ప్రధాన విషయమునకు వెళ్ళు

Aranyakanda: సర్గ 65 - లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam)

110%

శ్రీరాముని పాదములను పట్టి, ధైర్యమును వీడవద్దని, లోకసంహారము తగదని, అధర్మపరుడైన శత్రువును వెదకి శిక్షింతమని లక్ష్మణుడు ఓదార్చుట.

శ్లోకం 3.65.1
|| క్రోధసంహారప్రార్థనా ||

శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణము అరణ్యకాండ సర్గ 65 శీర్షికా పరిచయము: "క్రోధసంహారప్రార్థనా". ఈ సర్గయందు మహర్షి వాల్మీకి రామాయణ దివ్య కథా వృత్తాంతాన్ని శాస్త్రీయ గౌరవముతో ఆవిష్కరించారు.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.2
తప్యమానం తథా రామం సీతాహరణకర్శితమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తప్యమానం తథా రామం సీతాహరణకర్శితమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.3
లోకానామభవే యుక్తం సాంవర్తకమివానలమ్ || ౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "లోకానామభవే యుక్తం సాంవర్తకమివానలమ్ || ౧ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.4
వీక్షమాణం ధనుః సజ్యం నిఃశ్వసంతం పునః పునః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "వీక్షమాణం ధనుః సజ్యం నిఃశ్వసంతం పునః పునః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.5
దగ్ధుకామం జగత్సర్వం యుగాంతే చ యథా హరమ్ || ౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దగ్ధుకామం జగత్సర్వం యుగాంతే చ యథా హరమ్ || ౨ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.6
అదృష్టపూర్వం సంక్రుద్ధం దృష్ట్వా రామం తు లక్ష్మణః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అదృష్టపూర్వం సంక్రుద్ధం దృష్ట్వా రామం తు లక్ష్మణః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.7
అబ్రవీత్ప్రాంజలిర్వాక్యం ముఖేన పరిశుష్యతా || ౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "అబ్రవీత్ప్రాంజలిర్వాక్యం ముఖేన పరిశుష్యతా || ౩ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.8
పురా భూత్వా మృదుర్దాంతః సర్వభూతహితే రతః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "పురా భూత్వా మృదుర్దాంతః సర్వభూతహితే రతః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.9
న క్రోధవశమాపన్నః ప్రకృతిం హాతుమర్హసి || ౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న క్రోధవశమాపన్నః ప్రకృతిం హాతుమర్హసి || ౪ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.10
చంద్రే లక్ష్మీః ప్రభా సూర్యే గతిర్వాయౌ భువి క్షమా |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "చంద్రే లక్ష్మీః ప్రభా సూర్యే గతిర్వాయౌ భువి క్షమా |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.11
ఏతచ్చ నియతం సర్వం త్వయి చానుత్తమం యశః || ౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏతచ్చ నియతం సర్వం త్వయి చానుత్తమం యశః || ౫ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.12
ఏకస్య నాపరాధేన లోకాన్హంతుం త్వమర్హసి |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏకస్య నాపరాధేన లోకాన్హంతుం త్వమర్హసి |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.13
న తు జానామి కస్యాయం భగ్నః సాంగ్రామికో రథః || ౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న తు జానామి కస్యాయం భగ్నః సాంగ్రామికో రథః || ౬ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.14
కేన వా కస్య వా హేతోః సాయుధః సపరిచ్ఛదః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కేన వా కస్య వా హేతోః సాయుధః సపరిచ్ఛదః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.15
ఖురనేమిక్షతశ్చాయం సిక్తో రుధిరబిందుభిః || ౭ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఖురనేమిక్షతశ్చాయం సిక్తో రుధిరబిందుభిః || ౭ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.16
దేశో నివృత్తసంగ్రామః సుఘోరః పార్థివాత్మజ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దేశో నివృత్తసంగ్రామః సుఘోరః పార్థివాత్మజ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.17
ఏకస్య తు విమర్దోఽయం న ద్వయోర్వదతాం వర || ౮ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "ఏకస్య తు విమర్దోఽయం న ద్వయోర్వదతాం వర || ౮ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.18
న హి వృత్తం హి పశ్యామి బలస్య మహతః పదమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న హి వృత్తం హి పశ్యామి బలస్య మహతః పదమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.19
నైకస్య తు కృతే లోకాన్వినాశయితుమర్హసి || ౯ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నైకస్య తు కృతే లోకాన్వినాశయితుమర్హసి || ౯ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.20
యుక్తదండా హి మృదవః ప్రశాంతా వసుధాధిపాః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యుక్తదండా హి మృదవః ప్రశాంతా వసుధాధిపాః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.21
సదా త్వం సర్వభూతానాం శరణ్యః పరమా గతిః || ౧౦ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సదా త్వం సర్వభూతానాం శరణ్యః పరమా గతిః || ౧౦ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.22
కో ను దారప్రణాశం తే సాధు మన్యేత రాఘవ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కో ను దారప్రణాశం తే సాధు మన్యేత రాఘవ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.23
సరితః సాగరాః శైలా దేవగంధర్వదానవాః || ౧౧ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సరితః సాగరాః శైలా దేవగంధర్వదానవాః || ౧౧ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.24
నాలం తే విప్రియం కర్తుం దీక్షితస్యేవ సాధవః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నాలం తే విప్రియం కర్తుం దీక్షితస్యేవ సాధవః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.25
యేన రాజన్హృతా సీతా తమన్వేషితుమర్హసి || ౧౨ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యేన రాజన్హృతా సీతా తమన్వేషితుమర్హసి || ౧౨ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.26
మద్ద్వితీయో ధనుష్పాణిః సహాయైః పరమర్షిభిః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "మద్ద్వితీయో ధనుష్పాణిః సహాయైః పరమర్షిభిః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.27
సముద్రం చ విచేష్యామః పర్వతాంశ్చ వనాని చ || ౧౩ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "సముద్రం చ విచేష్యామః పర్వతాంశ్చ వనాని చ || ౧౩ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.28
గుహాశ్చ వివిధా ఘోరాః నదీః పద్మవనాని చ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "గుహాశ్చ వివిధా ఘోరాః నదీః పద్మవనాని చ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.29
దేవగంధర్వలోకాంశ్చ విచేష్యామః సమాహితాః || ౧౪ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "దేవగంధర్వలోకాంశ్చ విచేష్యామః సమాహితాః || ౧౪ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.30
యావన్నాధిగమిష్యామస్తవ భార్యాపహారిణమ్ |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "యావన్నాధిగమిష్యామస్తవ భార్యాపహారిణమ్ |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.31
న చేత్సామ్నా ప్రదాస్యంతి పత్నీం తే త్రిదశేశ్వరాః |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "న చేత్సామ్నా ప్రదాస్యంతి పత్నీం తే త్రిదశేశ్వరాః |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.32
కోసలేంద్ర తతః పశ్చాత్ప్రాప్తకాలం కరిష్యసి || ౧౫ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "కోసలేంద్ర తతః పశ్చాత్ప్రాప్తకాలం కరిష్యసి || ౧౫ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.33
శీలేన సామ్నా వినయేన సీతాం

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "శీలేన సామ్నా వినయేన సీతాం" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.34
నయేన న ప్రాప్స్యసి చేన్నరేంద్ర |

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "నయేన న ప్రాప్స్యసి చేన్నరేంద్ర |" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.35
తతః సముత్సాదయ హేమపుంఖై-

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "తతః సముత్సాదయ హేమపుంఖై-" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.36
-ర్మహేంద్రవజ్రప్రతిమైః శరౌఘైః || ౧౬ ||

తాత్పర్యార్థ వివరణ (రామాయణతిలక వ్యాఖ్యానానుసారము): ఉగ్రమూర్తియైన శ్రీరాముని చరణములను పట్టి, లక్ష్మణుడు అత్యంత వినయముతో శాంతింపజేసిన ఘట్టము. "అన్నా! నీవు సర్వలోక రక్షకుడవు. ఒక్క దుష్టుని అపరాధమునకు సమస్త సృష్టిని సంహరించుట ధర్మము కాదు. శత్రువును వెదకి సంహరించి సీతాదేవిని రక్షింతము" అని సాంత్వన పలికెను. విశేషార్థము: శ్లోక భాగము: "-ర్మహేంద్రవజ్రప్రతిమైః శరౌఘైః || ౧౬ ||" ఈ పవిత్ర శ్లోకమునందు వాల్మీకి రామాయణ అరణ్యకాండ దివ్య కథా సందర్భము, భక్తవాత్సల్యము మరియు ధర్మరక్షణ శాస్త్రీయ పాండిత్య గౌరవముతో వివరింపబడినవి.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
శ్లోకం 3.65.37
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకియే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే పంచషష్ఠితమః సర్గః || ౬౫ ||

ఇతి శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే అరణ్యకాండే సర్గ 65 సంపూర్ణము. ఈ పవిత్ర సర్గ పారాయణము వలన శ్రీరామచంద్రుని దివ్యానుగ్రహము, భక్తిముక్తులు మరియు సమస్త సంకట నివారణ చేకూరుతాయి.

English Translation

Thus concludes Sarga 65 of Aranya Kanda in the epic Valmiki Ramayana, the revered Adi Kavya.

📍 మూలం: వాల్మీకి రామాయణము, అరణ్యకాండ, సర్గ 65
← వెనుకటి సర్గ 64 (శ్రీరామ లోకసంహార సంకల్పం (Sri Rama Lokasamhara Sankalpam))తరువాతి సర్గ 66 (లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam)) →
సర్గ 65 - లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam) దైవిక చిత్రం
సర్గ 1: మహర్షిసంఘ దర్శనం (Maharshi Sangha Darshanam)సర్గ 2: విరాధ రాక్షస దర్శనం (Viradha Rakshasa Darshanam)సర్గ 3: విరాధ సంవాదము & యుద్ధము (Viradha Samvadamu & Yuddhamu)సర్గ 4: విరాధ వధ & శాపవిమోచనము (Viradha Vadha & Sapavimochanamu)సర్గ 5: శరభంగ ఆశ్రమ దర్శనం & బ్రహ్మలోక గమనం (Sarabhanga Asrama Darshanam)సర్గ 6: మునుల శరణాగతి & రక్షోవధ ప్రతిజ్ఞ (Munula Saranagati & Rakshovadha Pratidnya)సర్గ 7: సుతీక్ష్ణ ఆశ్రమ ప్రవేశం (Suteekshna Asrama Pravesam)సర్గ 8: సుతీక్ష్ణుని వీడ్కోలు (Suteekshnuni Veedkolu)సర్గ 9: సీతాదేవి అహింసా ధర్మోపదేశం (Sita Devi Ahimsa Dharmopadesam)సర్గ 10: శ్రీరాముని శరణాగత రక్షణ సమర్థన (Sri Ramuni Saranagata Rakshana Samarthanam)సర్గ 11: అగస్త్యభ్రాత్రాశ్రమ దర్శనం & అగస్త్య మహిమ (Agastya Bhratrasrama & Agastya Mahima)సర్గ 12: అగస్త్యాశ్రమ ప్రవేశం & దివ్యాయుధ గ్రహణం (Agastyasrama Pravesam & Divyayudha Grahanam)సర్గ 13: పంచవటీ మార్గదర్శనం (Panchavati Margadarshanam)సర్గ 14: జటాయు దర్శనం & మైత్రి (Jatayu Darshanam & Maitri)సర్గ 15: పంచవటీ ప్రవేశం & పర్ణశాలా నిర్మాణం (Panchavati Pravesam & Parnasala Nirmanam)సర్గ 16: హేమంత రుతు వర్ణన (Hemanta Rutu Varnana)సర్గ 17: శూర్పణఖ ఆగమనం (Surpanakha Agamanam)సర్గ 18: శూర్పణఖ కర్ణనాసికా ఛేదం (Surpanakha Karna Nasika Chedam)సర్గ 19: శూర్పణఖ ఖరుని ఆశ్రయించుట (Surpanakha Kharuni Asrayinchuta)సర్గ 20: ఖరుని చతుర్దశ రాక్షస ప్రేరణ (Kharuni Chaturdasa Rakshasa Prerana)సర్గ 21: చతుర్దశరక్షోవధః (Chaturdasa Rakshovadha)సర్గ 22: శూర్పణఖా పునరాగమనం (Surpanakha Punaragamanam)సర్గ 23: ఖరుని చతుర్దశ సహస్ర సేనా ప్రస్థానం (Kharuni Chaturdasa Sahasra Sena Prasthanam)సర్గ 24: శ్రీరాముని యుద్ధ సన్నద్ధత (Sri Ramuni Yuddha Sannaddhata)సర్గ 25: రాక్షస సేనా నిర్మూలన (Rakshasa Sena Nirmulana)సర్గ 26: దూషణ వధ (Dushana Vadha)సర్గ 27: త్రిశిర వధ (Trishiro Vadha)సర్గ 28: ఖర ద్వంద్వ యుద్ధం (Khara Dwandwa Yuddham)సర్గ 29: శ్రీరామ ఖర సంవాదం (Sri Rama Khara Samvadam)సర్గ 30: ఖర వధ & దేవతల జయజయధ్వానాలు (Khara Vadha & Devatala Jayajayadhwanalu)సర్గ 31: అకంపన రావణ సంవాదం (Akampana Ravana Samvadam)సర్గ 32: శూర్పణఖ లంకా ప్రవేశం (Surpanakha Lanka Pravesam)సర్గ 33: శూర్పణఖ రాజనీతి ప్రబోధం (Surpanakha Rajaneeti Prabodham)సర్గ 34: శూర్పణఖ సీతా సౌందర్య వర్ణన (Surpanakha Sita Soundarya Varnana)సర్గ 35: రావణ మారీచ సమాగమం (Ravana Maricha Samagamam)సర్గ 36: మారీచుని హితవచనం (Marichuni Hitavachanam)సర్గ 37: మారీచుని పూర్వానుభవ కథనం (Marichuni Poorvanubhava Kathanam)సర్గ 38: మారీచుని దండకారణ్య భయోదంతం (Marichuni Dandakaranya Bhayodantam)సర్గ 39: మారీచుని ధర్మోపదేశం (Marichuni Dharmopadesam)సర్గ 40: రావణుని క్రోధాజ్ఞ (Ravana Krodhadnya)సర్గ 41: మారీచోద్యమః (Marichodyama)సర్గ 42: మాయామృగ దర్శనం (Mayamriga Darshanam)సర్గ 43: మాయామృగాకర్షణ & శ్రీరాముని వేట (Mayamrigakarshana & Sri Ramuni Veta)సర్గ 44: మారీచ వధ & కపట ఆర్తనాదం (Maricha Vadha & Kapata Artanadam)సర్గ 45: లక్ష్మణ ప్రస్థానం (Lakshmana Prasthanam)సర్గ 46: భిక్షురూప రావణ దర్శనం (Bhikshurupa Ravana Darshanam)సర్గ 47: రావణ మైథిలీ సంవాదం (Ravana Mythili Samvadam)సర్గ 48: రావణ ప్రరోచనం (Ravana Prarochanam)సర్గ 49: సీతాపహరణం (Sita Apaharanam)సర్గ 50: జటాయు సందర్శనం & హెచ్చరిక (Jatayu Sandarshanam & Heccharika)సర్గ 51: జటాయు రావణ ఘోర యుద్ధం (Jatayu Ravana Ghora Yuddham)సర్గ 52: జటాయు పతనం & సీతా విలాపం (Jatayu Patanam & Sita Vilapam)సర్గ 53: రావణాభితర్జనం (Ravana Abhitarjanam)సర్గ 54: ఆభరణ క్షేపణం (Abharana Kshepanam)సర్గ 55: లంకాంతఃపుర దర్శనం (Lanka Antahpura Darshanam)సర్గ 56: అశోకవన ప్రవేశం (Ashokavana Pravesam)సర్గ 57: రామ లక్ష్మణ సమాగమం (Rama Lakshmana Samagamam)సర్గ 58: పర్ణశాలా శూన్యతా దర్శనం (Parnasala Soonyata Darshanam)సర్గ 59: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 60: సీతాన్వేషణారంభం (Sitanveshana Arambham)సర్గ 61: శ్రీరామ శోక విలాపం (Sri Rama Soka Vilapam)సర్గ 62: శ్రీరామ శోకావేశం (Sri Rama Sokavesham)సర్గ 63: శ్రీరామ దీనాలాపం (Sri Rama Deenalapam)సర్గ 64: శ్రీరామ లోకసంహార సంకల్పం (Sri Rama Lokasamhara Sankalpam)సర్గ 65: లక్ష్మణ సాంత్వన వచనం (Lakshmana Santwana Vachanam)సర్గ 66: లక్ష్మణ ధర్మోపదేశం (Lakshmana Dharmopadesam)సర్గ 67: జటాయు దర్శనం (Jatayu Darshanam)సర్గ 68: జటాయు మోక్షం (Jatayu Moksham)సర్గ 69: క్రౌంచారణ్య ప్రవేశం & అయోముఖీ విరూపణం (Krauncharanya Pravesam & Ayomukhi Virupanam)సర్గ 70: కబంధ దర్శనం (Kabandha Darshanam)సర్గ 71: కబంధ బాహుచ్ఛేదం & శాపవృత్తాంతం (Kabandha Bahuchedam & Sapavruttantam)సర్గ 72: కబంధ సంస్కారం & సుగ్రీవ సఖ్యోపదేశం (Kabandha Samskaram & Sugriva Sakhyopadesam)సర్గ 73: మాతంగాశ్రమ పంపా మార్గదర్శనం (Matangasrama Pampa Margadarshanam)సర్గ 74: శబరీ ఆతిథ్యం & శబరీ మోక్షం (Shabari Atithyam & Shabari Moksham)సర్గ 75: పంపా సరోవర ప్రవేశం (Pampa Sarovara Pravesam - Aranyakanda Samapti)