దేవత్వమాపన్నో భరతస్య యథా శ్రుతమ్ || ౪ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.10
యది దుఃఖమిదం ప్రాప్తం కాకుత్స్థ న సహిష్యసే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యది దుఃఖమిదం ప్రాప్తం కాకుత్స్థ న సహిష్యసే |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.11
ప్రాకృతశ్చాల్పసత్త్వశ్చ ఇతరః కః సహిష్యతి || ౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ప్రాకృతశ్చాల్పసత్త్వశ్చ ఇతరః కః సహిష్యతి || ౫ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.12
దుఃఖితో హి భవాఁల్లోకాన్తేజసా యది ధక్ష్యతే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దుఃఖితో హి భవాఁల్లోకాన్తేజసా యది ధక్ష్యతే |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.13
ఆర్తాః ప్రజా నరవ్యాఘ్ర క్వ ను యాస్యంతి నిర్వృతిమ్ || ౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఆర్తాః ప్రజా నరవ్యాఘ్ర క్వ ను యాస్యంతి నిర్వృతిమ్ || ౬ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.14
ఆశ్వాసిహి నరశ్రేష్ఠ ప్రాణినః కస్య నాపదః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఆశ్వాసిహి నరశ్రేష్ఠ ప్రాణినః కస్య నాపదః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.15
సంస్పృశ త్వగ్నివద్రాజన్ క్షణేన వ్యపయాంతి చ || ౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సంస్పృశ త్వగ్నివద్రాజన్ క్షణేన వ్యపయాంతి చ || ౭ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.16
లోకస్వభావ ఏవైష యయాతిర్నహుషాత్మజః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "లోకస్వభావ ఏవైష యయాతిర్నహుషాత్మజః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.17
గతః శక్రేణ సాలోక్యమనయస్తం తమః స్పృశత్ || ౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "గతః శక్రేణ సాలోక్యమనయస్తం తమః స్పృశత్ || ౮ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.18
మహార్షిర్యో వసిష్ఠస్తు యః పితుర్నః పురోహితః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మహార్షిర్యో వసిష్ఠస్తు యః పితుర్నః పురోహితః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.19
అహ్నా పుత్రశతం జజ్ఞే తథైవాస్య పునర్హతమ్ || ౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అహ్నా పుత్రశతం జజ్ఞే తథైవాస్య పునర్హతమ్ || ౯ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.20
యా చేయం జగతాం మాతా దేవీ లోకనమస్కృతా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యా చేయం జగతాం మాతా దేవీ లోకనమస్కృతా |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.21
అస్యాశ్చ చలనం భూమేర్దృశ్యతే సత్యసంశ్రవ || ౧౦ || [కోసలేశ్వర]

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అస్యాశ్చ చలనం భూమేర్దృశ్యతే సత్యసంశ్రవ || ౧౦ || [కోసలేశ్వర]" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.22
యౌ ధర్మౌ జగతాం నేత్రౌ యత్ర సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యౌ ధర్మౌ జగతాం నేత్రౌ యత్ర సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.23
ఆదిత్యచంద్రౌ గ్రహణమభ్యుపేతౌ మహాబలౌ || ౧౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఆదిత్యచంద్రౌ గ్రహణమభ్యుపేతౌ మహాబలౌ || ౧౧ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.24
సుమహాంత్యపి భూతాని దేవాశ్చ పురుషర్షభ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సుమహాంత్యపి భూతాని దేవాశ్చ పురుషర్షభ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.25
న దైవస్య ప్రముంచంతి సర్వభూతాదిదేహినః || ౧౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న దైవస్య ప్రముంచంతి సర్వభూతాదిదేహినః || ౧౨ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.26
శక్రాదిష్వపి దేవేషు వర్తమానౌ నయానయీ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శక్రాదిష్వపి దేవేషు వర్తమానౌ నయానయీ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.27
శ్రూయేతే నరశార్దూల న త్వం శోచితుమర్హసి || ౧౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శ్రూయేతే నరశార్దూల న త్వం శోచితుమర్హసి || ౧౩ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.28
నష్టాయామపి వైదేహ్యాం హృతాయామపి చానఘ | [రాఘవ]

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నష్టాయామపి వైదేహ్యాం హృతాయామపి చానఘ | [రాఘవ]" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.29
శోచితుం నార్హసే వీర యథాన్యః ప్రాకృతస్తథా || ౧౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శోచితుం నార్హసే వీర యథాన్యః ప్రాకృతస్తథా || ౧౪ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.30
త్వద్విధా న హి శోచంతి సతతం సత్యదర్శినః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "త్వద్విధా న హి శోచంతి సతతం సత్యదర్శినః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.31
సుమహత్స్వపి కృచ్ఛ్రేషు రామానిర్విణ్ణదర్శనాః || ౧౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సుమహత్స్వపి కృచ్ఛ్రేషు రామానిర్విణ్ణదర్శనాః || ౧౫ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.32
తత్త్వతో హి నరశ్రేష్ఠ బుద్ధ్యా సమనుచింతయ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తత్త్వతో హి నరశ్రేష్ఠ బుద్ధ్యా సమనుచింతయ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.33
బుద్ధ్యా యుక్తా మహాప్రాజ్ఞా విజానంతి శుభాశుభే || ౧౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "బుద్ధ్యా యుక్తా మహాప్రాజ్ఞా విజానంతి శుభాశుభే || ౧౬ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.34
అదృష్టగుణదోషాణామధ్రువాణాం తు కర్మణామ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అదృష్టగుణదోషాణామధ్రువాణాం తు కర్మణామ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.35
నాంతరేణ క్రియాం తేషాం ఫలమిష్టం ప్రవర్తతే || ౧౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నాంతరేణ క్రియాం తేషాం ఫలమిష్టం ప్రవర్తతే || ౧౭ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.36
త్వమేవ హి పురా రామ మామేవం బహుశోఽన్వశాః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "త్వమేవ హి పురా రామ మామేవం బహుశోఽన్వశాః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.37
అనుశిష్యాద్ధి కో ను త్వామపి సాక్షాద్బృహస్పతిః || ౧౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అనుశిష్యాద్ధి కో ను త్వామపి సాక్షాద్బృహస్పతిః || ౧౮ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.38
బుద్ధిశ్చ తే మహాప్రాజ్ఞ దేవైరపి దురన్వయా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "బుద్ధిశ్చ తే మహాప్రాజ్ఞ దేవైరపి దురన్వయా |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.39
శోకేనాభిప్రసుప్తం తే జ్ఞానం సంబోధయామ్యహమ్ || ౧౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శోకేనాభిప్రసుప్తం తే జ్ఞానం సంబోధయామ్యహమ్ || ౧౯ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.40
దివ్యం చ మానుషం చ త్వమాత్మనశ్చ పరాక్రమమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దివ్యం చ మానుషం చ త్వమాత్మనశ్చ పరాక్రమమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.41
ఇక్ష్వాకువృషభావేక్ష్య యతస్వ ద్విషతాం వధే || ౨౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇక్ష్వాకువృషభావేక్ష్య యతస్వ ద్విషతాం వధే || ౨౦ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.42
కిం తే సర్వవినాశేన కృతేన పురుషర్షభ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కిం తే సర్వవినాశేన కృతేన పురుషర్షభ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.43
తమేవ త్వం రిపుం పాపం విజ్ఞాయోద్ధర్తుమర్హసి || ౨౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): కాలగతిని ఎవరూ దాటలేరని, సూర్యచంద్రులకు సైతం గ్రహణ కష్టములు కలుగునని వివరిస్తూ, ధైర్యమును వీడక అన్వేషణ కొనసాగించాలని లక్ష్మణుడు శ్రీరామునికి ధర్మోపదేశము చేసిన సందర్భము. ఈ వచనములతో రాముడు శాంతించి ముందుకు సాగెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తమేవ త్వం రిపుం పాపం విజ్ఞాయోద్ధర్తుమర్హసి || ౨౧ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
శ్లోకం 3.66.44
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే షట్షష్ఠితమః సర్గః || ౬౬ ||

ఇతి శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే సర్గ 66 సంపూర్ణము. ఈ పవిత్ర సర్గ పారాయణము వలన శ్రీరామచంద్రుని దివ్యానుగ్రహము, భక్తిముక్తులు మరియు సమస్త సంకట నివారణ చేకూరుతాయి.

English Translation

Thus concludes Sarga 66 of Aranya Kanda in the epic Valmiki Ramayana, the revered Adi Kavya.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 66
← వెనుకటి సర్గ 65 (లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam))తరువాతి సర్గ 67 (జటాయు దర్శనం (Jatayu Darshanam)) →
సర్గ 66 - లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam) దైవిక చిత్రం
సర్గ 1: మహర్షిసంఘ దర్శనం (Maharshi Sangha Darshanam)సర్గ 2: విరాధ రాక్షస దర్శనం (Viradha Rakshasa Darshanam)సర్గ 3: విరాధ సంవాదము & యుద్ధము (Viradha Samvadamu & Yuddhamu)సర్గ 4: విరాధ వధ & శాపవిమోచనము (Viradha Vadha & Sapavimochanamu)సర్గ 5: శరభంగ ఆశ్రమ దర్శనం & బ్రహ్మలోక గమనం (Sarabhanga Asrama Darshanam)సర్గ 6: మునుల శరణాగతి & రక్షోవధ ప్రతిజ్ఞ (Munula Saranagati & Rakshovadha Pratidnya)సర్గ 7: సుతీక్ష్ణ ఆశ్రమ ప్రవేశం (Suteekshna Asrama Pravesam)సర్గ 8: సుతీక్ష్ణుని వీడ్కోలు (Suteekshnuni Veedkolu)సర్గ 9: సీతాదేవి అహింసా ధర్మోపదేశం (Sita Devi Ahimsa Dharmopadesam)సర్గ 10: శ్రీరాముని శరణాగత రక్షణ సమర్థన (Sri Ramuni Saranagata Rakshana Samarthanam)సర్గ 11: అగస్త్యభ్రాత్రాశ్రమ దర్శనం & అగస్త్య మహిమ (Agastya Bhratrasrama & Agastya Mahima)సర్గ 12: అగస్త్యాశ్రమ ప్రవేశం & దివ్యాయుధ గ్రహణం (Agastyasrama Pravesam & Divyayudha Grahanam)సర్గ 13: పంచవటీ మార్గదర్శనం (Panchavati Margadarshanam)సర్గ 14: జటాయు దర్శనం & మైత్రి (Jatayu Darshanam & Maitri)సర్గ 15: పంచవటీ ప్రవేశం & పర్ణశాలా నిర్మాణం (Panchavati Pravesam & Parnasala Nirmanam)సర్గ 16: హేమంత రుతు వర్ణన (Hemanta Rutu Varnana)సర్గ 17: శూర్పణఖ ఆగమనం (Surpanakha Agamanam)సర్గ 18: శూర్పణఖ కర్ణనాసికా ఛేదం (Surpanakha Karna Nasika Chedam)సర్గ 19: శూర్పణఖ ఖరుని ఆశ్రయించుట (Surpanakha Kharuni Asrayinchuta)సర్గ 20: ఖరుని చతుర్దశ రాక్షస ప్రేరణ (Kharuni Chaturdasa Rakshasa Prerana)సర్గ 21: చతుర్దశరక్షోవధః (Chaturdasa Rakshovadha)సర్గ 22: శూర్పణఖా పునరాగమనం (Surpanakha Punaragamanam)సర్గ 23: ఖరుని చతుర్దశ సహస్ర సేనా ప్రస్థానం (Kharuni Chaturdasa Sahasra Sena Prasthanam)సర్గ 24: శ్రీరాముని యుద్ధ సన్నద్ధత (Sri Ramuni Yuddha Sannaddhata)సర్గ 25: రాక్షస సేనా నిర్మూలన (Rakshasa Sena Nirmulana)సర్గ 26: దూషణ వధ (Dushana Vadha)సర్గ 27: త్రిశిర వధ (Trishiro Vadha)సర్గ 28: ఖర ద్వంద్వ యుద్ధం (Khara Dwandwa Yuddham)సర్గ 29: శ్రీరామ ఖర సంవాదం (Sri Rama Khara Samvadam)సర్గ 30: ఖర వధ & దేవతల జయజయధ్వానాలు (Khara Vadha & Devatala Jayajayadhwanalu)సర్గ 31: అకంపన రావణ సంవాదం (Akampana Ravana Samvadam)సర్గ 32: శూర్పణఖ లంకా ప్రవేశం (Surpanakha Lanka Pravesam)సర్గ 33: శూర్పణఖ రాజనీతి ప్రబోధం (Surpanakha Rajaneeti Prabodham)సర్గ 34: శూర్పణఖ సీతా సౌందర్య వర్ణన (Surpanakha Sita Soundarya Varnana)సర్గ 35: రావణ మారీచ సమాగమం (Ravana Maricha Samagamam)సర్గ 36: మారీచుని హితవచనం (Marichuni Hitavachanam)సర్గ 37: మారీచుని పూర్వానుభవ కథనం (Marichuni Poorvanubhava Kathanam)సర్గ 38: మారీచుని దండకారణ్య భయోదంతం (Marichuni Dandakaranya Bhayodantam)సర్గ 39: మారీచుని ధర్మోపదేశం (Marichuni Dharmopadesam)సర్గ 40: రావణుని క్రోధాజ్ఞ (Ravana Krodhadnya)సర్గ 41: మారీచోద్యమః (Marichodyama)సర్గ 42: మాయామృగ దర్శనం (Mayamriga Darshanam)సర్గ 43: మాయామృగాకర్షణ & శ్రీరాముని వేట (Mayamrigakarshana & Sri Ramuni Veta)సర్గ 44: మారీచ వధ & కపట ఆర్తనాదం (Maricha Vadha & Kapata Artanadam)సర్గ 45: లక్ష్మణ ప్రస్థానం (Lakshmana Prasthanam)సర్గ 46: భిక్షురూప రావణ దర్శనం (Bhikshurupa Ravana Darshanam)సర్గ 47: రావణ మైథిలీ సంవాదం (Ravana Mythili Samvadam)సర్గ 48: రావణ ప్రరోచనం (Ravana Prarochanam)సర్గ 49: సీతాపహరణం (Sita Apaharanam)సర్గ 50: జటాయు సందర్శనం & హెచ్చరిక (Jatayu Sandarshanam & Heccharika)సర్గ 51: జటాయు రావణ ఘోర యుద్ధం (Jatayu Ravana Ghora Yuddham)సర్గ 52: జటాయు పతనం & సీతా విలాపం (Jatayu Patanam & Sita Vilapam)సర్గ 53: రావణాభితర్జనం (Ravana Abhitarjanam)సర్గ 54: ఆభరణ క్షేపణం (Abharana Kshepanam)సర్గ 55: లంకాంతఃపుర దర్శనం (Lanka Antahpura Darshanam)సర్గ 56: అశోకవన ప్రవేశం (Ashokavana Pravesam)సర్గ 57: రామ లక్ష్మణ సమాగమం (Rama Lakshmana Samagamam)సర్గ 58: పర్ణశాలా శూన్యతా దర్శనం (Parnasala Soonyata Darshanam)సర్గ 59: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 60: సీతాన్వేషణారంభం (Sitanveshana Arambham)సర్గ 61: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 62: శ్రీరామ శోకావేశం (Sri Rama Sokavesham)సర్గ 63: శ్రీరామ దీనాలాపం (Sri Rama Deenalapam)సర్గ 64: శ్రీరామ లోకసంహార సంకల్పం (Sri Rama Lokasamhara Sankalpam)సర్గ 65: లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam)సర్గ 66: లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam)సర్గ 67: జటాయు దర్శనం (Jatayu Darshanam)సర్గ 68: జటాయు మోక్షం (Jatayu Moksham)సర్గ 69: క్రౌంచారణ్య ప్రవేశం & అయోముఖీ విరూపణం (Krauncharanya Pravesam & Ayomukhi Virupanam)సర్గ 70: కబంధ దర్శనం (Kabandha Darshanam)సర్గ 71: కబంధ బాహుచ్ఛేదం & శాపవృత్తాంతం (Kabandha Bahuchedam & Sapavruttantam)సర్గ 72: కబంధ సంస్కారం & సుగ్రీవ సఖ్యోపదేశం (Kabandha Samskaram & Sugriva Sakhyopadesam)సర్గ 73: మాతంగాశ్రమ పంపా మార్గదర్శనం (Matangasrama Pampa Margadarshanam)సర్గ 74: శబరీ ఆతిథ్యం & శబరీ మోక్షం (Shabari Atithyam & Shabari Moksham)సర్గ 75: పంపా సరోవర ప్రవేశం (Pampa Sarovara Pravesam - Aranyakanda Samapti)