ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Aranyakanda: సర్గ 71 - కబంధ బాహుచ్ఛేదం & శాపవృత్తాంతం (Kabandha Bahuchedam & Sapavruttantam)

110%

కబంధుని రెండు చేతులను రామలక్ష్మణులు ఖండించుట, పూర్వము తాను ధనువను గంధర్వుడనని ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ రూపము వచ్చెనని కబంధుడు తెలుపుట.

శ్లోకం 3.71.1
|| కబంధశాపాఖ్యానమ్ ||

శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణము అరణ్యకాండ సర్గ 71 శీర్షికా పరిచయము: "కబంధశాపాఖ్యానమ్". ఈ సర్గయందు మహర్షి వాల్మీకి రామాయణ దివ్య కథా వృత్తాంతాన్ని శాస్త్రీయ గౌరవముతో ఆవిష్కరించారు.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.2
పురా రామ మహాబాహో మహాబలపరాక్రమమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "పురా రామ మహాబాహో మహాబలపరాక్రమమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.3
రూపమాసీన్మమాచింత్యం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ || ౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రూపమాసీన్మమాచింత్యం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ || ౧ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.4
యథా సోమస్య శక్రస్య సూర్యస్య చ యథా వపుః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యథా సోమస్య శక్రస్య సూర్యస్య చ యథా వపుః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.5
సోఽహం రూపమిదం కృత్వా లోకవిత్రాసనం మహత్ || ౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సోఽహం రూపమిదం కృత్వా లోకవిత్రాసనం మహత్ || ౨ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.6
ఋషీన్వనగతాన్ రామ త్రాసయామి తతస్తతః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఋషీన్వనగతాన్ రామ త్రాసయామి తతస్తతః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.7
తతః స్థూలశిరా నామ మహర్షిః కోపితో మయా || ౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తతః స్థూలశిరా నామ మహర్షిః కోపితో మయా || ౩ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.8
సంచిన్వన్ వివిధం వన్యం రూపేణానేన ధర్షితః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సంచిన్వన్ వివిధం వన్యం రూపేణానేన ధర్షితః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.9
తేనాహముక్తః ప్రేక్ష్యైవం ఘోరశాపాభిధాయినా || ౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తేనాహముక్తః ప్రేక్ష్యైవం ఘోరశాపాభిధాయినా || ౪ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.10
ఏతదేవ నృశంసం తే రూపమస్తు విగర్హితమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏతదేవ నృశంసం తే రూపమస్తు విగర్హితమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.11
స మయా యాచితః క్రుద్ధః శాపస్యాంతో భవేదితి || ౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స మయా యాచితః క్రుద్ధః శాపస్యాంతో భవేదితి || ౫ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.12
అభిశాపకృతస్యేతి తేనేదం భాషితం వచః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అభిశాపకృతస్యేతి తేనేదం భాషితం వచః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.13
యదా ఛిత్త్వా భుజౌ రామస్త్వాం దహేద్విజనే వనే || ౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యదా ఛిత్త్వా భుజౌ రామస్త్వాం దహేద్విజనే వనే || ౬ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.14
తదా త్వం ప్రాప్స్యసే రూపం స్వమేవ విపులం శుభమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తదా త్వం ప్రాప్స్యసే రూపం స్వమేవ విపులం శుభమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.15
శ్రియా విరాజితం పుత్రం దనోస్త్వం విద్ధి లక్ష్మణ || ౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శ్రియా విరాజితం పుత్రం దనోస్త్వం విద్ధి లక్ష్మణ || ౭ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.16
ఇంద్రకోపాదిదం రూపం ప్రాప్తమేవం రణాజిరే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇంద్రకోపాదిదం రూపం ప్రాప్తమేవం రణాజిరే |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.17
అహం హి తపసోగ్రేణ పితామహమతోషయమ్ || ౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అహం హి తపసోగ్రేణ పితామహమతోషయమ్ || ౮ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.18
దీర్ఘమాయుః స మే ప్రాదాత్తతో మాం విభ్రమోఽస్పృశత్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దీర్ఘమాయుః స మే ప్రాదాత్తతో మాం విభ్రమోఽస్పృశత్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.19
దీర్ఘమాయుర్మయా ప్రాప్తం కిం మే శక్రః కరిష్యతి || ౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దీర్ఘమాయుర్మయా ప్రాప్తం కిం మే శక్రః కరిష్యతి || ౯ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.20
ఇత్యేవం బుద్ధిమాస్థాయ రణే శక్రమధర్షయమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇత్యేవం బుద్ధిమాస్థాయ రణే శక్రమధర్షయమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.21
తస్య బాహుప్రముక్తేన వజ్రేణ శతపర్వణా || ౧౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తస్య బాహుప్రముక్తేన వజ్రేణ శతపర్వణా || ౧౦ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.22
సక్థినీ చైవ మూర్ధా చ శరీరే సంప్రవేశితమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సక్థినీ చైవ మూర్ధా చ శరీరే సంప్రవేశితమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.23
స మయా యాచ్యమానః సన్నానయద్యమసాదనమ్ || ౧౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స మయా యాచ్యమానః సన్నానయద్యమసాదనమ్ || ౧౧ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.24
పితామహవచః సత్యం తదస్త్వితి మమాబ్రవీత్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "పితామహవచః సత్యం తదస్త్వితి మమాబ్రవీత్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.25
అనాహారః కథం శక్తో భగ్నసక్థిశిరోముఖః || ౧౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అనాహారః కథం శక్తో భగ్నసక్థిశిరోముఖః || ౧౨ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.26
వజ్రేణాభిహతః కాలం సుదీర్ఘమపి జీవితుమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వజ్రేణాభిహతః కాలం సుదీర్ఘమపి జీవితుమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.27
ఏవముక్తస్తు మే శక్రో బాహూ యోజనమాయతౌ || ౧౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏవముక్తస్తు మే శక్రో బాహూ యోజనమాయతౌ || ౧౩ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.28
ప్రాదాదాస్యం చ మే కుక్షౌ తీక్ష్ణదంష్ట్రమకల్పయత్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ప్రాదాదాస్యం చ మే కుక్షౌ తీక్ష్ణదంష్ట్రమకల్పయత్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.29
సోఽహం భుజాభ్యాం దీర్ఘాభ్యాం సంకృష్యాస్మిన్వనేచరాన్ || ౧౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సోఽహం భుజాభ్యాం దీర్ఘాభ్యాం సంకృష్యాస్మిన్వనేచరాన్ || ౧౪ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.30
సింహద్విపమృగవ్యాఘ్రాన్ భక్షయామి సమంతతః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సింహద్విపమృగవ్యాఘ్రాన్ భక్షయామి సమంతతః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.31
స తు మామబ్రవీదింద్రో యదా రామః సలక్ష్మణః || ౧౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స తు మామబ్రవీదింద్రో యదా రామః సలక్ష్మణః || ౧౫ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.32
ఛేత్స్యతే సమరే బాహూ తదా స్వర్గం గమిష్యతి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఛేత్స్యతే సమరే బాహూ తదా స్వర్గం గమిష్యతి |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.33
అనేన వపుషా రామ వనేఽస్మిన్ రాజసత్తమ || ౧౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అనేన వపుషా రామ వనేఽస్మిన్ రాజసత్తమ || ౧౬ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.34
యద్యత్పశ్యామి సర్వస్య గ్రహణం సాధు రోచయే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యద్యత్పశ్యామి సర్వస్య గ్రహణం సాధు రోచయే |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.35
అవశ్యం గ్రహణం రామో మన్యేఽహం సముపైష్యతి || ౧౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అవశ్యం గ్రహణం రామో మన్యేఽహం సముపైష్యతి || ౧౭ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.36
ఇమాం బుద్ధిం పురస్కృత్య దేహన్యాసకృతశ్రమః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇమాం బుద్ధిం పురస్కృత్య దేహన్యాసకృతశ్రమః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.37
స త్వం రామోఽసి భద్రం తే నాహమన్యేన రాఘవ || ౧౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స త్వం రామోఽసి భద్రం తే నాహమన్యేన రాఘవ || ౧౮ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.38
శక్యో హంతుం యథాతత్త్వమేవముక్తం మహర్షిణా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శక్యో హంతుం యథాతత్త్వమేవముక్తం మహర్షిణా |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.39
అహం హి మతిసాచివ్యం కరిష్యామి నరర్షభ || ౧౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అహం హి మతిసాచివ్యం కరిష్యామి నరర్షభ || ౧౯ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.40
మిత్రం చైవోపదేక్ష్యామి యువాభ్యాం సంస్కృతోఽగ్నినా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మిత్రం చైవోపదేక్ష్యామి యువాభ్యాం సంస్కృతోఽగ్నినా |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.41
ఏవముక్తస్తు ధర్మాత్మా దనునా తేన రాఘవః || ౨౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏవముక్తస్తు ధర్మాత్మా దనునా తేన రాఘవః || ౨౦ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.42
ఇదం జగాద వచనం లక్ష్మణస్యోపశృణ్వతః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఇదం జగాద వచనం లక్ష్మణస్యోపశృణ్వతః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.43
రావణేన హృతా భార్యా మమ సీతా యశస్వినీ || ౨౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రావణేన హృతా భార్యా మమ సీతా యశస్వినీ || ౨౧ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.44
నిష్క్రాంతస్య జనస్థానాత్సహ భ్రాత్రా యథాసుఖమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నిష్క్రాంతస్య జనస్థానాత్సహ భ్రాత్రా యథాసుఖమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.45
నామమాత్రం తు జానామి న రూపం తస్య రక్షసః || ౨౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నామమాత్రం తు జానామి న రూపం తస్య రక్షసః || ౨౨ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.46
నివాసం వా ప్రభావం వా వయం తస్య న విద్మహే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నివాసం వా ప్రభావం వా వయం తస్య న విద్మహే |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.47
శోకార్తానామనాథానామేవం విపరిధావతామ్ || ౨౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శోకార్తానామనాథానామేవం విపరిధావతామ్ || ౨౩ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.48
కారుణ్యం సదృశం కర్తుముపకారే చ వర్తతామ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కారుణ్యం సదృశం కర్తుముపకారే చ వర్తతామ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.49
కాష్ఠాన్యాదాయ శుష్కాణి కాలే భగ్నాని కుంజరైః || ౨౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కాష్ఠాన్యాదాయ శుష్కాణి కాలే భగ్నాని కుంజరైః || ౨౪ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.50
ధక్ష్యామస్త్వాం వయం వీర శ్వభ్రే మహతి కల్పితే |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ధక్ష్యామస్త్వాం వయం వీర శ్వభ్రే మహతి కల్పితే |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.51
స త్వం సీతాం సమాచక్ష్వ యేన వా యత్ర వా హృతా || ౨౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స త్వం సీతాం సమాచక్ష్వ యేన వా యత్ర వా హృతా || ౨౫ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.52
కురు కల్యాణమత్యర్థం యది జానాసి తత్త్వతః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కురు కల్యాణమత్యర్థం యది జానాసి తత్త్వతః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.53
ఏవముక్తస్తు రామేణ వాక్యం దనురనుత్తమమ్ || ౨౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏవముక్తస్తు రామేణ వాక్యం దనురనుత్తమమ్ || ౨౬ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.54
ప్రోవాచ కుశలో వక్తుం వక్తారమపి రాఘవమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ప్రోవాచ కుశలో వక్తుం వక్తారమపి రాఘవమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.55
దివ్యమస్తి న మే జ్ఞానం నాభిజానామి మైథిలీమ్ || ౨౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దివ్యమస్తి న మే జ్ఞానం నాభిజానామి మైథిలీమ్ || ౨౭ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.56
యస్తాం జ్ఞాస్యతి తం వక్ష్యే దగ్ధః స్వం రూపమాస్థితః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యస్తాం జ్ఞాస్యతి తం వక్ష్యే దగ్ధః స్వం రూపమాస్థితః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.57
అదగ్ధస్య తు విజ్ఞాతుం శక్తిరస్తి న మే ప్రభో || ౨౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అదగ్ధస్య తు విజ్ఞాతుం శక్తిరస్తి న మే ప్రభో || ౨౮ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.58
రాక్షసం తం మహావీర్యం సీతా యేన హృతా తవ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "రాక్షసం తం మహావీర్యం సీతా యేన హృతా తవ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.59
విజ్ఞానం హి మమ భ్రష్టం శాపదోషేణ రాఘవ || ౨౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "విజ్ఞానం హి మమ భ్రష్టం శాపదోషేణ రాఘవ || ౨౯ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.60
స్వకృతేన మయా ప్రాప్తం రూపం లోకవిగర్హితమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "స్వకృతేన మయా ప్రాప్తం రూపం లోకవిగర్హితమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.61
కింతు యావన్న యాత్యస్తం సవితా శ్రాంతవాహనః || ౩౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కింతు యావన్న యాత్యస్తం సవితా శ్రాంతవాహనః || ౩౦ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.62
తావన్మామవటే క్షిప్త్వా దహ రామ యథావిధి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తావన్మామవటే క్షిప్త్వా దహ రామ యథావిధి |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.63
దగ్ధస్త్వయాహమవటే న్యాయేన రఘునందన || ౩౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దగ్ధస్త్వయాహమవటే న్యాయేన రఘునందన || ౩౧ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.64
వక్ష్యామి తమహం వీర యస్తం జ్ఞాస్యతి రాక్షసమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వక్ష్యామి తమహం వీర యస్తం జ్ఞాస్యతి రాక్షసమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.65
తేన సఖ్యం చ కర్తవ్యం న్యాయవృత్తేన రాఘవ || ౩౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తేన సఖ్యం చ కర్తవ్యం న్యాయవృత్తేన రాఘవ || ౩౨ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.66
కల్పయిష్యతి తే ప్రీతః సాహాయ్యం లఘువిక్రమః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కల్పయిష్యతి తే ప్రీతః సాహాయ్యం లఘువిక్రమః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.67
న హి తస్యాస్త్యవిజ్ఞాతం త్రిషు లోకేషు రాఘవ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న హి తస్యాస్త్యవిజ్ఞాతం త్రిషు లోకేషు రాఘవ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.68
సర్వాన్ పరిసృతో లోకాన్ పురాఽసౌ కారణాంతరే || ౩౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (శ్రీ మహేశ్వర తీర్థ వ్యాఖ్యానానుసారము): రామలక్ష్మణులు ఏకకాలమున కబంధుని కుడి, ఎడమ చేతులను ఖడ్గములతో నరికివేసి నేలకూల్చిన ఘట్టము. పూర్వము తాను ధనువను అందమైన గంధర్వుడనని, మునులను పరిహసించినందున స్థూలశిరస మహర్షి శాపముతో, ఇంద్రుని వజ్రాయుధ దెబ్బతో ఈ వికృత రూపము వచ్చెనని, రాముని చేతిలో బాహుచ్ఛేదముతో శాపవిముక్తి లభించెనని కబంధుడు వివరించెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సర్వాన్ పరిసృతో లోకాన్ పురాఽసౌ కారణాంతరే || ౩౩ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
శ్లోకం 3.71.69
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే ఏకసప్తతితమః సర్గః || ౭౧ ||

ఇతి శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే సర్గ 71 సంపూర్ణము. ఈ పవిత్ర సర్గ పారాయణము వలన శ్రీరామచంద్రుని దివ్యానుగ్రహము, భక్తిముక్తులు మరియు సమస్త సంకట నివారణ చేకూరుతాయి.

English Translation

Thus concludes Sarga 71 of Aranya Kanda in the epic Valmiki Ramayana, the revered Adi Kavya.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 71
← వెనుకటి సర్గ 70 (కబంధ దర్శనం (Kabandha Darshanam))తరువాతి సర్గ 72 (కబంధ సంస్కారం & సుగ్రీవ సఖ్యోపదేశం (Kabandha Samskaram & Sugriva Sakhyopadesam)) →
సర్గ 71 - కబంధ బాహుచ్ఛేదం & శాపవృత్తాంతం (Kabandha Bahuchedam & Sapavruttantam) దైవిక చిత్రం
సర్గ 1: మహర్షిసంఘ దర్శనం (Maharshi Sangha Darshanam)సర్గ 2: విరాధ రాక్షస దర్శనం (Viradha Rakshasa Darshanam)సర్గ 3: విరాధ సంవాదము & యుద్ధము (Viradha Samvadamu & Yuddhamu)సర్గ 4: విరాధ వధ & శాపవిమోచనము (Viradha Vadha & Sapavimochanamu)సర్గ 5: శరభంగ ఆశ్రమ దర్శనం & బ్రహ్మలోక గమనం (Sarabhanga Asrama Darshanam)సర్గ 6: మునుల శరణాగతి & రక్షోవధ ప్రతిజ్ఞ (Munula Saranagati & Rakshovadha Pratidnya)సర్గ 7: సుతీక్ష్ణ ఆశ్రమ ప్రవేశం (Suteekshna Asrama Pravesam)సర్గ 8: సుతీక్ష్ణుని వీడ్కోలు (Suteekshnuni Veedkolu)సర్గ 9: సీతాదేవి అహింసా ధర్మోపదేశం (Sita Devi Ahimsa Dharmopadesam)సర్గ 10: శ్రీరాముని శరణాగత రక్షణ సమర్థన (Sri Ramuni Saranagata Rakshana Samarthanam)సర్గ 11: అగస్త్యభ్రాత్రాశ్రమ దర్శనం & అగస్త్య మహిమ (Agastya Bhratrasrama & Agastya Mahima)సర్గ 12: అగస్త్యాశ్రమ ప్రవేశం & దివ్యాయుధ గ్రహణం (Agastyasrama Pravesam & Divyayudha Grahanam)సర్గ 13: పంచవటీ మార్గదర్శనం (Panchavati Margadarshanam)సర్గ 14: జటాయు దర్శనం & మైత్రి (Jatayu Darshanam & Maitri)సర్గ 15: పంచవటీ ప్రవేశం & పర్ణశాలా నిర్మాణం (Panchavati Pravesam & Parnasala Nirmanam)సర్గ 16: హేమంత రుతు వర్ణన (Hemanta Rutu Varnana)సర్గ 17: శూర్పణఖ ఆగమనం (Surpanakha Agamanam)సర్గ 18: శూర్పణఖ కర్ణనాసికా ఛేదం (Surpanakha Karna Nasika Chedam)సర్గ 19: శూర్పణఖ ఖరుని ఆశ్రయించుట (Surpanakha Kharuni Asrayinchuta)సర్గ 20: ఖరుని చతుర్దశ రాక్షస ప్రేరణ (Kharuni Chaturdasa Rakshasa Prerana)సర్గ 21: చతుర్దశరక్షోవధః (Chaturdasa Rakshovadha)సర్గ 22: శూర్పణఖా పునరాగమనం (Surpanakha Punaragamanam)సర్గ 23: ఖరుని చతుర్దశ సహస్ర సేనా ప్రస్థానం (Kharuni Chaturdasa Sahasra Sena Prasthanam)సర్గ 24: శ్రీరాముని యుద్ధ సన్నద్ధత (Sri Ramuni Yuddha Sannaddhata)సర్గ 25: రాక్షస సేనా నిర్మూలన (Rakshasa Sena Nirmulana)సర్గ 26: దూషణ వధ (Dushana Vadha)సర్గ 27: త్రిశిర వధ (Trishiro Vadha)సర్గ 28: ఖర ద్వంద్వ యుద్ధం (Khara Dwandwa Yuddham)సర్గ 29: శ్రీరామ ఖర సంవాదం (Sri Rama Khara Samvadam)సర్గ 30: ఖర వధ & దేవతల జయజయధ్వానాలు (Khara Vadha & Devatala Jayajayadhwanalu)సర్గ 31: అకంపన రావణ సంవాదం (Akampana Ravana Samvadam)సర్గ 32: శూర్పణఖ లంకా ప్రవేశం (Surpanakha Lanka Pravesam)సర్గ 33: శూర్పణఖ రాజనీతి ప్రబోధం (Surpanakha Rajaneeti Prabodham)సర్గ 34: శూర్పణఖ సీతా సౌందర్య వర్ణన (Surpanakha Sita Soundarya Varnana)సర్గ 35: రావణ మారీచ సమాగమం (Ravana Maricha Samagamam)సర్గ 36: మారీచుని హితవచనం (Marichuni Hitavachanam)సర్గ 37: మారీచుని పూర్వానుభవ కథనం (Marichuni Poorvanubhava Kathanam)సర్గ 38: మారీచుని దండకారణ్య భయోదంతం (Marichuni Dandakaranya Bhayodantam)సర్గ 39: మారీచుని ధర్మోపదేశం (Marichuni Dharmopadesam)సర్గ 40: రావణుని క్రోధాజ్ఞ (Ravana Krodhadnya)సర్గ 41: మారీచోద్యమః (Marichodyama)సర్గ 42: మాయామృగ దర్శనం (Mayamriga Darshanam)సర్గ 43: మాయామృగాకర్షణ & శ్రీరాముని వేట (Mayamrigakarshana & Sri Ramuni Veta)సర్గ 44: మారీచ వధ & కపట ఆర్తనాదం (Maricha Vadha & Kapata Artanadam)సర్గ 45: లక్ష్మణ ప్రస్థానం (Lakshmana Prasthanam)సర్గ 46: భిక్షురూప రావణ దర్శనం (Bhikshurupa Ravana Darshanam)సర్గ 47: రావణ మైథిలీ సంవాదం (Ravana Mythili Samvadam)సర్గ 48: రావణ ప్రరోచనం (Ravana Prarochanam)సర్గ 49: సీతాపహరణం (Sita Apaharanam)సర్గ 50: జటాయు సందర్శనం & హెచ్చరిక (Jatayu Sandarshanam & Heccharika)సర్గ 51: జటాయు రావణ ఘోర యుద్ధం (Jatayu Ravana Ghora Yuddham)సర్గ 52: జటాయు పతనం & సీతా విలాపం (Jatayu Patanam & Sita Vilapam)సర్గ 53: రావణాభితర్జనం (Ravana Abhitarjanam)సర్గ 54: ఆభరణ క్షేపణం (Abharana Kshepanam)సర్గ 55: లంకాంతఃపుర దర్శనం (Lanka Antahpura Darshanam)సర్గ 56: అశోకవన ప్రవేశం (Ashokavana Pravesam)సర్గ 57: రామ లక్ష్మణ సమాగమం (Rama Lakshmana Samagamam)సర్గ 58: పర్ణశాలా శూన్యతా దర్శనం (Parnasala Soonyata Darshanam)సర్గ 59: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 60: సీతాన్వేషణారంభం (Sitanveshana Arambham)సర్గ 61: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 62: శ్రీరామ శోకావేశం (Sri Rama Sokavesham)సర్గ 63: శ్రీరామ దీనాలాపం (Sri Rama Deenalapam)సర్గ 64: శ్రీరామ లోకసంహార సంకల్పం (Sri Rama Lokasamhara Sankalpam)సర్గ 65: లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam)సర్గ 66: లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam)సర్గ 67: జటాయు దర్శనం (Jatayu Darshanam)సర్గ 68: జటాయు మోక్షం (Jatayu Moksham)సర్గ 69: క్రౌంచారణ్య ప్రవేశం & అయోముఖీ విరూపణం (Krauncharanya Pravesam & Ayomukhi Virupanam)సర్గ 70: కబంధ దర్శనం (Kabandha Darshanam)సర్గ 71: కబంధ బాహుచ్ఛేదం & శాపవృత్తాంతం (Kabandha Bahuchedam & Sapavruttantam)సర్గ 72: కబంధ సంస్కారం & సుగ్రీవ సఖ్యోపదేశం (Kabandha Samskaram & Sugriva Sakhyopadesam)సర్గ 73: మాతంగాశ్రమ పంపా మార్గదర్శనం (Matangasrama Pampa Margadarshanam)సర్గ 74: శబరీ ఆతిథ్యం & శబరీ మోక్షం (Shabari Atithyam & Shabari Moksham)సర్గ 75: పంపా సరోవర ప్రవేశం (Pampa Sarovara Pravesam - Aranyakanda Samapti)